Những ngày gần đây, dọc tuyến đường Mai Chí Thọ (phường An Khánh, TPHCM) xuất hiện hàng chục gốc bưởi Diễn trĩu quả. Theo quan sát của phóng viên, số lượng nhà vườn đưa bưởi Diễn về bán Tết ở TPHCM giảm hẳn. Bà Vũ Thị Nga, chủ vườn Tùng Cao Thắng nói, năm nào cũng đưa bưởi Diễn từ miền Bắc vào TPHCM phục vụ thị trường Tết. Năm nay, bà Nga chỉ có khoảng 100 gốc, giá dao động từ 8 triệu đến gần 100 triệu đồng/cây. Còn nhà vườn Thanh Giang cũng có trên dưới 100 chậu, giá bán dao động từ 5,5 - 60 triệu đồng/cây, tùy kích thước và số lượng trái. Khoảng 30% sản phẩm đã có khách đặt trước, chủ yếu là khách quen hoặc đổi cây từ năm cũ.
Các nhà vườn cũng không còn tình trạng liên tục đưa bưởi Diễn vào theo từng đợt như những năm trước. Theo một số chủ vườn, nguyên nhân chính dẫn đến sự khan hiếm và tăng giá bưởi Diễn là do ảnh hưởng của bão lũ vừa qua tại miền Bắc, đặc biệt là vùng Văn Giang (Hưng Yên) khiến nhiều gốc bưởi bị thối rễ, mất mùa. Cùng với đó, chi phí vận chuyển, thuê nhân công tăng cao cũng góp phần đẩy giá thành bưởi Diễn năm nay tăng gần gấp đôi so với mọi năm.
“Ngoài lượng khách quen đặt trước, hiện người dân thành phố mới chỉ dừng lại ở việc hỏi giá thăm dò, còn mua hay không phải đợi sát Tết mới quyết định” - ông Châu, chủ vườn bưởi Diễn trên đường Nguyễn Hữu Thọ (phường Tân Hưng), chia sẻ.
Trên các tuyến đường như Phạm Văn Đồng, Trường Chinh, Thành Thái…, hàng dài mai Thái, cúc mâm xôi, vạn thọ, hoa giấy, lan, cây cảnh được bày bán san sát, tạo nên không khí xuân sớm giữa lòng thành phố. Trên đường Thành Thái (phường Diên Hồng), chị Hương - chủ một cửa hàng hoa kiểng - cho biết cúc mâm xôi loại nhỏ hiện có giá từ 100.000-120.000 đồng/chậu, loại trung khoảng 200.000 đồng, loại lớn lên đến 300.000 đồng/chậu, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước. “Nhiều giống cúc mới chủ yếu lấy từ miền Tây và Hàn Quốc, do hoa miền Trung bị mưa lũ làm hư hỏng gần hết. Mới đầu vụ nên khách chưa mua nhiều, nhưng càng sát Tết giá có thể còn tăng do khan hàng” - chị Hương nhận định.
Theo ghi nhận của phóng viên, mặt bằng giá hoa Tết năm nay tăng từ 30-50%. Giá cẩm tú cầu dao động 150.000 - 200.000 đồng/chậu; hoa hồng từ 170.000 đồng/chậu; mai Thái từ 400.000 - 700.000 đồng/chậu…
Làng hoa thấp thỏm
Tại các làng hoa truyền thống của TPHCM, không khí sản xuất năm nay trầm lắng rõ rệt. Ở làng hoa Thới An (phường Thới An), bà Trần Thị Kim Lan (có thâm niên hơn 30 năm trồng hoa Tết) nói rằng, trước đây mỗi vụ làm hơn 10.000 chậu, năm nay chỉ còn khoảng 5.000 chậu. “Giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công đều tăng, trong khi giá bán thì bấp bênh. Thời tiết mưa nhiều khiến cây dễ nhiễm bệnh, hao hụt lớn. Năm nay làm hoa cực lắm, nhưng vẫn không dám mở rộng diện tích vì sợ rủi ro” - bà Lan chia sẻ.
Bà Nga, chủ một nhà vườn khác, cho biết, chỉ cần thời tiết bất lợi hoặc thị trường chậm một nhịp là coi như “ăn không ngon, ngủ không yên” suốt nhiều tháng. “Năm nay mưa nhiều, cây dễ bệnh, hư hao cao. Bông hư là coi như mất trắng. Thời tiết thất thường, còn thị trường lại khó đoán” - bà Nga than.
