Bộ Công Thương vừa gửi Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo lần 3 Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 57 về cơ chế mua bán điện trực tiếp và Nghị định 58 quy định chi tiết Luật Điện lực liên quan đến phát triển điện năng lượng tái tạo, năng lượng mới, với nhiều đề xuất đáng chú ý.
Theo dự thảo sửa đổi Nghị định 58, điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản - tự tiêu được đề xuất cho phép bán điện dư lên lưới điện quốc gia, với tỷ lệ tối đa 50% tổng sản lượng điện phát. Đây là lần đầu tiên tỷ lệ bán điện dư được quy định cụ thể trong nghị định, thay vì chỉ tồn tại dưới dạng hướng dẫn kỹ thuật hoặc áp dụng linh hoạt theo từng địa phương như trước đây.
Trước đó, điện mặt trời mái nhà chủ yếu được xác định là nguồn điện tự tiêu thụ. Việc phát điện dư lên lưới không được luật hóa rõ ràng và trên thực tế thường chỉ được chấp nhận ở mức rất hạn chế, phổ biến khoảng 20% sản lượng phát, thậm chí nhiều nơi yêu cầu lắp đặt thiết bị chống phát ngược hoàn toàn.
Về giá mua điện dư, dự thảo quy định giá mua được xác định theo giá điện thị trường bình quân của năm trước, do đơn vị điều hành thị trường điện công bố, nhưng không vượt trần giá điện mặt trời mặt đất tương ứng. Cách tiếp cận này nhằm tránh quay lại cơ chế giá ưu đãi cố định, đồng thời vẫn tạo cơ sở kinh tế để người dân và doanh nghiệp tính toán hiệu quả đầu tư điện mặt trời mái nhà.
Một điểm mới khác là đơn giản hóa thủ tục lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân lắp đặt hệ thống chỉ cần thực hiện thông báo với cơ quan quản lý tại địa phương, thay vì phải xin phép qua nhiều bước như trước. Các hệ thống nhỏ, quy mô hộ gia đình được áp dụng thủ tục giản lược hơn, nhằm giảm chi phí và rào cản hành chính.
Dự thảo cũng có quy định riêng đối với khu vực miền núi, biên giới, hải đảo, nơi lưới điện quốc gia chưa ổn định hoặc chưa kết nối. Tại các khu vực này, điện mặt trời mái nhà có thể được đề xuất cho phép bán toàn bộ điện dư, không bị khống chế tỷ lệ 50%, nhằm khuyến khích phát triển nguồn điện tại chỗ và bảo đảm an ninh năng lượng.
Đối với tài sản công như trụ sở cơ quan nhà nước, trường học, bệnh viện, dự thảo cho phép lắp đặt điện mặt trời mái nhà và bán điện dư, nhưng yêu cầu tuân thủ các quy định về quản lý tài sản công, chức năng, nhiệm vụ và tài chính – ngân sách.
Cùng với các quy định về điện mặt trời mái nhà, dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Nghị định 57 về cơ chế mua bán điện trực tiếp. Đáng chú ý là việc mở rộng đối tượng tham gia mua bán điện trực tiếp sang các đơn vị bán lẻ điện tại khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp, thay vì chỉ giới hạn ở đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện lớn như trước. Dự thảo đồng thời làm rõ hơn cấu trúc hợp đồng và điều kiện tham gia, nhằm giảm vướng mắc khi triển khai trong thực tế.
Ngoài ra, trung tâm dữ liệu lần đầu tiên được đưa vào phạm vi điều chỉnh, bên cạnh nhóm khách hàng sử dụng điện cho trạm sạc, trụ sạc và đổi pin xe điện. Đây là nhóm phụ tải tiêu thụ điện lớn, được đánh giá sẽ tăng nhanh trong thời gian tới và chịu áp lực lớn về sử dụng năng lượng tái tạo.
Bộ Công Thương cho biết, việc sửa đổi hai nghị định nhằm tháo gỡ bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện, đồng thời tạo khung pháp lý rõ ràng hơn cho phát triển điện mặt trời mái nhà và các mô hình mua bán điện mới trong giai đoạn tới.
