Góc khuất tâm lý của học sinh mùa thi
Theo số liệu của UNICEF, khoảng 8% - 29% trẻ em và vị thành niên Việt Nam đang đấu tranh với các vấn đề về sức khỏe tâm thần như trầm cảm, lo âu và rối loạn tâm thần. Con số này càng trở nên đáng lo ngại hơn trong giai đoạn ôn thi, khi học sinh phải đối mặt cùng lúc với áp lực từ từ học tập, kỳ vọng gia đình và nỗi lo về kết quả thi cử. Buổi sáng lên lớp học chính khóa, chiều đến trung tâm luyện thi, tối về lại tiếp tục ôn bài đến tận khuya, lịch trình sinh hoạt quen thuộc này đã trở thành vòng xoáy kiệt sức của hàng triệu học sinh. Những căng thẳng kéo dài không chỉ thể hiện qua những bữa ăn vội vàng hay giấc ngủ chập chờn, mà còn bộc lộ rõ trong môi trường học đường khi nhiều em thường xuyên mất tập trung, dễ cáu gắt, mệt mỏi và suy giảm tinh thần học tập.
Cô Nguyễn Thị Loan - Tổ trưởng Tổ KHXH, giáo viên dạy môn Văn, trường THCS Thanh Miện, TP. Hải Phòng cho biết, áp lực tâm lý của học sinh thường không được nói ra trực tiếp mà nó bộc lộ qua nhiều biểu hiện cụ thể trong lớp học, như các em hay lơ đãng, không tập trung nghe giảng; khả năng tiếp thu chậm; thường xuyên căng thẳng, dễ cáu gắt hơn bình thường. Kết quả học tập của các em cũng rất thất thường, không phản ánh đúng năng lực của bản thân.
Ở giai đoạn này, áp lực học tập rất lớn, vì vậy, các em dễ thay đổi cảm xúc thất thường. “Đây là vấn đề của hầu hết các bạn đang thi chuyển cấp, nhất là khi kết quả học tập không được như kỳ vọng mà bản thân đã đặt ra”, em T. N. L., học sinh lớp 9A1, trường THCS Tân Long chia sẻ.
Cha mẹ đang đặt quá nhiều kỳ vọng vào con cái
Trong thời đại mà áp lực thành tích không chỉ đến từ phía nhà trường hay gia đình mà còn xuất phát từ chính sự so sánh khốc liệt của xã hội khiến nhiều người trẻ tự tạo áp lực cho bản thân. Không chỉ học sinh mà cả phụ huynh và giáo viên cũng đang bị cuốn vào vòng xoáy áp lực. Vì thế, nhiều người tìm cách giải tỏa bằng việc áp đặt kỳ vọng quá mức, góp phần làm gia tăng căng thẳng cho con cái. Cuối cùng, học sinh trở thành người gánh chịu những hệ lụy vô cùng nghiêm trọng về sức khỏe tâm lý.
Nhiều người cho rằng, áp lực tinh thần của học sinh đến từ sự cạnh tranh khốc liệt từ kỳ thi. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phần lớn áp lực lại bắt nguồn từ chính kỳ vọng của cha mẹ đối với con cái.
Anh Nguyễn Minh Trí (chuyên viên tâm lý) chia sẻ: “Tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh một em học sinh lớp 9 chuẩn bị thi chuyển cấp. Em nhập viện với tình trạng co thắt dạ dày dữ dội và đau đầu kéo dài, dù các kết quả kiểm tra y khoa đều bình thường. Qua trò chuyện, tôi nhận ra em đang mang một gánh nặng tâm lý khủng khiếp, em kể rằng, nếu không đậu vào trường chuyên, em sẽ là kẻ thất bại duy nhất trong dòng họ. Chính vì nỗi sợ làm cha mẹ thất vọng, sự áp lực ấy đã khiến cơ thể em "phát tín hiệu cấp cứu". Đây là minh chứng rõ nhất cho việc khi tâm trí không thể chịu đựng thêm, cơ thể sẽ lên tiếng thay.
Thực tế cho thấy, nhiều phụ huynh chưa nhận thức được mức độ nghiêm trọng của vấn đề này, họ luôn mang trong mình một tâm lý chung là muốn con cái của mình phải cố gắng chăm chỉ học tập để thành công mà vô tình quên mất cảm xúc và sức khỏe tâm lý bên trong của con.
Cha mẹ hãy là điểm tựa tinh thần cho con trong mùa thi
Đây là thời điểm nhạy cảm, các em sẽ dễ có những thay đổi cảm xúc bất chợt khiến cha mẹ cảm thấy lo lắng. Không chỉ có học sinh mà ngay cả các bậc phụ huynh cũng cần phải chuẩn bị tâm lý khi con cái của họ bước vào các kỳ thi. Vì vậy, để có một tinh thần thoải mái trong thời gian này, cha mẹ hãy dành thời gian lắng nghe để hiểu được mong muốn và đồng hành cùng con vượt qua khó khăn, không nên áp đặt quá nhiều kỳ vọng khiến con bị áp lực. Hiểu rằng kỳ thi là quan trọng, nhưng nó không định nghĩa hoàn toàn giá trị con người của con. Đôi khi, con chỉ cần một không gian để an toàn, để giãi bày cảm xúc mà không sợ bị phán xét.
Chị B. T. H (phụ huynh của em N. Đ. L.) chia sẻ: “Tôi không vì quá kỳ vọng mà gây áp lực cho con. Tôi luôn đặt sức khỏe thể chất và tinh thần của con lên hàng đầu. Động viên con phải cố gắng hết sức để đạt kết quả cao nhất và luôn giữ tâm lý ổn định, không quá lo lắng. Tâm lý tốt sẽ giúp con làm bài hiệu quả hơn”. Là người mẹ gần gũi và chăm sóc con nhiều nhất, chị hiểu con mình cần gì và tâm lý như thế nào. Sau mỗi lần khảo sát, chị thường tạo tâm lý thoải mái cho con bằng cách cho con nghỉ ngơi, rủ con đi chơi, đi ăn gì đó để tinh thần con được thoải mái. Trong lúc đi chơi, chị thường tâm sự với con để từ đó hiểu và tháo gỡ được những vướng mắc, những suy nghĩ lệch lạc của con, cùng con vượt qua giai đoạn thi cử áp lực.
Hành trình đồng hành cùng các con trong giai đoạn thi cử, các bậc phụ huynh thay vì cứng nhắc, tạo áp lực về thành tích cho các con, bố mẹ hãy dành những lời động viên cổ vũ, giúp con vững tâm bước vào phòng thi làm hết sức mình. Từ nền tảng yêu thương ấy, con sẽ không còn mang nặng sự tự ti, mà tự tin học tập và cố gắng hết mình. Và dù kết quả có như kỳ vọng hay không, con vẫn sẽ đủ bản lĩnh để ngẩng đầu bước tiếp, vì con luôn có bố mẹ bên cạnh, ủng hộ trên mọi chặng đường.
