Trong bài viết trên Press TV, nhà văn - nhà phê bình văn hoá Sheida Islami làm việc ở Tehran cho rằng trong thế giới quan phổ biến của các nhà lãnh đạo phương Tây, sinh mạng của người cầm quyền là một tài sản chiến lược cần được bảo vệ bằng mọi giá, bằng cách tạo ra mọi khoảng cách có thể với người dân, đặc biệt khi xuất hiện mối đe dọa trực tiếp, tức thời và công khai.
Chiến lược này, được xây dựng trên nguyên tắc “bảo vệ tuyệt đối”, dù có những ưu điểm nhất định, lại biến nhà lãnh đạo thành một nhân vật gần như huyền thoại, ẩn mình sau những bức tường điện tử, bê tông cốt thép và các tầng lớp hệ thống tình báo phức tạp, trở nên xa tầm với.
Cách tiếp cận này truyền tải thông điệp về sự ưu việt giai cấp và sự phân bổ rủi ro không bình đẳng đối với quốc gia.
Trong khi đó, Đại giáo chủ Iran Ali Khamenei là người kế thừa một trường phái tư tưởng về sự đồng hành với những đau khổ của nhân dân.
Truyền thống này bắt đầu từ người sáng lập Cách mạng Hồi giáo Imam Khomeini, khi ông bất chấp mối đe dọa tính mạng rõ ràng để tiếp tục ở lại thủ đô đang bị ném bom và tấn công bằng tên lửa, sống tại nơi ở bình thường của mình ở Jamaran, để người dân hiểu rằng nhà lãnh đạo không muốn được che chở ở những nơi trú ẩn đặc biệt, trong khi người dân không có lựa chọn như vậy.
Theo bài viết, hành động này gửi đi một thông điệp: một nhà lãnh đạo không đặt mình ngang hàng với những người yếu thế và ít đặc quyền nhất trong xã hội thì không thể tuyên bố rằng mình thấu hiểu nỗi đau và khổ cực của các tầng lớp khác nhau, do đó không đủ tư cách lãnh đạo.
Vì thế, Đại giáo chủ Ali Khamenei đã thực hiện bản tuyên ngôn đạo đức này một cách nghiêm túc. Bài viết khẳng định trong khi bộ máy an ninh Iran chuyên nghiệp và liên tục nắm bắt các mối đe dọa, ông vẫn kiên quyết rằng lối sống của mình phải hòa hợp với người dân và ở cùng mức với họ.
Ông từ chối tất cả những nơi trú ẩn siêu an toàn, các cuộc di chuyển tuyệt mật và cô lập hoàn toàn, không phải vì xem nhẹ nguy hiểm hay không tuân thủ các nguyên tắc bảo vệ thông thường, mà vì ông hiểu rằng sự bảo vệ phi thông lệ, về lâu dài sẽ gián tiếp làm tổn hại đến tính chính danh của vai trò lãnh đạo.
Ông Khamenei đã thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel vào khu tổ hợp nơi ông đang họp với các quan chức cấp cao Iran ngày 28/2. Sự ra đi của ông được những người ủng hộ coi là hành động tử vì đạo, trở thành biểu tượng của sự kiên cường.
Làm rung chuyển Trung Đông
Vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Khamenei không chỉ làm rung chuyển Iran mà còn chấn động khắp thế giới Hồi giáo Shi’ite, gây nguy cơ phản ứng dữ dội ở Trung Đông và xa hơn nữa.
Đối với cộng đồng thiểu số Shi’ite trong thế giới Hồi giáo, vị đại giáo chủ 86 tuổi không chỉ là người cai trị thần quyền của Iran kể từ năm 1989. Ông còn là một trong những nhân vật tôn giáo và chính trị nổi bật nhất của họ. Cái chết của ông trong chiến dịch chung của Mỹ và Israel đã làm dấy lên sự phẫn nộ khắp thế giới Shi’ite.
“Có lý do để lo ngại về cách các cộng đồng thiểu số Shi’ite trên khắp Trung Đông, và đặc biệt là đa số Shi’ite ở Iraq có thể phản ứng với điều này”, ông Burcu Ozcelik, nghiên cứu viên cao cấp về an ninh Trung Đông tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI), nói với AP.
Người Hồi giáo Shi’ite chiếm khoảng 10% - 15% dân số Hồi giáo trên thế giới, tập trung chủ yếu ở Iran, Iraq, Bahrain và Azerbaijan, ngoài ra còn có các cộng đồng đáng kể ở Pakistan, Li-băng và Yemen.
Mamoona Shirazi, một nhà hoạt động Shi’ite ở tỉnh Punjab của Pakistan cho biết: “Ông Khamenei không chỉ là lãnh đạo của chúng tôi mà còn là lãnh đạo của tất cả mọi người. Ông ấy đã lên tiếng chống lại sự áp bức. Ông ấy không bao giờ cúi đầu trước bất cứ ai; ông ấy nói sự thật và giống như một người cha đối với chúng tôi”.
Chỉ vài giờ sau khi ông Khamenei thiệt mạng, hàng nghìn người biểu tình giận dữ đã xuống đường ở Pakistan. Họ cố gắng xông vào Lãnh sự quán Mỹ ở TP. Karachi và đụng độ với cảnh sát bảo vệ khu ngoại giao ở thủ đô Islamabad, nơi đặt Đại sứ quán Mỹ, đồng thời tấn công các văn phòng Liên Hợp Quốc ở các thành phố phía bắc. Ít nhất 34 người đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ với lực lượng an ninh. Hơn 120 người bị thương.
“Nếu không ngăn chặn Mỹ và Israel, toàn thế giới sẽ trở thành đống đổ nát. Những người yêu chuộng hòa bình phải thức tỉnh”, ông Syed Hussain Muqaddasi - người đứng đầu đảng chính trị Shiite Pakistan Tehreek-e-Nifaz-e-Fiqh-e-Jafariya, nói.
Tại Li-băng, lực lượng Hezbollah thân Iran đã bắn tên lửa vào Israel lần đầu tiên sau hơn 1 năm, dẫn đến các cuộc không kích dữ dội của Israel vào nước này, khiến hàng chục người thiệt mạng.
“Tôi nghĩ rằng có một khía cạnh tâm lý, cảm xúc trong vụ ám sát ông Khamenei và chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu của việc cố gắng hiểu điều đó sẽ như thế nào”, Ozcelik cho biết.