TPO - Nằm ở cửa biển, đền Đông Hải (xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh) là không gian tín ngưỡng đặc biệt của ngư dân vùng biển, nơi lưu giữ tục thờ Cá Ông và lễ cầu ngư.
Đền Đông Hải, còn gọi là đền Cá Ông, nằm trên địa phận thôn Lâm Hải Hoa, xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh. Đây là nơi thờ Đông Hải Đại Vương, hay còn gọi là Thần Cá Ông.
Theo truyền thuyết, từ thuở xa xưa, vào một buổi sáng, người dân làng Cam Lâm phát hiện một bộ xương cá voi (Cá Ông) dạt vào bãi cát. Cho rằng đây là điềm linh thiêng, dân làng đã đưa bộ xương về thờ tại đền và mỗi khi ra khơi đều đến làm lễ cầu xin. Từ đó, đời sống cư dân ngày càng thịnh vượng, người dân trong làng sau này đã lập đền riêng để thờ vị Ngư thần.
Hiện nay, đền còn lưu giữ 4 sắc phong. Đặc biệt, nơi đây người dân còn tổ chức lễ hội cầu ngư diễn ra vào ngày rằm tháng Giêng hằng năm với nhiều nghi thức trọng thể. Theo người dân, khoảng 10 năm trở lại đây, lễ cầu ngư được tổ chức 5 năm một lần thành đại lễ, các năm còn lại vẫn duy trì nghi lễ thắp hương, cầu cho mưa thuận gió hòa, ra khơi thuận lợi. Năm 2018, đền Đông Hải được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Đến năm 2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa Lễ hội cầu ngư làng Cam Lâm vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Ngoài các kỷ vật cổ, đền Đông Hải còn là nơi an vị của khoảng 20 cá Ông từng lụy vào bờ biển làng. Với người dân địa phương, sự hiện diện của cá Ông luôn được xem là điềm lành, biểu tượng cho sự chở che và bình yên ngoài khơi.
Trong ảnh là những kỷ vật được người dân lưu giữ tại đền.
Hiện nay, ngoài ngôi mộ cá Ông được an táng ngay giữa gian chính điện, trong khuôn viên đền còn có nhiều ngôi mộ cá Ông khác. Ban đầu, nơi đây chỉ là ngôi miếu nhỏ, bà con thường lui tới lễ tạ mỗi dịp ra khơi và vào các ngày sóc, vọng, lễ Tết. Về sau, cùng với sự phát triển của xã hội và nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân, đền được nâng cấp, xây dựng thêm sân và bờ rào bao quanh.
Tục thờ Cá Ông tại làng Cam Lâm chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân nơi đây nhằm thể hiện sự biết ơn của ngư dân dành cho Cá Ông. Trong ảnh đường từ ngôi đền Đông Hải dẫn ra cửa biển.
Lãnh đạo xã Cổ Đạm cho biết đền Đông Hải đã tồn tại từ hàng trăm năm trước. Nơi đây hiện vẫn lưu giữ nhiều sắc phong quý, và người dân trong vùng luôn gìn giữ, duy trì lễ cầu ngư như một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa truyền thống của làng.
