Nhà hát Lớn Hà Nội: Những dấu mốc tới tuổi 100

Hôm nay, kỷ niệm 100 năm di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Nhà hát lớn Hà Nội. Ảnh: Tư liệu
Hôm nay, kỷ niệm 100 năm di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Nhà hát lớn Hà Nội. Ảnh: Tư liệu
TP - Ngày 9-12-2011, Nhà hát Lớn Hà Nội tròn trăm tuổi. Lễ kỷ niệm diễn ra sáng nay. Nhiều vấn đề đặt ra từ mốc 100 tuổi này của một công trình văn hóa độc đáo.

Trong cuốn sách của Philippe Papin- Lịch sử Hà Nội do Mạc Thu Hương dịch vừa ấn hành, có viết về việc xây dựng Nhà hát Lớn Hà Nội như sau: “Chính sách phô trương đòi hỏi phải xây dựng những công trình hiện đại, khác người và có ý nghĩa để thiết lập sự có mặt của Pháp và thu phục lòng người. Đó là lý do người ta cho xây dựng những công trình to lớn một cách thái quá so với dân số Hà Nội bấy giờ và hoàn toàn không được dùng để phục vụ người dân.

Ví dụ điển hình của sự thái quá này là Nhà hát Lớn thành phố với những bậc thang bằng đá hoa cương ngay cả dưới tầng hầm. Công trình này được xây ở đầu phố Paul Bert, “Champs Élysées” của Hà Nội. Nó lớn và nặng nề hơn cả các nhà hát ở các thành phố quan trọng của Pháp, với ít nhất 870 chỗ ngồi.

Được thiết kế theo kiểu dáng của nhà hát Opéra Garnier ở Paris, Nhà hát Lớn hoàn thành sau hơn 10 năm xây dựng. Quá trình xây dựng nhiều lần bị gián đoạn vì sự cố như đấu thầu không hợp lệ, tai tiếng về tài chính liên quan đến nhiều nhân viên của tòa thị chính. Ngân sách dành cho công trình này tương đương nguồn thu ngân sách của thành phố trong nhiều năm”.

Cùng với Nhà hát Lớn Hà Nội, Pháp còn xây Nhà hát Lớn Hải Phòng, Nhà hát Lớn Sài Gòn quy mô nhỏ hơn.

Nhà văn Nguyễn Công Hoan từng viết về Nhà hát Lớn Hà Nội trong cuốn Nhớ gì ghi nấy:

“Hàng năm, vào cuối mùa thu sang mùa đông, thường có những đoàn kịch từ Pháp sang. Gọi là mùa sân khấu (Saison théâtrale). Thiết kế trong nhà hát không cần có quạt- gió quạt có thể làm lạc tiếng nói trên sân khấu. Kiến trúc ngồi đan nhau, nghe cũng rõ, trông cũng rõ. Hai ban công áp sát sân khấu thì một dành riêng cho thống sứ Bắc Kỳ, một dành cho đốc lý Hà Nội. Hai buồng ngay dưới ban công dành cho phóng viên. Phóng viên có thẻ, cứ vào, không phải vé.

Lần đầu tiên mình (tức Nguyễn Công Hoan) được vào Nhà hát là năm 1917, để lĩnh phần thưởng. Phần thưởng danh dự của học sinh trường Tây, trường Đầm, trường nữ sinh Đồng Khánh và trường Bưởi đều lĩnh ở đây.

Năm 1919, các nhà trí thức mới diễn kịch Molière Bệnh tưởng. Tài tử sắm vai toàn du học ở Pháp về. Năm sau, sinh viên Cao đẳng Sư phạm lại diễn Trưởng giả học làm sang cũng của Molière. Cả hai buổi đều ở Nhà hát Lớn.

Chèo vắng tiếng ở Hà Nội thời gian khá lâu. Vào khoảng năm 1942 – 1943, Hội cứu tế thuê gánh hát Kép Thịnh diễn tại Nhà hát Lớn. Thấy nhiều ông đứng tuổi, ngồi hạng nhất, khi nghe tiếng trống rung và tiếng hát thì gục đầu xuống và nhắm mắt lại. Rõ ràng là dáng điệu của người khoái chí, nhớ lại gì và nghĩ những gì”.

Nhà hát Lớn Hà Nội chiều 17- 8- 1945 đã chứng kiến cờ đỏ sao vàng tung bay và bài Tiến quân ca vang lên qua tiếng đàn Harmonium của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Hiếu trong cuộc mít tinh khởi sự cho ngày cướp chính quyền 19-8.

Quốc hội khóa I họp tại Nhà hát Lớn 6-1-1946. Cuối năm 1946, Nhà hát Lớn diễn ra Đại hội văn hóa Cứu quốc. Các đại biểu xem tổng duyệt vở kịch thơ Kiều Loan của Hoàng Cầm.

Trong đêm toàn quốc kháng chiến 19-12-1946, tuy không xảy ra cuộc huyết chiến ác liệt như ở Nhà hát Lớn Hải Phòng, nhưng Nhà hát Lớn Hà Nội đã bị đại bác Pháp bắn vào tường nhiều lỗ. Những vết đạn hiện vẫn được lưu giữ trên tường nhà hát.