Điều khiến nhà vườn lo nhất không chỉ là chi phí mà còn ở sức mua. Nhiều năm trước, thương lái đã đặt cọc từ rất sớm nhưng năm nay, phần lớn vẫn trong tâm thế nghe ngóng. “Tết này tôi trồng khoảng 2.000 chậu hoa, nhưng đến giờ vẫn chưa thấy thương lái đặt hàng. Họ sợ ôm hàng không bán được, còn mình đã dồn hết vốn liếng cho vụ hoa này” - ông Bảy (ngụ phường Gò Vấp) chia sẻ.
Ông Võ Văn Huy (ngụ phường Long Bình) đang chăm sóc hơn 20.000 chậu hoa các loại trên diện tích 5.000 m2. Theo ông, nhu cầu thị trường có xu hướng giảm, thương lái đặt cọc rất ít. Tết chỉ còn hơn một tháng mà mới có vài mối quen hỏi hàng. “Chi phí đầu vào tăng nhưng tôi chỉ dám tăng nhẹ giá hoa khoảng 5%” - ông Huy cho biết.
Tại làng mai Bình Lợi và nhiều vườn mai khác, vụ mai Tết năm nay còn chịu tác động của năm nhuận và thời tiết nắng mưa thất thường, khiến chu kỳ sinh trưởng của mai bị xáo trộn. Không ít nhà vườn ghi nhận tình trạng mai nở hoa sớm trước thời điểm xuất bán. Trước diễn biến bất lợi này, nhiều hộ trồng mai buộc phải trừ hao sản lượng, tăng chi phí chăm sóc và áp dụng nhiều biện pháp kỹ thuật để giữ hoa nở đúng Tết. Tuy nhiên, đầu tư tăng trong khi thị trường chưa có dấu hiệu khởi sắc khiến áp lực chi phí đè nặng lên vai nhà vườn.
“Mọi năm khoảng tháng 9 hoặc tháng 10 đã bắt đầu có thương lái đến hỏi mua, nhưng giờ vẫn vắng bóng. Sản lượng tiêu thụ những năm gần đây đang giảm dần. Nếu như trước đây mỗi vụ thương lái thường mua 3 xe, thì năm trước chỉ còn 2 xe” - một nhà vườn trồng mai cho biết.
Chuyển hướng tìm đầu ra
Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, người dân có xu hướng “thắt lưng buộc bụng”, khiến sức mua hoa kiểng - mặt hàng vốn không thuộc nhóm thiết yếu sụt giảm rõ rệt. Đến thời điểm hiện tại, lượng khách đặt trước tại các vườn chủ yếu vẫn là khách quen hoặc các mối hàng cũ.
Để tự cứu mình, nhiều nhà vườn đã linh hoạt thay đổi phương thức kinh doanh. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, nhiều hộ dân sẵn sàng mang hoa ra bán lẻ tại các công viên, đường đôi hoặc bán trực tiếp tại vườn. Đặc biệt, xu hướng số hóa thị trường hoa Tết đang trở nên mạnh mẽ. Nhà vườn livestream (phát trực tiếp) hoặc bán qua mạng xã hội, công khai giá, kích thước, dáng cây…
Theo ông Trương Thành Quang, Phó Chủ tịch Hội Nông dân TPHCM, chi phí đầu vào tăng cao cùng thời tiết thất thường khiến không ít nhà vườn thấp thỏm. Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ hoa Tết diễn biến khó lường, sức mua chưa có tín hiệu rõ ràng khiến người trồng hoa lo lắng về đầu ra.
Anh Nguyễn Thanh Hòa (Hợp tác xã Mai vàng An Lộc Xuân, phường An Phú Đông) cho biết, hình thức bán hàng trực tuyến đang chiếm ưu thế. Các sản phẩm được chuẩn hóa thông tin từ kích thước, hình dáng đến giá bán để khách hàng dễ dàng lựa chọn. Những cây mai có giá dưới 20 triệu đồng hiện rất dễ chốt đơn qua mạng.
Bên cạnh đó, để kích cầu tiêu dùng, một số nhà vườn trồng mai tại làng mai Bình Lợi đã chủ động giảm giá từ 10 - 20% so với cùng kỳ năm trước.