TPO - Trong quá trình đào vườn, người dân ở phường Vàng Danh, tỉnh Quảng Ninh người dân phát hiện ra ngôi mộ cổ có diện tích 150 m2 với cấu trúc phức tạp, mang nhiều giá trị quý về vùng đất cửa sông Bạch Đằng đầu Công nguyên có niên đại gần 2.000 năm.
Mới đây, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ mộ gạch Chạp Khê tại khu Chạp Khê, phường Vàng Danh (trước đây là phường Nam Khê, thành phố Uông Bí), tỉnh Quảng Ninh. Qua tìm hiểu của PV Tiền Phong, ngôi mộ nằm dưới một gò đất cao khoảng trên 2 mét. Phía bên trên là vườn vải có tuổi đời hàng chục năm. Theo hàng xóm xung quanh, trong quá trình chủ đất cho máy vào xúc đất để hạ độ cao gò đất thì bất ngờ phát lộ ngôi mộ cổ này.
Sau khi phát hiện ra mộ cổ, chủ đất đã báo chính quyền phường Vàng Danh. Một hàng rào được đặt ngay phía trước khu đất để ngăn cách việc xâm hại, cùng với đó, đoàn khảo cổ do Tiến sĩ Nguyễn Văn Anh - Trưởng Khoa Lịch sử Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội làm trưởng đoàn phối hợp cùng Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh có mặt tại hiện trường để tiến hành khảo cổ, đo đạc, lập bản vẽ chi tiết quy mô và thu thập các hiện vật từ tháng 12/2025.
Đáy mộ nằm sâu khoảng 2,5m so với mặt bằng gò đất hiện tại và có diện tích 150 m2 với cấu trúc phức tạp. Mộ có cấu trúc gồm 2 gian tiền thất, 1 gian trung thất và 3 gian hậu thất. Trung thất và hậu thất đều có nhĩ.
Các thất và nhĩ được xây xếp bằng gạch hình chữ nhật có độ nung cao, trên gạch trang trí nhiều loại hoa văn như hoa văn đồng tiền, ô trám, đường tròn đồng tâm, chữ S..., mái cuốn vòm bằng gạch múi bưởi.
Phần móng của cụm mộ nay được làm rất chắc chắn nhằm chống đỡ khối kiến trúc vòm đồ sộ ở bên trên. Cùng với đó, các phần trung thất có diện tích rộng nhất được lát gạch đỏ xếp xen kẽ dọc và ngang. Dựa vào cấu trúc và hoa văn trên hiện vật, các chuyên gia khẳng định mộ gạch Chạp Khê có niên đại thế kỷ I-II sau Công nguyên (cách ngày nay gần 2000 năm). Trong quá trình khai quật, các chuyên gia đã thu giữ nhiều di vật, gồm 3 nhóm chính: Vật liệu kiến trúc gạch chữ nhật, gạch múi bưởi; gốm đất nung gồm các loại mô hình nhà, nồi; gốm men gồm các loại bình, vò, chân đèn…
Theo các chuyên gia, loại hình mộ táng này được phát hiện khá phổ biến ở lưu vực sông Bạch Đằng thuộc địa phận các huyện thị (cũ) của Quảng Ninh như Quảng Yên, Uông Bí, Đông Triều và huyện thị (cũ) của Hải Phòng, Hải Dương như Thủy Nguyên, Kinh Môn. Đây là bằng chứng cho thấy vai trò quan trọng của lưu vực sông Bạch Đằng như một trung tâm văn hóa, trị sở, vùng quần cư trù mật ven sông buổi đầu công nguyên. Đoàn khảo cổ đã tiến hành thu thập các hiện vật như vò gốm đánh mã số để phục vụ công tác nghiên cứu. Theo một chuyên gia khảo cổ trong đoàn, đây là ngôi mộ cổ đồ sộ còn giữ được khá nguyên vẹn kiến trúc Trên cơ sở kết quả khai quật, các nhà nghiên cứu khảo cổ, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh cùng chính quyền địa phương thống nhất sẽ tiếp tục nghiên cứu làm rõ cấu trúc, quy mô, niên đại của di tích, lập hồ sơ khoa học di tích để đề xuất xếp hạng và có kế hoạch bảo tồn tại chỗ, nguyên trạng di tích đã xuất lộ, quy hoạch khu vực này thành công viên khảo cổ nhằm phục vụ cho công tác bảo tồn văn hóa, giáo dục di sản gắn với phát triển văn hóa, du lịch của địa phương.
