Theo tục lệ cổ truyền, cứ mỗi dịp đầu năm mới, bà con ngư dân Xương Lý (gồm hai khu phố Lý Chánh và Lý Hòa, phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) tưng bừng tổ chức lễ hội khai sơn cầu ngư. Đây là lễ hội truyền thống, một nét đẹp văn hóa của cư dân vạn chài, là lễ xuất hành khơi thủy đánh bắt đầu năm mới, cầu cho biển lặng sóng êm, thuyền bè đầy tôm cá, ngư dân được mùa no ấm.
Lễ hội khai sơn cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý diễn ra trong 13 ngày, từ 18/2 đến 2/3. Lễ hội được tổ chức trang trọng, đúng nghi lễ truyền thống, kết hợp hài hòa giữa phần lễ và phần hội.
Phần lễ chính tập trung vào ngày 25 và 26/2 với các nghi thức truyền thống như lễ cung nghinh Thủy Lục, lễ tế thần, nghi thức hầu thần của Đội Bả trạo và lễ khởi ca.
Giữa không gian biển trời ở làng chài Nhơn Lý, lễ cung nghinh Thủy Lục được ngư dân vạn chài tổ chức trang nghiêm, tái hiện tín ngưỡng thờ thần Nam Hải, thu hút đông đảo người dân và du khách theo dõi.
Từ Lăng Ông Nam Hải, đoàn rước khởi hành trong tiếng trống chiêng vang vọng, tiến về bãi nồm của biển Nhơn Lý. Tại mép nước, kiệu chứa án thờ được đặt trang trọng. Một dải lụa đỏ dài được trải sát bờ biển, ba người đội trên đầu đứng chờ thực hiện nghi thức nghinh thần.
Sau hồi trống lệnh, nhạc lễ nổi lên, ban tế lễ thắp hương khấn vái, thực hiện nghi thức rước thần Nam Hải đi trên dải lụa đỏ tiến vào án thờ, biểu tượng cho sự nghinh đón linh thần từ biển cả trở về. Đoàn rước sau đó quay về Lăng Ông Nam Hải trong đội hình trang nghiêm.
Ông Nguyễn Kim Chức - Phó Ban tổ chức lễ hội khai sơn cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý - cho biết người dân địa phương phấn khởi khi đây là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức sau khi được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Theo ông Chức, trải qua gần 200 năm, lễ hội khai sơn cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý đã trở thành điểm hẹn văn hóa đặc sắc của cư dân miền biển Nhơn Lý. Cùng với sự quan tâm của địa phương, người dân ngày càng nâng cao ý thức bảo tồn, gìn giữ và lan tỏa những nét đẹp đặc sắc của lễ hội, góp phần lưu giữ hồn cốt văn hóa vùng biển qua nhiều thế hệ.
Nhơn Lý là vùng đất bán đảo được hình thành từ mấy trăm trước. Từ khi khai hoang lập ấp đến nay, người dân luôn gắn bó với nghề đi biển đánh bắt hải sản. Lễ hội cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý không chỉ là sự kiện tín ngưỡng dân gian mà còn là tài sản văn hóa quý giá của địa phương. Năm 2025, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận lễ hội cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.