Metro là chìa khóa để Hà Nội giảm phát thải giao thông

Thành phố xác định mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị, kết nối đồng bộ với xe buýt và bãi trung chuyển là giải pháp căn cơ để giảm xe cá nhân và cắt giảm phát thải trong khu vực nội đô.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026 tổ chức tối 14/1 của Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội (Hà Nội Metro), ông Dương Đức Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội - cho rằng, dù đã đạt những kết quả đáng khích lệ, Hà Nội Metro vẫn đối mặt nhiều khó khăn, thách thức.

Theo ông Tuấn, quá trình đào tạo, chuyển giao công nghệ trước khi tiếp nhận các tuyến 2A và 3.1 còn hạn chế; đội ngũ nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu trung tu, đại tu đoàn tàu và các hệ thống kỹ thuật; nhiều hệ thống công nghệ thông tin được thiết kế theo tiêu chuẩn cũ, sớm bộc lộ sự lạc hậu; công tác mua sắm vật tư, phụ tùng phục vụ bảo trì còn vướng mắc.

Ông Dương Đức Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội. Ảnh: TH.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, việc hạn chế phương tiện giao thông cá nhân không thể áp dụng bằng mệnh lệnh hành chính, việc này chỉ hiệu quả khi giao thông công cộng, đặc biệt là đường sắt đô thị, thực sự tiện lợi và an toàn.

Năm 2025 Hà Nội đã khởi công tuyến đường sắt đô thị số 2 (Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo) và tuyến số 5 (Văn Cao - Hòa Lạc), dự kiến đưa vào vận hành trước năm 2030.

Riêng tuyến số 5, thành phố yêu cầu tối ưu hóa giải pháp kỹ thuật, tổ chức thi công hợp lý nhằm rút ngắn thời gian xây dựng từ 5 năm xuống khoảng 4 năm, trên cơ sở bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả đầu tư. Đây vừa là cơ hội phát triển, vừa là thách thức lớn trong việc chuẩn bị nguồn lực để tiếp nhận, vận hành và bảo trì, không để lặp lại những bất cập của các dự án trước.

Các tuyến metro mới sẽ được kết nối chặt chẽ với xe buýt, bãi đỗ trung chuyển, không gian ngầm và các khu chức năng đô thị, qua đó giảm phát thải giao thông ra môi trường, nâng cao khả năng tiếp cận của người dân và phát huy hiệu quả đầu tư của mạng lưới giao thông công cộng.

Đặc biệt, 2026 mở đầu cho giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội 2026 - 2030, với mục tiêu tăng trưởng GRDP của Hà Nội tối thiểu 11%. Vì thế, lãnh đạo thành phố yêu cầu Hà Nội Metro khẩn trương hoàn thiện Đề án kiện toàn mô hình tổ chức giai đoạn 2026 - 2030. Trọng tâm là thành lập đơn vị quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt đô thị và trung tâm đào tạo - nghiên cứu - phát triển nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực cho các tuyến mới, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

Thành phố cũng giao Hà Nội Metro tập trung nâng cao năng lực bảo trì, sửa chữa đoàn tàu; trình dự án trung tu 13 đoàn tàu tuyến 2A gắn với chuyển giao và làm chủ công nghệ trung, đại tu; tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong và ngoài nước để từng bước làm chủ công nghệ đường sắt đô thị. Song song đó là nghiên cứu phát triển không gian thương mại tại các nhà ga, hình thành hệ sinh thái đô thị gắn với giao thông công cộng, qua đó thu hút hành khách và gia tăng nhu cầu sử dụng metro.

Đường sắt Cát Linh - Hà Đông tại Hà Nội đang khai thác. Ảnh: Lộc Liên.

Theo báo cáo của Hà Nội Metro, năm 2025 doanh nghiệp đạt hơn 143 tỷ đồng doanh thu từ vé, vượt hơn 29% so với kế hoạch. Kết quả này giúp giảm trên 31 tỷ đồng trợ giá, cho thấy hiệu quả khai thác của hệ thống metro bắt đầu được cải thiện rõ nét.

Riêng tuyến 2A Cát Linh - Hà Đông mang về gần 98 tỷ đồng doanh thu, vượt hơn 26% kế hoạch và tăng gần 29% so với năm 2024. Sản lượng hành khách toàn mạng đạt hơn 20,68 triệu lượt, vượt hơn 7% kế hoạch năm.

Theo Hà Nội Metro, doanh thu tăng trưởng song hành với sản lượng hành khách. Trong năm 2025, tuyến 2A Cát Linh - Hà Đông phục vụ hơn 13,68 triệu lượt khách, tăng hơn 15% so với năm trước. Hoạt động vận hành được đảm bảo an toàn tuyệt đối, với hơn 161.000 lượt tàu, tổng quãng đường gần 1,76 triệu km.