Dấu mốc đầu tiên trên đấu trường Olympic Triết học quốc tế
Năm 2023, lần đầu tiên Việt Nam có học sinh tham dự International Philosophy Olympiad (IPO) – kỳ thi Olympic Triết học danh giá được tổ chức từ năm 1992. Trên vùng đất Olympia (Hy Lạp), cái nôi của triết học cổ đại, học sinh Việt Nam không chỉ “góp mặt” mà đã được xướng tên ở hạng mục Honorable Mention – giải danh dự dành cho những bài luận có chất lượng cao trong một kỳ thi đặc biệt khắt khe.
Thầy Đặng Minh Tuấn, giảng viên Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trưởng đoàn Việt Nam tại Olympic Triết học quốc tế, cho biết: “Đấu trường Olympic Triết học quốc tế (IPO) là một kỳ thi đặc biệt khắt khe. Năm 2023, các thí sinh Việt Nam có thời gian chuẩn bị rất gấp gáp, chỉ từ ngày 11 đến 14/5, trước khi bước vào phòng thi tại Olympia (Hy Lạp) – cái nôi của Triết học cổ đại. Điều bất ngờ và đầy xúc động là học sinh Việt Nam đã được xướng tên trong hạng mục Honorable Mention cùng 24 thí sinh đến từ nhiều quốc gia trên thế giới.”
“Khác với nhiều kỳ thi Olympic khác, nơi có tới khoảng 60% thí sinh được trao giải, Olympic Triết học quốc tế chỉ vinh danh khoảng 35% thí sinh có điểm cao nhất. Các bài luận được chấm qua hai vòng độc lập bởi các giảng viên đại học và giáo viên triết học đến từ nhiều quốc gia. Năm đó, Ban tổ chức chỉ trao 13 huy chương, gồm 2 Huy chương Vàng, 3 Huy chương Bạc, 8 Huy chương Đồng và 25 giải Honorable Mention – có thể hiểu là giải Tư hoặc giải Khuyến khích quốc tế.”
Theo thầy Tuấn, trong khi ở nhiều quốc gia châu Âu, Triết học đã được giảng dạy từ bậc phổ thông với bề dày hàng trăm năm, thì tại Việt Nam, bộ môn này chủ yếu mới được tiếp cận ở bậc đại học, với số lượng tiết học và tín chỉ còn hạn chế. “Chính vì vậy, các kỳ thi như Olympic Triết học quốc tế không chỉ là một cuộc thi học thuật, mà còn mở ra cơ hội rất quan trọng để học sinh Việt Nam rèn luyện tư duy phản biện, năng lực lập luận và phản tư đạo đức – những năng lực nền tảng mà xã hội tri thức và kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang đòi hỏi.”
Một trong những gương mặt tiêu biểu là Phạm Bùi Gia Khánh, học sinh Trường British International School (BIS) Hà Nội. Theo chia sẻ chính thức từ giáo viên BIS, thành công của Gia Khánh không đến từ việc “học thuộc triết gia”, mà từ năng lực tư duy phản biện, lập luận độc lập và khả năng viết luận có chiều sâu – những phẩm chất rất hiếm ở bậc phổ thông. IPO là sân chơi mà học sinh không thể dựa vào mẹo làm bài; mỗi thí sinh có bốn tiếng để viết một bài luận triết học hoàn chỉnh, được chấm qua hai vòng độc lập bởi các giảng viên và giáo sư triết học quốc tế.
Từ IPO đến cánh cửa Yale
Câu chuyện của Gia Khánh không phải là trường hợp cá biệt. Nguyễn Doãn Đức Vinh, thành viên đội tuyển IPO, cũng là một minh chứng rõ nét cho mối liên hệ giữa tư duy triết học và thành công học thuật dài hạn. Theo bài viết trên VnExpress, Đức Vinh chuẩn bị hồ sơ du học từ lớp 9, tham gia IPO và đạt Honorable Mention với thứ hạng cao trong tổng số thí sinh dự thi. Sau đó, em trúng tuyển Yale University – một trong những đại học danh giá nhất thế giới.
Điều đáng chú ý là trong hồ sơ của Đức Vinh, triết học không chỉ xuất hiện như một “thành tích”, mà là trục tư duy xuyên suốt. Em lựa chọn ngành học ghép Kinh tế – Chính trị – Triết học, tham gia các chương trình học thuật chuyên sâu và xây dựng các dự án giáo dục xuất phát từ mối quan tâm thật sự đến bất bình đẳng, đạo đức và trách nhiệm xã hội. Với các trường Ivy League, đó chính là điều họ tìm kiếm: một học sinh có khả năng suy nghĩ độc lập và đặt câu hỏi lớn về thế giới.
IPO và con đường đến Virginia
Một trường hợp khác được Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) ghi nhận là Nguyễn Ngọc Châu – học sinh từng tham gia tại IPO và sau đó trúng tuyển University of Virginia, ngôi trường nổi tiếng với truyền thống học thuật nghiêm cẩn và đề cao tư duy triết học, kinh tế học và khoa học xã hội. Câu chuyện của Ngọc Châu tiếp tục củng cố một xu hướng: những học sinh được rèn luyện bài bản về tư duy triết học có lợi thế rõ rệt trong các quy trình tuyển sinh cạnh tranh nhất thế giới.
