Không loại trừ trách nhiệm khi có sai phạm
Nghị quyết tập trung xử lý những dự án, công trình đã được triển khai, thi công xây dựng trong thời gian từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026 trong khi một số thủ tục theo quy định pháp luật chưa được hoàn thiện.
Trong đó, phạm vi áp dụng có công trình, hạng mục công trình thuộc dự án đối ứng thực hiện trên quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC theo hợp đồng Xây dựng – Chuyển giao (BT).
Các hoạt động khai thác, thu hồi khoáng sản, đổ chất thải, tiếp nhận chất thải từ hoạt động xây dựng để phục vụ những dự án, công trình thuộc diện nêu trên cũng được đưa vào phạm vi điều chỉnh.
Nghị quyết đồng thời quy định rõ đối tượng áp dụng gồm các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện dự án, công trình và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Việc xác định phạm vi được đặt ra nhằm tránh tình trạng cơ chế đặc thù bị mở rộng sang những dự án không thuộc diện được cấp có thẩm quyền cho chủ trương.
Một trong những nguyên tắc đáng chú ý của Nghị quyết là việc xử lý các vướng mắc phải bảo đảm không hợp pháp hóa sai phạm có tính chất vụ lợi (nếu có); không để phát sinh sai phạm mới và không loại trừ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có sai phạm vì mục đích vụ lợi.
Cùng với đó, các cơ quan có trách nhiệm phải kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm những hành vi lợi dụng việc thực hiện Nghị quyết để tham nhũng, tiêu cực, làm thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước.
Bỏ quy định về thời hạn cho thuê đất 70 năm
Trước khi được Quốc hội thông qua, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ về các ý kiến liên quan đến vấn đề này.
Cụ thể, trong quá trình xây dựng Nghị quyết, vấn đề phạm vi và đối tượng áp dụng nhận được sự quan tâm của cơ quan thẩm tra và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Có ý kiến đề nghị phải có danh mục cụ thể các dự án, công trình được hưởng cơ chế đặc thù, nhằm bảo đảm chỉ áp dụng đối với những dự án đã được cấp có thẩm quyền cho chủ trương, tránh mở rộng phạm vi hoặc tạo tiền lệ.
Theo giải trình của Chính phủ, dù Điều 1 đã quy định cụ thể phạm vi áp dụng, Chính phủ vẫn chỉ đạo rà soát, xây dựng danh mục dự án, công trình kèm theo thuyết minh căn cứ đề xuất áp dụng Nghị quyết đối với từng công trình.
Chính phủ, các bộ, ngành và UBND tỉnh An Giang được giao trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, thanh tra quá trình thực hiện, bảo đảm Nghị quyết chỉ được áp dụng đúng đối tượng và không bị lợi dụng để mở rộng sang những trường hợp khác.
Đáng chú ý, trong quá trình tiếp thu ý kiến, quy định về thời hạn cho thuê đất 70 năm cũng được điều chỉnh. Chính phủ cho biết dự thảo Nghị quyết đã lược bỏ quy định đặc thù này để áp dụng thống nhất theo pháp luật đất đai, với thời hạn tối đa theo quy định hiện hành.
Việc Quốc hội ban hành cơ chế đặc thù được đặt trong bối cảnh tiến độ chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Phú Quốc rất cấp bách. Nghị quyết hướng tới giải quyết những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, đặc biệt đối với các công trình đã triển khai trước khi hoàn thiện đầy đủ thủ tục pháp lý.
