Ông Bình dẫn thông tin, theo Hội đồng Vàng Thế giới, người dân Việt Nam hiện nắm giữ khoảng 400 - 500 tấn vàng, tương đương 35-40 tỷ USD, chiếm gần 8% GDP quốc gia. Mỗi năm, Việt Nam tiêu thụ trung bình khoảng 55 tấn vàng, thuộc nhóm quốc gia tiêu thụ vàng cao nhất khu vực. Tuy nhiên, phần lớn lượng vàng này vẫn đang “nằm yên trong két”, nguồn lực khổng lồ chưa được chuyển hóa thành nguồn vốn phục vụ phát triển kinh tế.
“Đây là một nguồn lực khổng lồ nếu được huy động hợp lý, có thể bổ sung đáng kể cho thị trường tài chính, giảm phụ thuộc vào vốn vay và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế”, ông Bình nói.
Nêu tình trạng giá vàng tăng cao, có sự chênh lệch lớn với giá vàng thế giới, ông Bình cho biết, điều này phản ánh sự bất ổn của thị trường và tâm lý đầu cơ, găm giữ. Dù Ngân hàng Nhà nước đã kịp thời can thiệp thông qua hình thức đấu thầu vàng miếng, tuy nhiên đây mới chỉ là giải pháp ngắn hạn. Ông Bình nêu, nguyên nhân gốc rễ vẫn do chúng ta chưa có một cơ chế thị trường minh bạch, hiện đại và an toàn.
Ông Bình kiến nghị 5 nhóm giải pháp cụ thể nhằm huy động và tài chính hóa nguồn vàng trong dân.
Đầu tiên, theo ông Bình, cần ổn định thị trường vàng, thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới xuống dưới 5 triệu đồng mỗi lượng trong vòng 6 đến 12 tháng tới. Đồng thời, kiểm soát hoạt động đầu cơ, tăng nguồn cung thông qua nhập khẩu vàng có kiểm soát.
Thứ hai, ông Bình cho rằng, cần sớm thành lập Sở Giao dịch vàng quốc gia. Đây là bước đột phá thể chế, cho phép người dân gửi vàng vật chất vào kho lưu ký chuẩn hóa, nhận chứng chỉ điện tử để giao dịch, cầm cố hoặc quy đổi. Qua đó, Nhà nước có thể quản lý được dòng vàng thật, trong khi quyền sở hữu của người dân vẫn được bảo đảm.
Một giải pháp nữa, ông Bình nêu, cần phát triển các sản phẩm “tài chính hóa vàng” như phát hành chứng chỉ vàng lưu ký, quỹ đầu tư vàng, trái phiếu vàng được bảo chứng bằng vàng vật chất trong kho. Người dân có thể góp vàng hoặc đầu tư bằng tiền đồng để hưởng lợi nhuận theo giá vàng, qua đó biến vốn tĩnh thành vốn động.
Thứ tư, cần khuyến khích chuyển hóa vàng thành VNĐ thông qua các chính sách miễn phí lưu ký, ưu đãi lãi suất, hoặc phát hành trái phiếu Chính phủ bằng vàng dành riêng cho người bán vàng vật chất.
Thứ năm, phải đảm bảo an toàn hệ thống và minh bạch thông tin. Nghiêm cấm ngân hàng huy động hoặc cho vay bằng vàng; công bố bản tin vàng quốc gia định kỳ để người dân tiếp cận thông tin đầy đủ, minh bạch, qua đó củng cố niềm tin vào thị trường.
“Nếu chỉ cần 10–15% lượng vàng trong dân được đưa vào hệ thống tài chính – tương đương khoảng 5–7 tỉ USD – thì đây sẽ là nguồn vốn quý giá cho đầu tư phát triển hạ tầng, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ mà không cần tăng vay nợ trong nước hay quốc tế”, ông Bình nói.
Cũng quan tâm đến vấn đề huy động nguồn lực trong dân, đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn Hưng Yên) nêu, hiện nay, Quốc hội đã thông qua quy định cho phép vay ngoại tệ nước ngoài với lãi suất 6% trở xuống. Tuy nhiên, việc thu hút vốn trong dân thì lại đang rất hạn chế. Người dân chủ yếu nắm giữ tài sản dưới dạng ngoại tệ, vàng, đá quý hoặc bất động sản, chứ ít gửi tiền vào ngân hàng hay đầu tư vào các kênh chính thức.
“Đây chính là một trong những nguyên nhân khiến giá vàng, giá bất động sản tăng cao, do chúng ta chưa có cơ chế thu hút dòng vốn trong dân hiệu quả”, ông Thân nhận định.
Theo ông Thân, nguồn vốn trong dân hiện rất lớn, ai cũng biết, nhưng phương pháp huy động chưa phù hợp. Hiện nay, mới chỉ huy động bằng đồng nội tệ, trong khi người dân lại tin tưởng hơn vào ngoại tệ hoặc vàng, vì những tài sản đó giữ giá tốt hơn.
“Vì vậy, tôi đề nghị cần nghiên cứu cơ chế cho phép vay vốn từ dân bằng ngoại tệ, với mức lãi suất tương đương hoặc cao hơn mức 6% như hiện áp dụng với vốn vay nước ngoài. Nếu làm được, người dân có lợi vì được hưởng lãi cao, Nhà nước cũng có nguồn lực trong dân mà không phải phụ thuộc nhiều vào vay nước ngoài. Đây là việc rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay”, ông Thân đề xuất.
