TPO - Cây vải gần 300 năm tuổi trong khuôn viên Chùa Tượng Sơn (tỉnh Hà Tĩnh) không chỉ là cổ thụ quý mà còn gắn với câu chuyện về cuộc đời Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.
Giữa không gian cổ kính của Chùa Tượng Sơn (xã Sơn Giang, huyện Hương Sơn cũ, Hà Tĩnh) có cây vải cổ thụ gần 300 năm tuổi tỏa bóng mát. Cây được xem như chứng nhân cho những năm tháng Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác gắn bó với Hương Sơn để nghiên cứu, hành nghề y và để lại nhiều giá trị cho y học dân tộc.
Theo các bậc cao niên trong vùng, cây vải được ươm từ hạt giống do chính Hải Thượng Lãn Ông mang từ quê nội ở Hưng Yên vào khi ông về sinh sống tại Hương Sơn. Từ một mầm cây nhỏ bé, qua gần ba thế kỷ, cây vải đã lớn lên thành cổ thụ, gắn với chính cuộc đời của vị danh y đã gắn bó trọn vẹn với mảnh đất này.
Cây vải được trồng ở vị trí gần trung tâm khuôn viên chùa, sát khu vực chính điện, nơi tương truyền Hải Thượng Lãn Ông từng ngồi khám bệnh, bốc thuốc và ghi chép y thư.Hiện nay cây cao hơn 15 m, thân cây có chu vi hơn 2 m, tán lá xòe rộng che mát cả một khoảng sân chùa, tạo nên điểm nhấn hài hòa giữa kiến trúc cổ kính và thiên nhiên xanh mát.
Qua thời gian dài, thân cây vải trở nên xù xì, phủ rêu phong. Nơi đây thu hút nhiều người dân đến tham quan, vãn cảnh tại chùa.
Dịp này, cây bắt đầu cho quả. Nhiều du khách khi đến đây được nghe câu chuyện về nguồn gốc của cây, cũng như quãng đời ẩn cư, chữa bệnh cứu người của Hải Thượng Lãn Ông tại mảnh đất Hương Sơn.
Theo tư liệu tại chùa, trong khoảng thời gian từ năm 1760 đến 1786, Hải Thượng Lãn Ông dành phần lớn thời gian sinh sống tại chùa Tượng Sơn. Tại đây, ông mở phòng mạch chữa bệnh cho người dân, truyền dạy y thuật và miệt mài nghiên cứu dược liệu bản địa. Chính trong không gian tĩnh lặng của ngôi chùa cổ, ông đã hoàn thành nhiều trước tác y học đồ sộ, tiêu biểu là bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh gồm 28 tập, 66 quyển. Chùa Tượng Sơn được xây dựng từ thời Hậu Lê, đời Lê Dụ Tông - thế kỷ XVIII, tại xóm Vĩnh Tuy, làng Yên Hồ, xã Tình Diệm nay là thôn 1, xã Sơn Giang. Chùa nằm sát tả ngạn sông Ngàn Phố, phía sau chùa là dãy núi Voi trùng điệp nên được đặt tên là Tượng Sơn tự. Ngôi chùa được biết đến là điểm di tích lịch sử gắn liền với Đại danh y Lê Hữu Trác, được người dân nơi đây xem như “báu vật”.
Theo Đại đức Thích Ngộ An, Phó trụ trì Chùa Tượng Sơn, trong khuôn viên chùa hiện có khoảng 80 cây cổ thụ, nhiều cây có tuổi đời từ 200 đến gần 300 năm. Tuy nhiên, cây vải này mang ý nghĩa đặc biệt bởi gắn liền với cuộc đời của Hải Thượng Lãn Ông, vì vậy luôn được nhà chùa chăm sóc và bảo tồn cẩn thận như một chứng tích lịch sử.
