Nữ sinh đi học hộ tại 30 trường đại học, cao đẳng ở Hà Nội

Các trường đại học đang xử lý vấn đề học hộ ra sao?

Lê Vượng

24/04/2026 16:13

SVO - Trước vấn nạn học hộ diễn biến phức tạp qua các hội nhóm trực tuyến, nhiều trường đại học đã mạnh tay áp dụng kỷ luật từ cảnh cáo đến buộc thôi học. Tuy nhiên, sự phát triển của mạng xã hội cùng khoảng trống trong cơ chế xử lý liên thông giữa các cơ sở giáo dục đang khiến các biện pháp hành chính chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Chia sẻ với phóng viên Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam - Báo Tiền Phong, PGS. TS Trần Thành Nam cho rằng bên cạnh việc tăng cường quản lý, các nhà trường cần đổi mới phương pháp giảng dạy để thu hút người học, đồng thời đa dạng hóa và siết chặt khâu kiểm tra, đánh giá năng lực nhằm loại bỏ tận gốc gian lận.

Chế tài xử phạt và khoảng trống quản lý liên trường

Để bảo đảm sự công bằng và tiêu chí "học thật, thi thật", các cơ sở giáo dục đại học đã ban hành nhiều quy định xử lý nghiêm khắc đối với hành vi gian lận học vụ. Điển hình, Trường Đại học Thăng Long từng ra quyết định kỷ luật buộc thôi học đối với sinh viên có hành vi tổ chức cho người khác học hộ trong trường; đồng thời kỷ luật cảnh cáo, hủy kết quả học tập đối với sinh viên đi học hộ hoặc nhờ người học hộ.

Tại Trường Đại học Công Thương TP. HCM, quy định xử lý kỷ luật cũng được phổ biến chi tiết. Sinh viên vi phạm lần đầu sẽ nhận điểm 0 học phần và bị hội đồng kỷ luật xử lý từ khiển trách đến cảnh cáo toàn trường. Nếu vi phạm lần hai, sinh viên sẽ nhận điểm 0 toàn bộ học phần trong kỳ học và bị đình chỉ học tập có thời hạn. Đặc biệt, đối với hành vi tổ chức học hộ, thi hộ, người vi phạm sẽ bị buộc thôi học và bàn giao hồ sơ cho cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật.

Nữ sinh đi học hộ tại 30 trường đại học, cao đẳng ở Hà Nội, coi học hộ như việc làm thêm, trường top thì 'thêm tiền'

Tuy nhiên, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, các hội nhóm tìm người học hộ diễn ra sôi động, việc xử lý vi phạm của các trường gặp không ít rào cản. Hiện nay, các giao dịch thường diễn ra chéo, sinh viên trường này nhận đi học hộ cho sinh viên trường khác, hoặc người đi học hộ là người ngoài. Các trường đại học hiện chỉ có thẩm quyền xử lý kỷ luật đối với sinh viên đang theo học tại trường mình. Việc thiếu một cơ chế xử phạt liên thông đồng bộ giữa các cơ sở giáo dục khiến việc ngăn chặn những người "đóng thế" từ bên ngoài vào trở nên vô cùng khó khăn.

Nhìn nhận về hệ lụy của vấn nạn này, PGS. TS Trần Thành Nam (Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục - ĐHQG Hà Nội) phân tích, đối với bản thân sinh viên, việc thường xuyên bỏ qua quá trình học tập sẽ làm hổng kiến thức nền tảng, yếu kỹ năng nghề nghiệp, giảm năng lực tự học và làm mất thói quen kỷ luật cá nhân.

ts tran thanh nam.jpeg — PGS. TS Trần Thành Nam: "Học hộ không chỉ là lỗi của người học mà còn là tín hiệu cảnh báo phương pháp giảng dạy chưa bắt kịp nhu cầu của thế hệ mới".

Về phía nhà trường, hiện tượng này làm suy giảm giá trị đánh giá, khiến uy tín của chương trình đào tạo bị ảnh hưởng. Ở cấp độ xã hội, các doanh nghiệp phải tốn kém chi phí đào tạo lại, khó tuyển đúng người. "Một nền kinh tế dựa trên nhân lực chất lượng cao không thể phát triển bền vững nếu năng lực thật bị thay bằng năng lực giấy tờ", chuyên gia nhấn mạnh.

