Ở một số cộng đồng trên mạng xã hội, có những người kể rằng chiếc đồng hồ trong nhà họ bất ngờ dừng lại đúng vào thời điểm một người thân qua đời, và họ hỏi xem có ai thấy việc như vậy chưa.
Những bài đăng này thu hút nhiều người đọc và bình luận - có bài lên tới hàng triệu lượt xem. Một số người nói đã thấy việc này rồi, từ đồng hồ chạy pin đến đồng hồ quả lắc... Thậm chí, có người còn kể rằng một số y tá cũng chứng kiến hiện tượng đồng hồ dừng lại khi bệnh nhân mất.
Những chuyện này khiến nhiều người cảm thấy hơi sợ, nhưng cũng có người nói những chiếc đồng hồ đó như thể hiện một “dấu hiệu” đặc biệt.
Tuy nhiên, hiện tượng này có thể được giải thích với một số khả năng.
Trước hết, đồng hồ, đặc biệt là đồng hồ chạy pin, có thể dừng bất cứ lúc nào do pin yếu, hết pin hoặc bị hỏng. Khi pin gần hết, đồng hồ có thể chạy chậm dần rồi dừng hẳn. Điều này có nghĩa là thời điểm đồng hồ dừng chưa chắc đã chính xác tuyệt đối với lúc chủ nhân hoặc ai đó qua đời (đồng hồ có thể dừng từ vài ngày trước, hoặc chỉ đang chạy rất chậm…), dù nhìn qua có vẻ “trùng hợp”.
Một yếu tố nữa là cách con người ghi nhớ sự việc, hay xu hướng tâm lý “thiên kiến xác nhận”: Con người có xu hướng ghi nhớ những chi tiết phù hợp với một sự việc có ý nghĩa hoặc diễn giải theo niềm tin của mình, và bỏ qua những lần trùng hợp tình cờ khác, theo trang Verywell Mind. Chẳng hạn, nhiều cái đồng hồ khác vẫn chạy thì không ai để ý, nhưng ai cũng tập trung vào cái đồng hồ đã dừng lại (không biết dừng từ lúc nào) và gán cho nó một mối liên hệ hoặc một ý nghĩa.
Ngoài ra còn có “ảo tưởng cảm xúc”, là xu hướng tâm lý khiến người ta dễ nhìn ra “mối liên hệ” hay ý nghĩa giữa các sự kiện vốn là ngẫu nhiên, không liên quan, theo trang MasterClass.
Trong những thời điểm cảm xúc mạnh như khi có người qua đời, trí nhớ của con người cũng không hoàn toàn chính xác. Thời điểm thường được ước tính, còn trí nhớ thì có thể được “sắp xếp lại” sau đó để tạo thành một câu chuyện có ý nghĩa đặc biệt - đây vốn là cách hoạt động thường thấy của não bộ.
Thực tế, còn có giả thuyết rằng một số cá nhân có “trường năng lượng” cao, có thể ảnh hưởng đến các thiết bị kỹ thuật, nhưng đến hiện tại vẫn chưa có bằng chứng khoa học nào.
Tóm lại, mặc dù chuyện “đồng hồ ngừng chạy khi một người qua đời” có thể có ý nghĩa về mặt tinh thần, nhưng về mặt khoa học, chưa có bằng chứng nào cho thấy việc một người qua đời có thể khiến đồng hồ ngừng hoạt động. Cho nên, hiện tượng “đồng hồ ngừng chạy” nhiều khả năng là sự kết hợp giữa trùng hợp ngẫu nhiên, yếu tố kỹ thuật và cách bộ não con người ghi nhớ, tìm kiếm ý nghĩa trong cuộc sống mà thôi.