Shahed-136, dòng UAV cỡ nhỏ, đơn giản và hoạt động một chiều, tiếp tục đánh phá các mục tiêu trên khắp Trung Đông, nhằm vào căn cứ Mỹ, cơ sở hạ tầng dầu mỏ và các tòa nhà dân sự, để đáp trả chiến dịch không kích sử dụng tên lửa hành trình, UAV và bom dẫn đường chính xác của Mỹ và Israel.
Theo UAE, tên lửa phòng không Patriot do Mỹ sản xuất phần lớn đã thành công trong việc đánh chặn Shahed và các tên lửa đạn đạo khác của Iran, với tỷ lệ đánh chặn trên 90%. Tuy nhiên, việc sử dụng tên lửa trị giá 4 triệu USD để bắn hạ UAV giá 20.000 USD cho thấy một vấn đề đã ám ảnh các nhà hoạch định quân sự phương Tây kể từ khi nổ ra cuộc xung đột Ukraine: vũ khí giá rẻ có thể bào mòn nguồn lực vốn dành cho những mối đe dọa phức tạp hơn nhiều.
Cả Iran và Mỹ có thể cạn kiệt vũ khí chỉ trong vài ngày hoặc vài tuần. Bên nào trụ được lâu hơn sẽ giành lợi thế đáng kể.
Các lực lượng ủy nhiệm của Iran trong khu vực đã bị suy yếu nghiêm trọng vì cuộc chiến ở Dải Gaza. Năng lực tên lửa của Iran cũng bị tổn hại sau đợt tấn công trước đó của Israel và Mỹ trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025.
Kể từ đó, Iran liên tục cảnh báo về hậu quả và cái giá của một cuộc tấn công mà Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động, biết rằng những người ủng hộ ông nhìn chung phản đối các cuộc chiến kéo dài và phức tạp. Đại giáo chủ Iran Ali Khamenei - người đã thiệt mạng trong đợt cuộc không kích ngày 28/2, từng cảnh báo rằng một cuộc tấn công của Mỹ sẽ dẫn đến xung đột lan rộng, cuốn cả khu vực vào vòng xoáy chiến tranh.
“Chiến lược tiêu hao có ý nghĩa về mặt tác chiến từ góc nhìn của Iran. Họ tính toán rằng các bên phòng thủ sẽ cạn kiệt tên lửa đánh chặn và ý chí chính trị của các quốc gia vùng Vịnh sẽ suy giảm, gây áp lực lên Mỹ và Israel phải chấm dứt chiến dịch trước khi họ hết tên lửa và UAV”, ông Kelly Grieco, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm nghiên cứu Stimson Center, nhận định.
Bloomberg dẫn phân tích nội bộ cho biết, với tốc độ hiện tại, kho tên lửa đánh chặn Patriot của Qatar sẽ chỉ đủ dùng trong 4 ngày. Doha đang âm thầm thúc giục sớm chấm dứt xung đột.
Sau cuộc xung đột năm ngoái với Israel, Iran ước tính còn khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo. Nhiều khả năng nước này sở hữu số lượng Shahed lớn hơn nhiều. Nga cũng đang sản xuất Shahed, với sản lượng vài trăm chiếc mỗi ngày, theo phân tích của Bloomberg.
Tehran đã phóng hơn 1.200 đầu đạn kể từ khi cuộc xung đột năm nay bắt đầu, trong đó phần lớn là Shahed. Theo các chuyên gia, điều này cho thấy họ có thể để dành các tên lửa đạn đạo có sức công phá lớn hơn cho những đợt tấn công kéo dài.
Dựa trên phát biểu của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, quân đội Iran dường như đang hành động tương đối độc lập, ít phối hợp với lãnh đạo dân sự.
“Các đơn vị quân đội của chúng tôi thực tế là độc lập. Họ hành động dựa trên những chỉ thị chung đã được đưa ra trước đó”, ông Araghchi phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Al Jazeera ngày 1/3.
Về phía Mỹ, giới chuyên gia cho rằng các nhà hoạch định chiến dịch tấn công khó có thể điều chuyển đủ đạn dược tới khu vực để duy trì chiến dịch trong 4 tuần như Tổng thống Donald Trump tuyên bố.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth phát biểu tại họp báo ngày 2/3: “Đây không phải Iraq, và sẽ không phải là một cuộc chiến bất tận”.
Khó duy trì cường độ cao
Về phòng thủ, Iran được đánh giá là còn rất ít khả năng chống trả. Đợt không kích đầu tiên đã đánh trúng các tổ hợp phòng không mặt đất của nước này, trong đó hiện đại nhất là hệ thống S-300 do Nga sản xuất. Kể từ đó, máy bay chiến đấu Mỹ và Israel hoạt động trong không phận Iran mà không gặp trở ngại nào.
Mỹ và các đối tác khu vực chủ yếu sử dụng hệ thống phòng không Patriot của Lockheed Martin, khai hỏa tên lửa PAC-3. Dù Lầu Năm Góc đã thúc đẩy tăng sản lượng, nhưng chỉ khoảng 600 tên lửa PAC-3 được sản xuất trong năm 2025, theo số liệu của Lockheed. Dựa trên số lượng tên lửa và UAV bị bắn hạ được báo cáo, nhiều khả năng hàng nghìn tên lửa đánh chặn đã được phóng tại Trung Đông kể từ ngày 28/2.
Ả-rập Xê-út và UAE cũng vận hành hệ thống THAAD của Lockheed. Hệ thống này được thiết kế để đánh chặn các tên lửa tiên tiến và bay nhanh hơn ở rìa khí quyển, khó có khả năng được dùng cho mục tiêu khác. Chi phí mỗi quả tên lửa của hệ thống này lên tới 12 triệu USD.
Mỹ cũng sử dụng các máy bay chiến đấu tuần tra trang bị Hệ thống vũ khí tiêu diệt chính xác tiên tiến AGR-20, có giá từ 20.000 - 30.000 USD/quả, chưa tính chi phí vận hành máy bay.
Các hệ thống phòng thủ chuyên dụng chống UAV chưa phổ biến trong khu vực. Việc sử dụng laser, pháo tự động hoặc thậm chí UAV khác là cách rẻ hơn để bảo vệ thị trấn, thành phố và cơ sở hạ tầng, từ đó có thể để dành hệ thống đắt tiền để đối phó những mối đe dọa lớn hơn.
Hệ thống laser Iron Beam do hãng công nghệ quốc phòng Israel Rafael Advanced Defense Systems phát triển có thể giải quyết vấn đề này. Tuy nhiên, ngày 2/3, Lực lượng Phòng thủ Israel cho biết hệ thống này vẫn chưa được sử dụng trong xung đột.
Theo nguồn tin am hiểu tình hình, nếu cường độ tấn công hiện tại của Iran tiếp diễn, kho tên lửa PAC-3 trong khu vực có thể xuống mức nguy hiểm chỉ trong vài ngày. Tình hình sẽ trở nên bế tắc nếu vũ khí tấn công cũng cạn kiệt.
“Kho tên lửa và UAV của Iran cũng sẽ hao hụt, nhưng chế độ có thể vẫn tồn tại, dù trong hỗn loạn. Đây có vẻ là kịch bản nhiều khả năng xảy ra, dựa trên 60 giờ đầu tiên của cuộc chiến”, ông Ankit Panda, nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình quốc tế, nhận định.
