Phim giờ vàng thành phim giờ 'nhàm'
Sau thời kỳ bùng nổ với những phim được coi là "hiện tượng", chất lượng phim giờ vàng hiện tại cho thấy bước lùi rõ rệt. Kịch bản phim không bắt kịp kỳ vọng của khán giả và những mô-típ cũ kỹ đẩy những tác phẩm vào vòng lặp nhàm chán không hồi kết.
Điểm yếu dễ nhận thấy nhất nằm ở kịch bản. Phim giờ vàng dường như bị mắc kẹt trong một vòng lặp an toàn với những tình tiết ngoại tình, tranh chấp tài sản, mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu. Cách khai thác thiếu mới mẻ khiến khán giả có cảm giác xem tập đầu đã đoán được tập cuối.
Năm 2024, ba phim truyền hình Việt xuất hiện trong khung phim quan trọng của đài quốc gia là Mình yêu nhau bình yên thôi, Chúng ta của 8 năm sau, Trạm cứu hộ trái tim đều có nhiều cảnh đánh ghen, ngoại tình. Bi kịch của nhân vật bị đẩy lên quá đà, trong khi cách gỡ nút thắt diễn ra vội vàng, qua loa.
Ở mảng đề tài về hành trình lập nghiệp của người trẻ, cuộc sống của dân lao động nghèo, loạt phim có tình tiết na ná nhau cũng nối đuôi lên sóng, có thể kể đến Lối về miền hoa, Dịu dàng màu nắng, Cuộc đời vẫn đẹp sao, Vui lên nào anh em ơi, Những nẻo đường gần xa.
Thậm chí, Vui lên nào anh em ơi, Sao Kim bắn tim sao Hỏa và Những nẻo đường gần xa đều chung hướng đi kể về quá trình trưởng thành của một nhóm bạn thân 3 người. Khán giả xem phim còn lẫn lộn giữa các nhóm bạn bởi phim nào cũng khai thác cuộc sống đời thường với loạt tình tiết dễ đoán.
Mảng đề tài chính luận có Không thời gian, Cuộc chiến không giới tuyến, Không giới hạn đều khắc họa hình tượng người lính thời bình, rất khó để khán giả phân biệt được sự khác nhau giữa ba bộ phim. Năm qua, đề tài này chỉ có Lằn ranh được đánh giá cao hơn những phim còn lại nhờ tình tiết bám sát thời sự, kịch bản đủ lắt léo để khán giả chú ý, hồi hộp theo dõi từng tập.
Đề tài gia đình - món ăn quen thuộc nhất - cũng khó tìm được tác phẩm nào đủ sức bật lên trong loạt phim liên tiếp lên sóng. Điều dễ thấy ở mảng đề tài này là mâu thuẫn gia đình bắt nguồn từ sự phản bội. Kịch bản đi theo hướng cố "nhồi" bi kịch cho người phụ nữ. Phim Gia đình trái dấu lên sóng cuối năm 2025 là điển hình cho hướng đi này, khi nhân vật nữ chính đối diện với tình cảnh người chồng mẫu mực có đứa con riêng "từ trên trời rơi xuống".
Trong khi khán giả trông chờ một kịch bản táo bạo, kịch tính, phim Việt bao năm qua vẫn chỉ có ngoại tình, đánh ghen, mâu thuẫn thế hệ trong gia đình. Những phim chính luận về ngành, nghề nổi bật trong xã hội lại quá "lên gân", thiếu đi sự mềm mại để thực sự chinh phục nhiều đối tượng khán giả.
Cũng bởi kịch bản yếu, phim Việt những năm gần đây tìm không ra một nhân vật chính diện thực sự ấn tượng, có chiều sâu tâm lý để khán giả nhớ đến. Phần lớn những nhân vật nam, nữ chính đều bị ném đá bởi cách hành xử ngô nghê, ích kỷ.
Gần đây, Đồng hồ đếm ngược là phim hiếm hoi dám theo đuổi đề tài mới là xuyên không, kỳ ảo, song yếu tố này không được khai thác đậm trong phim, cũng nhạt nhòa giữa những chi tiết về drama gia đình.
Dàn diễn viên nhẵn mặt khán giả
Phim giờ vàng còn đối mặt với thách thức thiếu những gương mặt mới đủ triển vọng để đảm bảo rating. Ở tuyến nam, Mạnh Trường nhẵn mặt với loạt vai chính từ Hương vị tình thân, Đừng nói khi yêu, Chúng ta của 8 năm sau, Không thời gian, Lằn ranh, lại đảm nhận một vai trong Bước chân vào đời đang phát sóng. Huyền Lizzie cũng quá quen với khán giả từ Chúng ta của 8 năm sau, Cách em một milimet. Quỳnh Kool cũng lặp lại tình trạng này với Gió ngang khoảng trời xanh, Bước chân vào đời - hai bộ phim lên sóng chỉ cách nhau gần một năm.