Ba năm liên tiếp: Việt Nam ghi dấu tại IPO
Nếu năm 2023 là cột mốc mở đường, thì các năm tiếp theo cho thấy đây không phải là hiện tượng nhất thời. Tại IPO 2025 tổ chức ở Bari (Italy), Việt Nam năm thứ ba liên tiếp cử học sinh tham dự và năm thứ ba liên tiếp được vinh danh. Trong tổng số 111 thí sinh đến từ 54 quốc gia và vùng lãnh thổ, Phạm Bùi Gia Khánh tiếp tục được xướng tên ở hạng mục Honorable Mention. Đáng chú ý, IPO là kỳ thi Olympic hiếm hoi chỉ trao huy chương cho 10% thí sinh xuất sắc nhất, với cơ chế chấm bài hai vòng độc lập. Việc học sinh Việt Nam liên tục đạt thứ hạng cao cho thấy năng lực tư duy triết học của các em đang tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Các chủ đề của IPO 2025 – từ quyền uy và bạo lực (Hannah Arendt), tri thức và ngôn ngữ (Michael Polanyi), đến truyền thông hình ảnh và sự suy giảm năng lực hiểu (Giovanni Sartori) – đều là những vấn đề trung tâm của xã hội hiện đại và kỷ nguyên số. Đây không chỉ là cuộc thi viết luận, mà là không gian đối thoại học thuật, nơi học sinh trẻ buộc phải suy nghĩ nghiêm túc về con người, tự do và trách nhiệm trong thế giới biến đổi nhanh chóng.
Triết học trong thời đại AI: Tư duy “nên làm gì”
Trong một bài phát biểu gần đây, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng từng nhấn mạnh: khoa học trả lời câu hỏi “có thể làm gì”, còn triết học trả lời câu hỏi “nên làm gì” trong thời đại AI và chuyển đổi số. Nhận định này giúp lý giải vì sao các đại học hàng đầu ngày càng coi trọng những năng lực mà triết học mang lại: tư duy phản biện, lập luận logic, và phản tư đạo đức.
Nhìn từ những trường hợp cụ thể của Gia Khánh, Đức Vinh hay Ngọc Châu, có thể thấy triết học không phải là “môn học xa xỉ”, mà là nền tảng tư duy giúp học sinh Việt Nam hội nhập sâu vào không gian học thuật toàn cầu.
VPO 2026: Cánh cửa mở cho học sinh cả nước
Từ những thành công liên tiếp đó, Vietnam Philosophy Olympiad (VPO) 2026 được triển khai như vòng tuyển chọn quốc gia chính thức để tìm kiếm và bồi dưỡng những học sinh có năng lực tư duy triết học trên phạm vi toàn quốc. VPO không hướng đến việc “luyện thi để lấy giải”, mà tạo điều kiện cho học sinh THPT rèn luyện kỹ năng viết luận, lập luận và phản tư – những năng lực sẽ theo các em suốt hành trình học tập và nghề nghiệp.
Vòng sơ loại VPO 2026 dự kiến tổ chức trực tuyến vào ngày 8/2/2026, vòng chung kết quốc gia thi viết trực tiếp vào ngày 22/2/2026. Hai học sinh xuất sắc nhất sẽ đại diện Việt Nam tham dự International Philosophy Olympiad 2026 tại Warsaw (Ba Lan).
Từ những bài luận viết trong bốn tiếng đồng hồ đến cánh cửa Yale, Cambridge hay Virginia là một hành trình dài, đòi hỏi nỗ lực bền bỉ và tư duy nghiêm túc. Nhưng những gì đã diễn ra trong ba năm qua cho thấy: khi học sinh Việt Nam được trao cơ hội và định hướng đúng, các em hoàn toàn có thể đối thoại ngang hàng với bạn bè quốc tế bằng chính năng lực tư duy của mình. Và VPO 2026 đang mở ra cánh cửa đó cho nhiều học sinh hơn nữa trên khắp cả nước.
Đối tượng: Học sinh THPT (lớp 10–12) trên toàn quốc
Hình thức: Viết luận triết học cá nhân bằng tiếng Anh
Vòng 1 – Sơ loại (Online)
🗓 Thời gian: 08/02/2026
Vòng 2 – Chung kết quốc gia (Offline tại Hà Nội)
🗓 Thời gian: 22/02/2026
Quyền lợi:
• Chọn 02 học sinh xuất sắc nhất đại diện Việt Nam tham dự
International Philosophy Olympiad 2026
tại Warsaw, Ba Lan (14–17/5/2026)
• Cơ hội rèn luyện tư duy phản biện, viết luận học thuật chuẩn quốc tế
• Lợi thế học thuật quan trọng trong hồ sơ du học các đại học hàng đầu
🔗 Link đăng ký VPO 2026: https://forms.gle/L8XsVPCnX32X1PuF6
🌐 Fanpage Olympic Triết học Việt Nam: https://www.facebook.com/VPO123