Nhiều năm hòa bình, còi đặt trên nóc Nhà hát Lớn là còi tầm làm việc của thành phố. Những năm chống Mỹ, còi tầm thành còi báo động máy bay địch xâm lấn bầu trời thành phố. Những năm ấy, đây là nơi trình diễn của Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia VN, những vở opéra nước ngoài và Việt Nam như Cô Sao của Đỗ Nhuận, Bên bờ Kroong Pa của Nhật Lai …

Ngày ấy, Nhà hát là đại bản doanh của Nhà hát Thanh thiếu niên. Nhưng rồi thời bao cấp, do tầm nhìn hạn hẹp, người ta đem đục hết các phù điêu, các hài đồng, các thánh trên trần Nhà hát. Cuối thế kỷ 20, Nhà hát được trùng tu nhưng phù điêu thì không thể đắp lại.

Cuốn sách về 100 năm Nhà hát Lớn (do nhà sử học Dương Trung Quốc làm cố vấn lịch sử) đã hoàn chỉnh, sẽ là một tài liệu về nơi mà cố NSND Lê Dung từng nói: “Nhà hát Lớn Hà Nội là một ngôi đền nghệ thuật”.

Cùng chuyên mục

3 đơn vị tài trợ TPHCM 150 tỷ đồng thực hiện các dự án cộng đồng, phát triển giáo dục, y tế

3 đơn vị tài trợ TPHCM 150 tỷ đồng thực hiện các dự án cộng đồng, phát triển giáo dục, y tế

TPO - Chiều 18/11, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TPHCM phối hợp cùng Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) và Công ty Cổ phần Đầu tư và Kinh doanh Nhà Khang Điền tổ chức buổi ký kết thỏa thuận tài trợ các dự án phục vụ cộng đồng, phát triển giáo dục, y tế trên địa bàn.

Cháy nhà hàng tiệc cưới ở TPHCM

Cháy nhà hàng tiệc cưới ở TPHCM

TPO - Một nhà hàng tiệc cưới tại xã Long Hải, TPHCM đang trong quá trình hoàn thiện xây dựng bất ngờ bốc cháy, khói bốc cao hàng chục mét.

Chìm thuyền giữa hồ thủy điện Na Hang, một người mất tích

Chìm thuyền giữa hồ thủy điện Na Hang, một người mất tích

TPO - Một người đàn ông mất tích sau khi thuyền chở hai người bị chìm giữa hồ thủy điện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang. Lực lượng chức năng huy động cán bộ, phương tiện chuyên dụng, trong đó có camera dò tìm dưới nước, để rà soát khu vực.

Nghe Đờn ca tài tử, thưởng thức đặc sản Đất Mũi giữa lòng Hà Nội

Nghe Đờn ca tài tử, thưởng thức đặc sản Đất Mũi giữa lòng Hà Nội

TPO - Không cần đi xa hàng nghìn cây số, người dân Thủ đô sắp được hòa mình vào không gian di sản, thưởng thức đặc sản OCOP và nghe Đờn ca tài tử Nam Bộ tại sự kiện “Xin chào Cà Mau 2026”, diễn ra ngay trước thềm nối lại đường bay thẳng Hà Nội – Cà Mau vào giữa tháng 12.

Chủ tịch Quốc hội đề xuất 3 ưu tiên xây dựng ASEAN hòa bình, thịnh vượng

Chủ tịch Quốc hội đề xuất 3 ưu tiên xây dựng ASEAN hòa bình, thịnh vượng

TPO - Kiến tạo hành lang pháp lý cho một ASEAN tự cường và thịnh vượng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Nghị viện các nước cần đi đầu trong việc hoàn thiện thể chế, hài hòa hóa pháp luật để tháo gỡ rào cản thương mại, thúc đẩy liên kết kinh tế nội khối và kết nối chuỗi cung ứng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói về ba chuyển dịch lớn tại hội nghị APEC

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói về ba chuyển dịch lớn tại hội nghị APEC

TPO - Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu ba chuyển dịch lớn đang định hình tương lai phát triển, tác động sâu sắc đến hoạt động của doanh nghiệp trên toàn thế giới. Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị APEC thúc đẩy 3 định hướng chiến lược.

Phó Thủ tướng đề nghị Hải Phòng ưu tiên nhà đầu tư chiến lược về bán dẫn, điện tử

Phó Thủ tướng đề nghị Hải Phòng ưu tiên nhà đầu tư chiến lược về bán dẫn, điện tử

TPO - Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị TP Hải Phòng tập trung các nhiệm vụ, giải pháp để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng 2 con số đã đề ra. Trong đó, thu hút có chọn lọc các dự án công nghệ cao, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, ưu tiên các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực xu hướng phát triển như: bán dẫn, điện tử, cơ khí chính xác, ô tô điện, năng lượng sạch, logistics...

Cộng đồng doanh nghiệp Mỹ muốn mở rộng đầu tư vào công nghệ và kinh tế số tại Việt Nam

Cộng đồng doanh nghiệp Mỹ muốn mở rộng đầu tư vào công nghệ và kinh tế số tại Việt Nam

TPO - Chia sẻ với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, lãnh đạo các tập đoàn Mỹ đánh giá Việt Nam là thị trường chiến lược, mong muốn mở rộng các dự án đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và kinh tế số, hàng không, tiêu dùng, dược phẩm, tài chính, ngân hàng.

Người lao động dự kiến có 13 ngày nghỉ hưởng nguyên lương mỗi năm

Người lao động dự kiến có 13 ngày nghỉ hưởng nguyên lương mỗi năm

TPO - Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải thông tin, dự thảo luật sửa đổi đã bổ sung Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày Thương binh, liệt sĩ (27/7) là ngày nghỉ làm việc hưởng nguyên lương. Nếu đề xuất trên được thông qua, mỗi năm người lao động sẽ có 13 ngày nghỉ hưởng nguyên lương.