Nguy cơ đứt gãy vận tải nếu dừng chạy tàu vào trung tâm Hà Nội

Lo ngại đứt gãy chuỗi vận tải

Theo công văn số 937/UBND-ĐT ngày 6/3, UBND TP. Hà Nội đã gửi đề nghị tới Bộ Xây dựng nhằm phối hợp nghiên cứu phương án bàn giao toàn bộ tuyến đường sắt hiện hữu đoạn Yên Viên - Ngọc Hồi. Không gian này dự kiến được dùng để phục vụ các dự án chỉnh trang, tái thiết đô thị khu vực phía Nam Thủ đô, bao gồm trục không gian Quốc lộ 1A, khu đô thị thể thao Olympic và các tuyến đường sắt đô thị số 1, số 6.

Song song đó, Hà Nội cũng đề xuất sớm triển khai các dự án đường sắt trọng điểm, phấn đấu hoàn thành trong năm 2028 như: Tuyến cải dịch Phú Xuyên - Ngọc Hồi, tổ hợp ga Ngọc Hồi, ga Thường Tín mới và tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn.

Phản hồi về phương án dừng toàn bộ hoạt động chạy tàu vào khu đầu mối Hà Nội, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) vừa có văn bản góp ý gửi Bộ Xây dựng, bày tỏ nhiều lo ngại về sự "đứt gãy" kết nối tuyến đường sắt quốc gia.

Ông Nguyễn Chính Nam - Phó Tổng Giám đốc VNR - nhấn mạnh, ga Hà Nội được ví như "trái tim" của toàn bộ hệ thống, quyết định khả năng vận hành và tính liên kết mạng lưới giữa miền Bắc với miền Trung và miền Nam. Nơi đây không chỉ thực hiện các nhiệm vụ đặc thù về an ninh, quốc phòng mà còn đang tập trung đầy đủ hệ thống hạ tầng kỹ thuật phục vụ chạy tàu toàn mạng, từ nhà ga, khu hậu cần đến nhà xưởng bảo dưỡng và trung tâm điều hành.

Theo VNR, nếu bàn giao tuyến Yên Viên - Ngọc Hồi ngay khi chưa có hạ tầng thay thế, toàn bộ các tuyến thuộc khu đầu mối, bao gồm cả trục Bắc - Nam, sẽ phải dừng tàu tại ga Ngọc Hồi và tổ chức trung chuyển tại ga Yên Viên. Điều này đồng nghĩa với việc chấm dứt hoàn toàn hoạt động chạy tàu vào trung tâm Thủ đô.

Kiến nghị lộ trình thận trọng

VNR nhấn mạnh, việc dừng tàu vào trung tâm sẽ tác động trực tiếp đến nhu cầu đi lại của người dân và kéo theo hệ lụy kinh tế nghiêm trọng. VNR ước tính tác động doanh thu vận tải sẽ giảm khoảng 1.900 tỷ đồng, trong đó vận tải hành khách giảm 40% và hàng hóa giảm 20%. Doanh nghiệp có nguy cơ thua lỗ kéo dài, mất cân đối tài chính, thậm chí đối mặt nguy cơ phá sản và không thể thực hiện nghĩa vụ bảo toàn vốn Nhà nước theo Nghị định số 15/2025/NĐ-CP.

Về mặt vận tải, chuỗi cung ứng có nguy cơ đứt gãy tức thì. Khối lượng lớn hàng hóa (đặc biệt là hàng rời, hàng siêu trường, siêu trọng) và hành khách sẽ dồn sang đường bộ, làm gia tăng ùn tắc, tai nạn giao thông và đẩy chi phí logistics tăng mạnh. Nhiều hợp đồng vận chuyển quan trọng như xăng dầu, khí hóa lỏng, phân bón, hóa chất hay liên vận quốc tế đứng trước nguy cơ bị gián đoạn, phá vỡ.

VNR cũng lưu ý, ngay cả trong kịch bản tối ưu nhất là khi đã xây dựng xong các hạng mục thay thế đồng bộ (tuyến vành đai phía Đông, cải tuyến 19 km Phú Xuyên - Thường Tín mới, xây ga đầu mối Thường Tín...), việc tổ chức vận tải vẫn sẽ đặt ra rất nhiều thách thức.

Trước những tác động to lớn, VNR đề nghị các cấp thận trọng xem xét các yếu tố lịch sử khi quyết định dừng chạy tàu vào ga Hà Nội. Đồng thời, cần sớm triển khai tuyến đường sắt vành đai phía Đông theo quy hoạch (khổ 1.000 mm) nối từ ga Thường Tín mới với tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Trong trường hợp các cấp có thẩm quyền chính thức quyết định dừng chạy tàu vào trung tâm, VNR kiến nghị Bộ Tài chính cần xem xét điều chỉnh các chỉ tiêu kinh doanh giai đoạn 2026-2030 và có giải pháp để doanh nghiệp bảo toàn vốn Nhà nước.

Bộ Xây dựng đã đề nghị VNR tiến hành đánh giá toàn diện các tác động và đưa ra giải pháp, lộ trình triển khai cụ thể đối với đề xuất của UBND TP. Hà Nội...