Lần đầu đặt chân đến Ba Chúc, nhiều người không khỏi ngỡ ngàng khi đang di chuyển trên đường Ngô Tự Lợi thì bắt gặp một cây dầu cổ thụ cao lớn đứng giữa mặt đường láng phẳng.
Cây cao khoảng 15 m, gốc 3-4 người ôm, bộ rễ xòe rộng, chằng chịt ôm lấy gốc. Dù vậy, phần lõi thân đã có dấu hiệu mục ruỗng từ nhiều năm nay.
Theo người dân địa phương, cây dầu này có tuổi đời khoảng 300 năm, được xem là “nhân chứng sống” cho bao biến cố, thăng trầm của vùng đất biên giới. Ba Chúc từng là nơi xảy ra cuộc thảm sát bi thương năm 1978, khi quân Pol Pot tràn sang tấn công các xã biên giới An Giang, sát hại hơn 3.000 người dân chỉ trong 12 ngày. Dưới gốc cây dầu này được người dân kể lại từng là một trong những điểm nhiều đồng bào ta bị Pol Pot sát hại.
Về sau, khi cây dầu phát triển sum sê, một vị sư đến xin dựng chùa Thanh Lương bên cạnh. Từ đó, người dân dần tụ họp sinh hoạt, cất nhà cửa xung quanh, hình thành nên một khu dân cư đông đúc. Từ đó, cây được truyền tai như vị thần che chở dân làng, nên không bị xâm hại hay chặt bỏ.
Hơn 20 năm trước, khi địa phương mở rộng tuyến đường vào trung tâm Ba Chúc, cây dầu cổ thụ nằm trọn giữa tim đường. Để giữ lại cây, chính quyền đã thiết kế “vòng xoay” cho dòng xe qua lại quanh gốc cây.
Không chỉ người dân địa phương, nhiều tài xế và khách thập phương khi đi ngang qua đây cũng dừng xe thắp hương, bày tỏ sự tôn kính, xem cây dầu như biểu tượng cho sự may mắn, “thượng lộ bình an”.
Theo lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội xã Ba Chúc, cây dầu cổ thụ trên đường Ngô Tự Lợi có niên đại lâu đời, gắn liền với lịch sử, tín ngưỡng và đời sống tinh thần của cộng đồng. Để bảo đảm an toàn giao thông khi cây nằm giữa đường, địa phương đã cho quấn đèn trang trí, chiếu sáng quanh thân cây, vừa tạo cảnh quan, vừa cảnh báo từ xa cho người tham gia giao thông khi lưu thông qua đoạn đường đặc biệt này.
