Sáng 13/4, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Không khoán trắng, không đùn đẩy trách nhiệm cho cơ quan kiểm tra
Tại hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh trình bày chuyên đề: Những vấn đề mới, cốt lõi của Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Quy định số 21-QĐ/TW, ngày 11/4/2026 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng.
Ông Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh, Nghị quyết số 05-NQ/TW và Quy định số 21-QĐ/TW là “hành lang pháp lý”, “nền móng vận hành” công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng cho cả nhiệm kỳ Đại hội XIV và giai đoạn mới; thể hiện bước phát triển mới về tư duy lý luận và tổng kết thực tiễn của Đảng ta trong công tác kiểm tra, giám sát, đáp ứng yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen.
Với Nghị quyết số 05-NQ/TW, ông Trần Sỹ Thanh nêu rõ, đã xác định các quan điểm chỉ đạo, mang tính đột phá, cốt lõi, nền tảng cho tư duy và hành động của cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp.
Nghị quyết nêu rõ, kiểm tra, giám sát phải là một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng nhất, là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền; là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng; là yếu tố bảo đảm đường lối của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn; là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, của mỗi cấp uỷ, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp mà trực tiếp, trước hết là người đứng đầu cấp uỷ với tinh thần "toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát. Kiểm tra, giám sát không phải là việc riêng của ủy ban kiểm tra các cấp, không khoán trắng, không đùn đẩy trách nhiệm cho cơ quan kiểm tra".
Nghị quyết xác định tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát ngay từ đầu góp phần bảo đảm triển khai thực hiện các chủ trương, quyết sách... Kiểm tra, giám sát phải góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển, phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới tích cực, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Mọi tổ chức đảng và đảng viên phải thường xuyên tự soi, tự sửa, tự phê bình và phê bình, tự kiểm tra, giám sát và chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng, đảm bảo phương châm “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”. Kiên quyết kiểm tra, xử lý nghiêm minh, kịp thời các dấu hiệu vi phạm suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
“Quan điểm chỉ đạo mới này đòi hỏi công tác kiểm tra, giám sát vừa nghiêm minh, vừa góp phần kiến tạo khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển đất nước; kiên quyết xử lý các sai phạm; song phải bảo vệ người dám đổi mới, dám đột phá, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”, ông Trần Sỹ Thanh nêu.
Được sử dụng một số biện pháp: ghi âm, ghi hình; niêm phong hồ sơ, tài liệu
Về Quy định số 21-QĐ/TW, ông Trần Sỹ Thanh nêu, có một số điểm mới nổi bật. Theo đó, quy định bổ sung, quy định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng trong việc “Ban hành quy chế phối hợp giữa ủy ban kiểm tra với các cơ quan công an, quân đội, thanh tra, kiểm toán Nhà nước, viện kiểm sát, tòa án nhân dân cùng cấp và các tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị khác có liên quan (do ban thường vụ cấp uỷ quyết định)” để tạo điều kiện thuận lợi cho Ủy ban Kiểm tra khi phối hợp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát.
Quy định cũng bổ sung nguyên tắc tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của ủy ban kiểm tra các cấp.
Cụ thể, khi cần bổ sung ủy viên ủy ban kiểm tra, phó chủ nhiệm còn thiếu so với đề án nhân sự được phê duyệt thì ban thường vụ cấp uỷ thực hiện quy trình giới thiệu nhân sự và báo cáo ban thường vụ cấp uỷ cấp trên để xem xét, quyết định (không phải xin chủ trương). Khi thay đổi chủ nhiệm uỷ ban kiểm tra thì phải trao đổi với uỷ ban kiểm tra cấp trên để báo cáo ban thường vụ cấp uỷ xem xét, quyết định, trước khi giới thiệu để bầu bổ sung chủ nhiệm.
Đáng chú ý, theo quy định, Ủy ban kiểm tra được quyền kết nối cơ sở dữ liệu của các cơ quan Nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, đăng ký tài sản, đất đai, thuế, thanh tra, kiểm toán, truy tố, xét xử, thi hành án và các cơ sở dữ liệu khác để phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát; việc truy cập, sử dụng cơ sở dữ liệu thực hiện theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
Khi tiến hành công tác kiểm tra, giám sát, Ủy ban kiểm tra được sử dụng một số biện pháp: ghi âm, ghi hình; niêm phong hồ sơ, tài liệu; yêu cầu cơ quan chức năng phong toả tài khoản, kê biên tài sản, tạm hoãn xuất cảnh và các biện pháp khác theo quy định của pháp luật.
“Quy định mới này để "thể chế hóa" một trong những nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, đó là "Chuyển đổi số toàn diện, thực chất, hiệu quả; từng bước ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý, khai thác dữ liệu, liên thông thông tin giữa cơ quan ủy ban kiểm tra và các cơ quan có liên quan; kiểm tra, giám sát trên dữ liệu"; phục vụ mục tiêu ngăn chặn, phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa", ông Trần Sỹ Thanh nói, cho biết, về biện pháp mới áp dụng như ghi âm, ghi hình (ví dụ như quy định về người thực hiện, biện pháp, thiết bị ghi âm, ghi hình…) sẽ được quy định chi tiết trong Hướng dẫn của Ban Bí thư thực hiện Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng.
Cũng theo ông Trần Sỹ Thanh, theo quy định, trong quá trình kiểm tra, giám sát nếu phát hiện tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị hoặc cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền và chuyển hồ sơ, tài liệu liên quan cho cơ quan điều tra để thụ lý, xử lý theo quy định của pháp luật. Quy định mới này để phù hợp với thực tiễn nếu phát hiện đối tượng kiểm tra, giám sát có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự và thực hiện Quy chế phối hợp giữa ủy ban kiểm tra với các cơ quan bảo vệ pháp luật.
Quy định cũng phân cấp, tăng thẩm quyền cho Ủy ban Kiểm tra Trung ương trong việc thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm. Theo đó, Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định các hình thức kỷ luật đối với đảng viên, cấp uỷ viên cấp trên cơ sở trở xuống; khiển trách, cảnh cáo, cách chức cấp uỷ viên tỉnh uỷ, thành uỷ và đảng uỷ trực thuộc Trung ương (kể cả bí thư, phó bí thư, uỷ viên ban thường vụ đương chức và nghỉ hưu), đảng viên là cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý nhưng không phải là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Ngoài ra, Quy định mới quy định rõ hơn về thẩm quyền thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm của ban thường vụ, đảng ủy cấp trên trực tiếp cơ sở và ủy ban kiểm tra tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương.