Thời gian gần đây, cơ quan chức năng liên tiếp phát hiện các vụ việc vi phạm nghiêm trọng vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP). Mới đây nhất, Cơ quan CSĐT (Công an TP. Hà Nội) phát hiện lò mổ tại xã Nam Phù (Hà Nội) đã thu gom lợn bệnh nhiễm dịch tả châu Phi từ nhiều tỉnh, thành rồi vận chuyển về Hà Nội giết mổ. Các đối tượng đã móc nối với một số cán bộ kiểm dịch để bỏ qua các khâu kiểm soát bắt buộc. Tổng cộng, từ đầu năm 2026 đến nay, hơn 300 tấn thịt lợn bệnh đã được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và nhiều trường học trên địa bàn Hà Nội.
Trước đó, Công an TP. Hải Phòng đã phát hiện khoảng 130 tấn thịt lợn đông lạnh nhiễm bệnh được lưu trữ tại kho của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long. Trong đó, nhiều sản phẩm từ thịt lợn nhiễm bệnh đã được chế biến, đóng hộp chờ đưa đi tiêu thụ. Cơ quan CSĐT xác định, số thịt nhiễm bệnh được thu gom từ các đầu mối tại tỉnh Hưng Yên và không có giấy tờ hợp pháp. Công an TP. Hải Phòng đã khởi tố vụ án, khởi tố một số bị can để điều tra.
Sau các vụ việc trên, người dân rất hoang mang, lo lắng về vấn đề sức khỏe, nhất là những trường hợp đã ăn phải thịt nhiễm bệnh.
Trao đổi với báo Tiền Phong, PGS. Nguyễn Duy Thịnh, nguyên Viện trưởng Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm (ĐH Bách khoa Hà Nội) cho biết: Bệnh tả lợn châu Phi là bệnh truyền nhiễm ở lợn, do virus African Swine Fever Virus (ASFV) gây ra. Lợn nhiễm phải virus có có nguy cơ chết gần như 100%.
Theo PGS Nguyễn Duy Thịnh, dịch tả lợn châu Phi chỉ lây nhiễm từ lợn bệnh sang lợn khỏe và không lây trực tiếp sang người. Tuy nhiên, con người có thể trở thành tác nhân phát tán virus gây dịch tả châu Phi trong trường hợp tiếp xúc với các nguồn nhiễm bệnh.
PGS Nguyễn Duy Thịnh cho rằng, virus gây dịch tả châu Phi sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn ở nhiệt độ trên 70 độ C. Tuy nhiên, trường hợp ăn phải lợn bệnh nhưng chế biến không đảm bảo quy trình, người ăn phải có thể mang theo mầm bệnh. Bên cạnh đó, người dân có thể bị ngộ độc thực phẩm do Salmonella, E. coli hoặc liên cầu khuẩn lợn.
Trở lại vụ việc xảy ra tại Hà Nội, nhiều phụ huynh lo lắng, bởi hầu hết thịt lợn bệnh được đưa vào trường học. Trong khi đó, hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện nên dễ bị ngộ độc thực phẩm và các bệnh về đường tiêu hóa. Bên cạnh đó, về lâu dài sức khỏe của trẻ sẽ bị ảnh hưởng.
Để phân biệt lợn nhiễm dịch tả châu Phi, bác sĩ Lê Thị Hoa (nguyên bác sĩ Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam) cho rằng, thịt lợn nhiễm bệnh thường có màu sắc không đều, nhợt nhạt hoặc chuyển sang thâm tái, mùi khó chịu. Trong một số trường hợp lợn bị nhiễm bệnh được tiêm thuốc trước khi chết, thịt sẽ có mùi hóa chất. Bên cạnh đó, trên da lợn nhiễm dịch tả châu Phi sẽ xuất hiện những mảng xuất huyết, tím tái hoặc đốm đỏ, sần sùi hoặc có mụn nước, thịt mềm nhão. Khi chế biến, thịt lợn bệnh có mùi hôi, tanh, hoặc mùi lạ không giống thịt tươi sạch.
Cần xử lý nghiêm cán bộ thú y
PGS. Nguyễn Duy Thịnh cho rằng, việc kiểm tra, kiểm soát ATTP rất quan trọng. Thế nhưng, trong các vụ việc vừa qua, cần làm rõ vai trò của cơ quan kiểm tra, giám sát về ATTP, trong đó bao gồm Quản lý thị trường, cán bộ kiểm dịch...
Đặc biệt, với vụ việc tại Hà Nội, cán bộ kiểm dịch đã "vì tiền" mà tiếp tay cho các đối tượng buôn bán, tiêu thụ thực phẩm bẩn. Bên cạnh đó, cần phải làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo các cơ quan có cán bộ liên quan, trong việc buông lỏng công tác quản lý.
Đồng quan điểm, luật sư Đinh Thị Vinh (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho rằng, để thực phẩm bẩn tuồn vào bàn ăn, bếp ăn tập thể với số lượng lớn và trong một thời gian dài thì cần làm rõ trách nhiệm của cơ quan thú y địa phương, quản lý thị trường. Đây là những người giữ vai trò trực tiếp trong việc thực hiện kiểm soát giết mổ.
Đặc biệt, việc các đối tượng bắt tay để bỏ qua quy trình kiểm soát là hành vi tiếp tay cho tội ác, gây nguy cơ bùng phát dịch bệnh và đe dọa sức khỏe của người tiêu dùng. Do đó, cần truy cứu trách nhiệm đối với những cá nhân, đơn vị đã buông lỏng quản lý, để "thịt bẩn" tuồn ra thị trường.
Liên quan đến vụ việc hơn 300 tấn thịt lợn nhiễm tả lợn Châu Phi vừa được phát hiện, Cơ quan CSĐT (Công an TP. Hà Nội) đang làm việc với một số trường học có nhập thực phẩm của Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Đây là công ty sử dụng thịt lợn bệnh, lợn chết cung cấp thực phẩm cho nhiều trường học trên địa bàn thành phố.