Trong khi đó, dàn diễn viên trẻ như Hoàng Hà, Ngọc Huyền, Quỳnh Châu vẫn bị nhận xét đuối hơn về khả năng diễn xuất, chưa có những vai để đời. Minh Trang - cái tên không mấy quen thuộc với khán giả truyền hình phía Bắc - cũng có màn chào sân đáng quên với vai Lam Anh trong Không giới hạn. Nữ diễn viên bị khán giả nhận xét diễn đơ, thoại cứng như tập đọc và phải gồng lên để ra dáng một người lính.
Tuyến nhân vật trong nhiều phim hiện nay vẫn bị phân cực rõ ràng: người tốt hoàn hảo, kẻ xấu tuyệt đối. Những nhân vật phản diện thường được bôi đậm bằng loạt hành vi tiêu cực thiếu động cơ hợp lý, trong khi nhân vật chính lại được bao bọc bởi những phẩm chất lý tưởng đến mức xa rời thực tế.
Đầu phim hay, đoạn cuối 'loay hoay'
Trong thời đại mà khán giả có vô số lựa chọn giải trí nhanh và gọn trên nền tảng số, cách kể chuyện chậm và dài dòng là bất lợi lớn của phim truyền hình giờ vàng. Khán giả không còn đủ kiên nhẫn để theo dõi một câu chuyện kéo dài hàng tháng trời mà không có cao trào rõ rệt.
Trao đổi với PV Tiền Phong, đạo diễn Đào Phúc Quang Vũ thẳng thắn chỉ ra lỗi phổ biến nhất của kịch bản phim truyền hình Việt là cách xây dựng nhân vật từ ngoài vào trong. Biên kịch xác định chức năng của nhân vật trước cho phim: cần kẻ phản diện, cần người hóa giải mâu thuẫn và sau đó ghép tâm lý cho nhân vật. Điều này làm cho nhân vật hành động là vì cốt truyện cần họ làm vậy, chứ không phải vì nhân vật là người như vậy. Người xem cảm nhận ngay được sự giả tạo đó.
Lỗi thứ hai là mâu thuẫn được giải quyết bằng cách cung cấp thông tin, không phải bằng lựa chọn của nhân vật. Công thức quen thuộc trong kịch bản phim truyền hình Việt Nam là: nhân vật A giấu bí mật, nhân vật B phát hiện ra, mọi chuyện sẽ được giải quyết. Đây là lý do phim hay hay ở tập đầu, dở dần ở giữa và loay hoay ở cuối, theo kiểu đầu voi đuôi chuột vì lộ bí mật hết rồi, không còn gì giữ chân người xem. Trong khi phim hay phải giữ khán giả bằng nhân vật lôi cuốn chứ không phải bằng bí mật câu chuyện.
Mô hình làm phim cuốn chiếu cũng khiến biên kịch không có thời gian để sửa lỗi kịch bản. Trong bối cảnh liên tục phải sản xuất phim để lấp vào khung giờ được định sẵn, nhà sản xuất cũng thiếu tính sáng tạo và khoảng lặng cần có để cho ra đời tác phẩm chất lượng.
So sánh với Thái Lan - nơi có điều kiện sản xuất phim, thị hiếu khá tương đồng với Việt Nam - phim Việt vẫn đuối hơn vì không dám chọn những đề tài "ngách" và làm đến ra ngô ra khoai. "Ví dụ, Girl From Nowhere, Bad Buddy không cố làm hài lòng tất cả tệp khán giả. Một phim về nữ sinh bí ẩn đầy quyền năng, một phim về hai người bạn từ ghét thành yêu. Hai phim có bản sắc rõ ràng và tạo ra sức lan truyền quốc tế. Phim Việt hay rơi vào cái bẫy ngược lại, cố làm cho ai cũng xem được, cuối cùng không đủ hấp dẫn với bất kỳ nhóm khán giả nào", đạo diễn Đào Phúc Quang Vũ nhận định.
Chuyên gia cho rằng khoảng cách không nằm ở tài năng mà nằm ở hệ thống. Thay vì giải quyết ở ngọn, phải triệt để cải thiện gốc rễ tư duy, phim giờ vàng mới thực sự lột xác để đem đến tác phẩm ấn tượng.