Lý giải sâu xa hơn về nguyên nhân, PGS. TS Trần Thành Nam chỉ ra sự "khủng hoảng ý nghĩa" của bậc đại học trong thời đại số. Hiện nay, sinh viên có thể dễ dàng tiếp cận tài liệu, khóa học mở trên Internet. Do đó, nếu bài giảng trên lớp chỉ là thuyết giảng một chiều, ít tương tác và thiếu giá trị thực tiễn, sinh viên sẽ cảm thấy việc đến lớp chỉ mang tính hình thức, từ đó nảy sinh tâm lý muốn thuê người đi thay. Học hộ không chỉ là lỗi của người học mà còn là tín hiệu cảnh báo phương pháp giảng dạy chưa bắt kịp nhu cầu của thế hệ mới.

Tập trung đánh giá năng lực thực tế thay vì quản lý chuyên cần

Để giải quyết vấn đề, PGS. TS Trần Thành Nam đề xuất hệ thống giải pháp đa chiều:

Về phía Bộ Giáo dục và Đào tạo, cần hoàn thiện khung pháp lý và thống nhất quy định xử lý hành vi học hộ, thi hộ trên toàn hệ thống giáo dục đại học, trong đó xác định người nhận đi học hộ là hành vi đồng phạm gian lận và phải bị xử lý. Cơ quan quản lý cũng cần xây dựng bộ tiêu chí quốc gia về liêm chính học thuật; từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ xác thực danh tính như nhận diện khuôn mặt, điểm danh thông minh trong quản lý lớp học nhưng vẫn phải bảo đảm quyền riêng tư.

Về phía các trường đại học, cần chuyển mạnh từ mô hình quản lý chuyên cần đơn thuần sang đánh giá năng lực thực tế. Điểm số nên dựa nhiều hơn vào dự án, các buổi thảo luận, bài tập thực hành và khả năng giải quyết vấn đề. Đồng thời, các trường phải liên tục tập huấn, bồi dưỡng cho giảng viên về phương pháp giảng dạy hiện đại, sư phạm số. Bên cạnh đó, cần tăng cường dịch vụ hỗ trợ tâm lý học đường, tư vấn quản lý căng thẳng và mở rộng cơ hội việc làm bán thời gian trong trường để sinh viên ít phải tìm đến các lựa chọn tiêu cực.

Về phía gia đình và sinh viên, phụ huynh cần thay đổi tư duy chuộng điểm số, chuyển trọng tâm sang phát triển toàn diện năng lực sống và kỹ năng nghề nghiệp. Bản thân sinh viên cần rèn kỹ năng quản lý thời gian, cân bằng giữa học và làm thêm, đồng thời nhận thức rõ thị trường lao động ngày càng đánh giá cao năng lực thật hơn bằng cấp hình thức.

Đổi mới kiểm tra, đánh giá trong thực tế

Thực tế, nhiều trường đại học đã áp dụng các giải pháp kiểm tra, đánh giá mới và bước đầu triệt tiêu được nạn học hộ, chứng minh cho nhận định của các chuyên gia.

Trao đổi với Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam - Báo Tiền Phong, TS Nguyễn Trung Nhân (Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp TP. HCM) cho biết hiện tượng học hộ từ lâu đã không còn xuất hiện tại trường nhờ sự đa dạng trong cách đánh giá. Nhà trường áp dụng nhiều đầu điểm khác nhau thông qua các bài thảo luận, thực hành trực tiếp trên lớp. Khi điểm số không chỉ dựa vào việc điểm danh, việc thuê người học hộ hoàn toàn mất đi tác dụng.

Tương tự, tại Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP. HCM), đặc thù đào tạo cũng trở thành rào cản tự nhiên đối với các hành vi gian lận. PGS. TS Bùi Hoài Thắng -Trưởng phòng Đào tạo chia sẻ, đối với khối ngành kỹ thuật, sinh viên được yêu cầu thực hành và cập nhật kiến thức liên tục. Khối lượng bài tập lớn đòi hỏi người học phải luôn trong trạng thái tự ghi nhớ và vận dụng kiến thức mới có thể vượt qua các bài thi. Sự khắt khe trong quá trình đào tạo khiến việc nhờ người đi học thay trở nên bất khả thi.

"Muốn chấm dứt học hộ, không thể chỉ kỷ luật vài cá nhân. Cần tái thiết niềm tin rằng đại học là nơi giúp con người trưởng thành, có nghề nghiệp vững vàng và có năng lực cạnh tranh thực sự. Khi giảng đường mang lại giá trị thật, sinh viên sẽ không cần thuê ai đến lớp thay mình", PGS. TS Trần Thành Nam kết luận.