Nâng cánh concert
Sự bùng nổ của concert hơn một năm qua chứng tỏ, không có một lĩnh vực nghệ thuật, giải trí nào không cần sự hỗ trợ của những lĩnh vực khác. Sức mạnh của concert 2025 dựa trên sức mạnh của nền tảng văn hóa dân tộc.
“Chị đẹp” Kiều Anh mang Cô đôi thượng ngàn lên sân khấu, trình diễn trước gần 100.000 khán giả. Soobin Hoàng Sơn mang đàn bầu lên sân khấu, mang Mục hạ vô nhân vào concert cá nhân và vào MV… buộc khán giả trẻ khám phá nghệ thuật hát xẩm.
Kho tàng âm nhạc truyền thống Việt Nam đã giúp concert Việt thăng hoa. Tháng 3/2025, concert Anh trai vượt ngàn chông gai đã lập kỷ lục thế giới Guinness về sự kiện có số lượng người tham gia mặc trang phục truyền thống Việt Nam đông nhất.
Mãn nhãn, mãn nhĩ không chỉ đến từ hiệu ứng âm thanh, ánh sáng mà còn đến từ trang phục bắt mắt và sáng tạo. Thời trang Việt vươn ra thế giới một phần không nhỏ nhờ các sự kiện âm nhạc.
Các anh tài, chị đẹp, em xinh… chọn thiết kế Việt lên sân khấu đã đành, ngay các thần tượng Kpop cũng không thể làm ngơ với thời trang Việt. Lisa, Jennie (BlackPink) từng nhiều lần diện trang phục của các thương hiệu Việt Nam, giúp sao Việt, người hâm mộ Việt biết yêu hơn, trân trọng hơn sản phẩm thời trang trong nước.
Văn học cũng góp phần tô điểm bức tranh nhạc Việt. Để Mị nói cho mà nghe, MV gây sốt một thời của Hoàng Thùy Linh lấy cảm hứng từ truyện ngắn Vợ chồng A Phủ nổi tiếng của cố nhà văn Tô Hoài. Phương Mỹ Chi là ca sĩ hăng hái khai thác cảm hứng từ các tác phẩm văn học quen: Gối gấm mượn ý thơ của “bà chúa thơ Nôm” Hồ Xuân Hương, Đẩy xe bò lấy cảm hứng từ truyện ngắn Vợ nhặt của cố nhà văn Kim Lân, Bóng phù hoa lấy cảm hứng từ văn học trung đại - Chuyện người con gái Nam Xương của danh sĩ Nguyễn Dữ…
Không chỉ trở thành chất liệu của ca nhạc, nhiều tác phẩm văn học từ lâu đã là chất liệu của phim ảnh, từ màn ảnh nhỏ tới màn ảnh rộng và tạo nên những cú bứt phá ngoạn mục ở phòng vé. Phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh (2015) của Victor Vũ, chuyển thể từ tác phẩm cùng tên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh từng đạt doanh thu kỷ lục tại thời điểm đó. Năm 2019, phim Mắt biếc của Victor Vũ, chuyển thể từ tác phẩm cùng tên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đạt doanh thu 180 tỷ đồng.
Hội họa không nằm ngoài cuộc đua concert và MV. Các sản phẩm âm nhạc tìm cảm hứng ở dòng tranh dân gian không ít. MV “nóng” nhất năm 2025 Bắc Bling, lồng ghép tranh Đông Hồ trong bối cảnh, trang phục, đồ họa. MV Mục hạ vô nhân của Soobin cũng có tranh dân gian Đông Hồ, bức Bịt mắt bắt dê. Hội họa đương đại Việt rồi đây cũng sẽ lên sân khấu concert, vào MV vì xu hướng chơi tranh hiện đại đang lên.
Trăn trở của người làm nghề
Thời trang, hội họa, văn học, điện ảnh… đều có thế mạnh riêng. NTK Đức Hùng đánh giá: “Với tôi, thời trang Việt có lợi thế rất lớn về chất liệu dân gian, thủ công và mỹ cảm Á Đông, nếu được đầu tư đúng, nó có thể tạo ra những sản phẩm vừa mang bản sắc Việt, vừa đủ sức bước vào thị trường quốc tế - từ sàn diễn, điện ảnh, sân khấu đến du lịch và quà tặng văn hóa.
