Phát hiện sao lùn trắng 'phun' sóng xung kích, giới khoa học choáng váng

Các nhà thiên văn vừa quan sát được một sao lùn trắng đang tạo ra sóng xung kích rực rỡ sắc màu khi di chuyển trong không gian, khiến giới khoa học bất ngờ phải đi tìm lời giải thích.
Hình ảnh sao lùn trắng tạo ra ánh sáng rực rỡ

Sao lùn trắng có từ trường rất mạnh này bị ràng buộc bởi lực hấp dẫn với một ngôi sao khác trong một hệ sao đôi. Khi hai thiên thể quay quanh nhau ở khoảng cách rất gần, sao lùn trắng hút khí từ ngôi sao đồng hành.

Hệ sao này nằm trong Ngân hà, cách Trái đất khoảng 730 năm ánh sáng, thuộc chòm sao Ngự Phu (Auriga). Một năm ánh sáng tương đương 9,5 nghìn tỷ km.

Sóng xung kích do sao lùn trắng tạo ra đã được quan sát bằng kính viễn vọng Lớn (VLT) đặt tại Chile.

Trong hình ảnh mà các nhà khoa học công bố, sóng xung kích phát sáng với nhiều màu sắc khác nhau, hình thành khi vật chất thoát ra từ sao lùn trắng va chạm với khí giữa các vì sao.

Nhà vật lý thiên văn Simone Scaringi, công tác tại Đại học Durham (Anh), giải thích rằng sóng xung kích được tạo ra khi vật chất chuyển động nhanh lao vào khí xung quanh, đột ngột nén và làm nóng nó.

“Những màu sắc xuất phát từ khí giữa các vì sao bị nung nóng và kích thích bởi sóng xung kích. Những nguyên tố hóa học khác nhau sẽ phát sáng với màu đặc trưng khi điều này xảy ra”, ông Scaringi viết trong bài nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature Astronomy ngày 12/1.

Trong sóng xung kích, sắc đỏ đại diện cho hydro, màu xanh lục cho nitơ và màu xanh lam cho oxy tồn tại trong không gian giữa các vì sao.

Trước đây, các nhà khoa học từng quan sát một số sao lùn trắng khác cũng tạo ra sóng xung kích. Tuy nhiên, những trường hợp đó đều được bao quanh bởi các đĩa khí bị hút từ sao đồng hành.

Dù sao lùn trắng này cũng hút khí từ ngôi sao bên cạnh, nó không có đĩa khí như vậy và đang giải phóng vật chất vào không gian, chưa rõ vì lý do gì.

Sao lùn trắng là một trong những thiên thể đặc nhất trong vũ trụ, dù không đậm đặc như hố đen. Những ngôi sao có khối lượng tối đa gấp khoảng 8 lần Mặt trời được tin là sẽ kết thúc vòng đời dưới dạng sao lùn trắng.

Chúng dần đốt cạn lượng hydro, sau đó lực hấp dẫn khiến chúng co sụp và thổi bay các lớp vỏ ngoài trong giai đoạn “sao khổng lồ đỏ”, cuối cùng chỉ còn lại lõi đặc, chính là sao lùn trắng.

Mặt trời của chúng ta cũng được dự đoán sẽ kết thúc cuộc đời dưới dạng một sao lùn trắng, sau hàng tỷ năm nữa. Sao lùn trắng trong nghiên cứu này có khối lượng tương đương Mặt trời, nhưng bị nén trong một thiên thể chỉ lớn hơn Trái đất một chút.

Sao đồng hành của nó là một sao lùn đỏ có khối lượng chỉ bằng khoảng 1/10 khối lượng Mặt trời và có độ sáng thấp hơn hàng nghìn lần.