Thông tin trên được ông Hoàng Gia Khánh - Tổng Giám đốc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) - chia sẻ tại hội nghị đối thoại với cán bộ, đoàn viên thanh niên vừa diễn ra.
Nổi bật nhất là siêu dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dự kiến khởi công vào cuối năm nay đến đầu năm 2027, với tổng mức đầu tư khoảng 67 tỷ USD. Khác với một số nước châu Âu đang chạy tàu ở tốc độ 300 - 320 km/h, với tuyến đường sắt này của Việt Nam tàu được thiết kế với tốc độ chạy 350 km/h.
Theo ông Khánh, khi dự án hoàn thành (dự kiến năm 2035), hành trình Hà Nội - TPHCM sẽ được rút ngắn chỉ còn khoảng 6 tiếng, thay vì cảnh người dân phải ngồi tàu vất vả 36-37 tiếng như hiện nay. Để vận hành dự án này, ngành cần tới gần 14.000 cán bộ công nhân viên có trình độ và tay nghề rất cao.
Ông Khánh phân tích rõ sự khác biệt đẳng cấp của công nghệ mới. Tàu 350 km/h sẽ sử dụng công nghệ động lực phân tán, vô cùng phức tạp vì các động cơ được gắn trực tiếp trên từng toa xe, thay vì dùng đầu máy kéo (động lực tập trung) như tuyến 160 km/h. Ngành đường sắt cũng sẽ chấm dứt việc chạy tàu bằng nhiên liệu diesel truyền thống để chuyển sang hệ thống điện khí hóa, đồng thời sẽ sớm thành lập một công ty chuyên trách về điện khí hóa đường sắt.
Kỷ nguyên mới này sẽ xóa sổ hoàn toàn những hình ảnh lao động thủ công. Toàn bộ các điểm giao cắt sẽ đi vượt lên trên hoặc chui xuống dưới, không còn cảnh nhân viên trực gác chắn hay công nhân mang máy chèn đi cuốc đường. Trung tâm điều hành sẽ là "bộ não" kiểm soát chạy tàu tự động, còn công tác bảo trì, kiểm tra hạ tầng sẽ do máy móc đảm nhiệm.
Bên cạnh tuyến Bắc - Nam, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng (dự kiến hoàn thành năm 2030) dùng khổ đường tiêu chuẩn 1.435mm, tốc độ 160 km/h đối với tàu khách và 120 km/h đối với tàu hàng, cũng đang khẩn trương chuẩn bị và sẽ cần khoảng 2.400 nhân sự. Lộ trình tiếp nhận công nghệ cũng được ông Khánh định hướng rất thực tế theo các cấp độ: Trước mắt là tiếp nhận quản lý, vận hành và bảo trì; sau đó tiến tới lắp ráp tỷ lệ nhất định; và dài hạn mới tính đến việc nghiên cứu sản xuất, chế tạo. Do có sự kết nối và chuyển giao công nghệ từ nước ngoài, lãnh đạo VNR đặc biệt khuyến khích người lao động trau dồi hai ngoại ngữ then chốt là tiếng Trung và tiếng Anh.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam là công trình hạ tầng lớn nhất từ trước đến nay với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng hơn 1,7 triệu tỷ đồng (hơn 67 tỷ USD), sử dụng vốn đầu tư công. Tuyến đường dài hơn 1.540 km, kết nối từ ga Ngọc Hồi (Hà Nội) đến ga Thủ Thiêm (TPHCM), đi qua 15 tỉnh, thành phố.
Tuyến đường sẽ được xây dựng mới hoàn toàn với tiêu chuẩn đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế trên 300 km/h, chủ yếu vận chuyển hành khách, phục vụ lưỡng dụng quốc phòng, an ninh và có thể chở hàng hóa khi cần thiết. Theo kế hoạch, siêu dự án này đặt mục tiêu khởi công ngay trong năm nay và cơ bản hoàn thành vào năm 2035.