Thấp thỏm 12 khu vực tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội

Giữ chỗ ngoài công lập

Nhiều trường THCS tại Hà Nội đã chủ động hỗ trợ phụ huynh hoàn thiện hồ sơ để đăng kí xét tuyển sớm vào các trường THPT ngoài công lập. Tâm lí “giữ chỗ” xuất hiện rõ nét khi phương án phân tuyến lớp 10 năm học 2026-2027 chưa được công bố.

Bà Nguyễn Thu Hương, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Du (phường Cửa Nam, Hà Nội) cho biết, nhiều phụ huynh đề nghị nhà trường photo học bạ để nộp hồ sơ xét tuyển vào trường ngoài công lập. Giáo viên chủ nhiệm tập hợp, chuyển lên hiệu trưởng kí xác nhận rồi trả lại cho phụ huynh. Hoạt động này diễn ra thường niên, song năm nay nhu cầu có phần tăng hơn do yếu tố địa giới hành chính thay đổi.

Anh Nguyễn Văn Hùng có con học lớp 9 tại Trường THCS Nguyễn Du chia sẻ, gia đình được giáo viên thông báo trên nhóm Zalo về việc nhà trường hỗ trợ hồ sơ xét tuyển sớm. Anh dự kiến đăng kí cho con vào Trường THPT Tạ Quang Bửu (ĐH Bách khoa Hà Nội). Gia đình thấy rằng đây là phương án phù hợp với năng lực học tập của con và điều kiện tài chính.

Nhiều trường THPT ngoài công lập đã thông báo tuyển sinh từ cuối năm 2025. Trong bối cảnh phương án phân tuyến công lập chưa rõ ràng, lựa chọn ngoài công lập trở thành một “điểm tựa an toàn” để phụ huynh tại Thủ đô giảm áp lực.

Tuy nhiên, điều khiến không ít gia đình băn khoăn là việc đăng kí nguyện vọng vào trường công lập năm nay sẽ được tổ chức ra sao khi không còn cấp quận/huyện như trước. Chị Trần Thị Hồng Nhung, phường Hồng Hà (Hà Nội) đặt vấn đề: Nếu không còn ranh giới hành chính cũ, tuyến tuyển sinh có thay đổi? Nhu cầu học “trái tuyến” liệu còn được đáp ứng như các năm trước và con chị sẽ đăng kí nguyện vọng ở đâu khi xét theo phân tuyến cũ, gia đình chị thuộc quận Tây Hồ và tuyến tuyển sinh của con thuộc các trường THPT của quận Tây Hồ, Ba Đình. Nhưng phường Hồng Hà hiện nay gồm các phường cũ của 5 quận Tây Hồ, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Ba Đình, Long Biên.

Chờ hướng dẫn

Việc sắp xếp lại địa giới hành chính không đơn thuần là tinh gọn bộ máy. Trong quản trị công, mỗi thay đổi về cấu trúc quản lí đều có thể kéo theo điều chỉnh về chính sách. Giáo dục, với tính chất nhạy cảm và tác động xã hội rộng lớn, càng chịu ảnh hưởng rõ rệt. Mô hình 12 khu vực tuyển sinh lớp 10 của Hà Nội trước đây được thiết kế dựa trên ranh giới quận, huyện. Đây không chỉ là cách chia địa lí, mà còn là công cụ điều tiết chỉ tiêu, phân bổ học sinh, giảm áp lực dồn vào các trường trung tâm.

Khi cấu trúc hành chính thay đổi, việc duy trì cơ học mô hình phân tuyến cũ đặt ra câu hỏi về tính hợp lí và cập nhật của chính sách. Nếu nền tảng địa giới không còn nguyên vẹn, cơ sở kĩ thuật của cách chia 12 khu vực cũng cần được rà soát.

Tuy vậy, không thể mặc định rằng cứ thay đổi địa giới thì tuyển sinh sẽ tự động thay đổi theo. Phân tuyến lớp 10 thực chất là công cụ điều tiết cơ hội tiếp cận giáo dục công lập, gắn với bài toán quy hoạch mạng lưới trường lớp, mật độ dân cư và chênh lệch chất lượng giữa các trường.

Trao đổi với Tiền Phong, lãnh đạo Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết chưa có hướng dẫn tuyển sinh cụ thể. Các thông tin về phân tuyến phải chờ sau khi UBND TP Hà Nội phê duyệt chính thức mới được công bố.

Như vậy, đến thời điểm này, chưa có văn bản chính thức nào từ Sở GD&ĐT Hà Nội hay UBND TP Hà Nội về việc thay thế 12 khu vực tuyển sinh bằng phương án mới dựa trên GIS hay địa điểm cư trú.

Điều đó đồng nghĩa mọi thông tin đang lưu hành mới dừng ở mức lấy ý kiến, dự kiến hoặc trao đổi nội bộ, chưa phải quy định chính thức. Trong khi phương án phân tuyến chưa được công bố, cấu trúc môn thi của kì tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 đã dần rõ ràng trên phạm vi cả nước. Khoảng 2/3 số tỉnh, thành phố đã công bố môn thi thứ ba; phần lớn lựa chọn ngoại ngữ.

Việc công bố sớm giúp học sinh chủ động kế hoạch ôn tập ngay từ học kì 2 thay vì chờ sát thời điểm thi. Một số địa phương như Lâm Đồng, Vĩnh Long tổ chức xét tuyển với lớp 10 đại trà, song thí sinh muốn vào trường chuyên vẫn phải thi ba môn: Toán, Ngữ văn và tiếng Anh. Riêng Tuyên Quang chọn môn Khoa học tự nhiên.

Với Hà Nội, địa phương có quy mô giáo dục lớn, mỗi năm hơn 100.000 thí sinh dự thi lớp 10 THPT công lập, quyết định môn thi thứ ba luôn thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.

Trên cơ sở nhiều căn cứ khoa học và thực tiễn, thành phố đã quyết định chọn ngoại ngữ là môn thi thứ ba đối với tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập không chuyên năm học 2026-2027. Như vậy, thí sinh sẽ làm ba bài thi gồm Toán, Ngữ văn và ngoại ngữ.

Những năm trước, kì thi lớp 10 của Hà Nội thường diễn ra vào đầu tháng 6. Hiện thời gian tổ chức kì thi năm học 2026-2027 vẫn chưa được công bố. Trong bối cảnh đó, câu hỏi về mô hình phân tuyến vẫn để ngỏ. Việc sắp xếp lại địa giới hành chính tạo ra tiền đề để rà soát chính sách, song thay đổi - nếu có - cần dựa trên tính toán tổng thể về quy hoạch trường lớp, phân bố dân cư và bảo đảm công bằng tiếp cận giáo dục.