Từng góc phòng, từng hiện vật nơi đây chứa đựng những câu chuyện về một thời kỳ lịch sử đầy biến động, đồng thời trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho nhiều thế hệ.
Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang vốn thuộc sở hữu của ông bà Trịnh Văn Bô và Hoàng Thị Minh Hồ, một gia đình tư sản yêu nước đã sớm được giác ngộ cách mạng. Nằm ở trung tâm thương mại sầm uất của Hà Nội xưa, ngôi nhà có hai lối vào từ phố Hàng Ngang và Hàng Cân, vị trí thuận lợi khiến nơi đây trở thành một trong những cơ sở quan trọng của phong trào cách mạng từ thời tiền khởi nghĩa. Tháng 8/1945, Trung ương Đảng đã chọn ngôi nhà này làm nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày đầu Người từ chiến khu Việt Bắc trở về Hà Nội.
Từ 25/8 đến đầu tháng 9/1945, Bác Hồ cùng Ban Thường vụ T.Ư Đảng đã bàn thảo tại đây những quyết định lịch sử: về đối nội, đối ngoại trong tình hình mới; thành phần Chính phủ lâm thời; tổ chức ngày lễ độc lập; chiến lược đoàn kết dân tộc. Trên tầng hai, căn phòng nhỏ gọn với chiếc bàn gỗ đơn sơ chính là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ngồi viết Tuyên ngôn độc lập. Căn phòng ngoài cùng, nhìn thẳng ra phố Hàng Ngang, là nơi Bác tiếp khách. Ngay bên cạnh, quanh chiếc bàn dài, Trung ương Đảng thông qua ba nội dung quan trọng: thông qua bản Tuyên ngôn, quyết định tổ chức lễ Quốc khánh và thành phần Chính phủ mới.
Nhiều hiện vật trong căn phòng vẫn được giữ nguyên vẹn: chiếc bàn gỗ nơi Bác Hồ viết bản Tuyên ngôn, chiếc giường Người nghỉ ngơi, tủ đựng tài liệu, cùng những bức ảnh ghi lại khoảnh khắc lịch sử. Gia đình ông Bô đã tận tâm chăm sóc Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí trong T.Ư Đảng trong những ngày làm việc căng thẳng. Sau này, ông Bô đã hiến tặng toàn bộ ngôi nhà cho Nhà nước. Năm 1979, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã công nhận nơi đây là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp quốc gia theo Quyết định số 54 VH/QĐ.
Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, công trình Nhà số 48 Hàng Ngang vừa được khánh thành sau đợt tu bổ quy mô lớn. Không gian trưng bày được cải tạo nhưng vẫn giữ nguyên giá trị gốc, nhiều hiện vật được phục chế để tái hiện bầu không khí cách đây 80 năm. Đặc biệt, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã đưa vào ứng dụng công nghệ hiện đại như trình chiếu ánh sáng mapping, thực tế ảo VR và hologram để giúp du khách tương tác trực tiếp với tư liệu, hình ảnh và bối cảnh lịch sử. Bà Bạch Liên Hương, Giám đốc Sở VHTT Hà Nội cho biết: “Đây là bước đổi mới cách tiếp cận di sản, nâng tầm công tác bảo tồn và giáo dục lịch sử trong bối cảnh chuyển đổi số”.
Song song với hoạt động tham quan, tại di tích còn diễn ra không gian trưng bày chuyên đề về nhiều chủ đề: Ngôi nhà 48 Hàng Ngang và gia đình Trịnh Văn Bô - Hoàng Thị Minh Hồ, bối cảnh lịch sử dẫn đến sự ra đời của bản Tuyên ngôn Độc lập, ý nghĩa của Tuyên ngôn trong hành trình giành độc lập, bảo vệ chủ quyền.
