Tình trạng sinh viên thuê người đi học hộ không phải chuyện mới là tồn tại rất nhiều năm qua. Theo tôi, nếu nhìn nhận một cách thấu đáo, việc học hộ thực chất chỉ là một cách đối phó với những quy định điểm danh cứng nhắc, trong khi vấn đề cốt lõi cần quản lý chặt chẽ lại là sự trung thực trong khâu kiểm tra và đánh giá.
Tất nhiên, chúng ta cần rạch ròi giữa hai ranh giới "học hộ" và "thi hộ". Gian lận thi cử, thi hộ chắc chắn là hành vi vi phạm pháp luật, làm sai lệch kết quả đánh giá năng lực thực chất của một cá nhân. Sinh viên là những người trưởng thành, do đó mọi hành vi gian lận trong thi cử đều phải bị xử lý nghiêm khắc.
Tuy nhiên, với vấn đề "học hộ", câu chuyện lại mang một sắc thái hoàn toàn khác. Việc học hộ phần lớn xuất phát từ nguyên nhân các trường đại học vẫn duy trì quy định điểm danh, yêu cầu sinh viên phải có mặt đủ phần trăm thời lượng môn học mới được dự thi. Quy định này đã vô tình tạo ra tâm lý đối phó ở một bộ phận sinh viên.
Thực tế, Luật Giáo dục 2019 đã mở ra cơ chế rất thông thoáng, cho phép các cơ sở giáo dục áp dụng nhiều phương thức đào tạo đa dạng, trong đó có cả phương thức "tự học" hoặc "tự học có hướng dẫn". Tuy nhiên, nhiều trường đại học hiện nay vẫn chưa thực sự áp dụng triệt để cơ chế này mà vẫn giữ tư duy quản lý theo nếp cũ. Nếu lãnh đạo các trường thoáng hơn, công nhận, áp dụng phương thức tự học và chỉ đánh giá khắt khe ở đầu ra, chắc chắn tình trạng thuê người học hộ sẽ không còn đất sống.
Nhiều trường đại học lớn tại Singapore hay các quốc gia phát triển đã phân định rất rõ ràng. Với các buổi lên lớp nghe giảng lý thuyết thuần túy, sinh viên không bắt buộc phải có mặt. Tuy nhiên, với những buổi thảo luận (seminar), làm việc nhóm hay thực hành, sự hiện diện của sinh viên là bắt buộc và điểm số thành phần được đánh giá trực tiếp qua kết quả của các buổi này. Khi quá trình đánh giá được thực hiện sát sao và thực chất, việc nhờ người học hộ hay thảo luận hộ là điều không thể xảy ra.
Giáo dục đại học là môi trường đề cao tính tự chủ. Đã đến lúc các cơ sở đào tạo cần thay đổi tư duy quản lý, chuyển từ việc kiểm đếm số lượng người ngồi trong lớp sang việc kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu ra và đa dạng hóa phương pháp giảng dạy. Khi những quy định hành chính cứng nhắc được điều chỉnh linh hoạt, nhường chỗ cho các phương pháp đánh giá thực chất, bài toán "học hộ" sẽ tự động được giải quyết triệt để.
Lê Vượng (Ghi)