Khi những giá trị đó được chuyển hóa thành sản phẩm mặc được trong đời sống thì văn hóa không còn nằm trong bảo tàng mà trở thành một phần sống động của xã hội”.
Nhưng vẫn còn đó những khó khăn của thời trang Việt trên hành trình ra thế giới. Thời trang Việt không thiếu tài năng hay thiếu bản sắc, mà nằm ở môi trường phát triển và sự bảo vệ cho sáng tạo.
Nhà thiết kế Đức Hùng nhắc tới vấn đề bản quyền: “Rất nhiều nhà thiết kế Việt Nam giỏi, họ tạo ra những mẫu thiết kế độc đáo, lấy cảm hứng từ dân gian, làng nghề, văn hóa truyền thống, nhưng lại dễ bị sao chép, làm nhái, thậm chí bị chiếm dụng ý tưởng. Khi bản quyền bị xâm phạm, người sáng tạo mất động lực còn giá trị thật của thời trang Việt bị bào mòn”.
Bảo vệ bản quyền cũng là vấn đề nhức nhối của mỹ thuật Việt. Theo họa sĩ Vi Kiến Thành, Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, tranh Việt được bán với giá triệu USD là tranh của quá khứ.
“Nguồn thu này cũng không về tay cá nhân là các họa sĩ Việt thời Đông Dương mà nó đem lại nguồn thu cho các nhà sưu tập, nhà đấu giá”, họa sĩ Vi Kiến Thành nói. Tập trung cho lực lượng sáng tác đang còn sung sức là việc làm cần thiết hiện nay, bên cạnh đó cần tạo ra một môi trường sạch hỗ trợ mỹ thuật phát triển. Ông nhấn mạnh, nếu vấn đề bản quyền trong mỹ thuật không làm dứt khoát thì sẽ làm nản lòng các nhà sưu tập và người sáng tác.
Ở mảng điện ảnh, cố vấn nghệ thuật của Hãng phim Việt - công ty BHD, nhà văn Ngô Thảo cho rằng, điện ảnh Việt tuy sản xuất nhiều, gặt hái những thành quả về mặt doanh thu song cơ bản chưa thành công nghiệp, vẫn mang tính thủ công. “Đơn cử như chúng ta chưa có phim trường. Chúng tôi đi làm phim Hộ linh tráng sĩ ở Ninh Bình cần phong cảnh đất nước ngàn năm trước nhưng ban ngày nhìn đâu cũng thấy nhà cao tầng, cột điện. Nếu có phim trường thì không vấp phải khó khăn ấy”, ông Thảo nêu.
Trong bức tranh công nghiệp văn hóa hiện nay, Hội Mỹ thuật Việt Nam cần thay đổi phương thức hoạt động. "Hội nên đẩy mạnh hoạt động tư vấn và thẩm định mỹ thuật cho khách trong và ngoài nước, phải trở thành một đơn vị tư vấn đủ tin cậy và chính danh, hơn là phát triển các hoạt động phong trào”, họa sĩ Vi Kiến Thành nói.
Ở mảng điện ảnh, cố vấn nghệ thuật của Hãng phim Việt - công ty BHD, nhà văn Ngô Thảo cho rằng, điện ảnh Việt tuy sản xuất nhiều, gặt hái những thành quả về mặt doanh thu song cơ bản chưa thành công nghiệp, vẫn mang tính thủ công.
“Đơn cử như chúng ta chưa có phim trường. Chúng tôi đi làm phim Hộ linh tráng sĩ ở Ninh Bình cần phong cảnh đất nước ngàn năm trước nhưng ban ngày nhìn đâu cũng thấy nhà cao tầng, cột điện. Nếu có phim trường thì không vấp phải khó khăn ấy”, ông Thảo nêu.
Nhà thiết kế Đức Hùng đề xuất: “Muốn vươn ra biển lớn, thời trang không thể đi một mình. Nó cần sự đồng hành của doanh nghiệp, giới đầu tư, truyền thông và chính sách để tạo thành một hệ sinh thái đủ mạnh”.
Nhà thơ Hồng Thanh Quang quan sát: “Thực tế phần lớn các nhà văn, nhà thơ Việt Nam rất khó sống sung túc bằng lao động văn học”. Theo ông, một nền công nghiệp văn hóa lành mạnh sẽ biết dành vị trí xứng đáng cho lao động văn học.