Phát biểu đề dẫn tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Thiết - Thành uỷ viên, Chánh Văn phòng UBND TP Hà Nội - nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này diễn ra trong một bối cảnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khi Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 02, ngày 17/3/2026 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết đã xác lập tầm nhìn phát triển toàn diện, dài hạn, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ thể chế phát triển Thủ đô theo hướng đột phá, vượt trội, phù hợp với vị trí, vai trò đặc biệt của Hà Nội. Nghị quyết xác định rõ yêu cầu phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, ổn định theo không gian phát triển mở, mô hình đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, gắn với Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, đồng thời đặc biệt nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng thể chế đặc thù, vượt trội, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện về phát triển.
Đây là cơ sở chính trị quan trọng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sửa đổi Luật Thủ đô theo hướng toàn diện, đồng bộ và có tính đột phá, nhằm thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, mục tiêu và định hướng lớn mà Nghị quyết đã đề ra. Thực tiễn phát triển của Hà Nội thời gian qua cho thấy bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ đô đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, như hạ tầng, giao thông, môi trường, quy hoạch và chất lượng sống ngày càng gia tăng, trong khi một số cơ chế, chính sách hiện hành chưa thực sự theo kịp yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt.
Để giải quyết căn cơ các vấn đề này, đồng thời khai mở các không gian phát triển mới, Thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều chương trình, đề án lớn. Trong đó, sửa đổi Luật Thủ đô được xác định là nhiệm vụ có tính nền tảng, nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, góp phần thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.
Bên cạnh đó, hiện thành phố đang xây dựng Quy hoạch chung Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, định hướng phát triển Hà Nội theo tinh thần “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, xanh, thông minh, hội nhập quốc tế sâu rộng.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, yêu cầu đặt ra là phải có một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt, cho phép Hà Nội chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, từ mô hình chính quyền đô thị, cơ chế tài chính - ngân sách, quản lý quy hoạch, đất đai, phát triển hạ tầng, đến thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
"Tại buổi tọa đàm này, chúng tôi mong muốn các đại biểu, chuyên gia thảo luận, làm rõ 5 vấn đề gồm:
Thứ nhất, các cơ chế, chính sách đặc thù trong Dự thảo Luật đã đủ khác biệt, đủ mạnh để tạo đột phá cho phát triển Thủ đô hay chưa.
Thứ hai, việc phân cấp, phân quyền cho Hà Nội cần được thiết kế như thế nào để vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, vừa bảo đảm kiểm soát quyền lực hiệu quả.
Thứ ba, các giải pháp về huy động nguồn lực, phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường, chỉnh trang đô thị cần được cụ thể hóa ra sao để bảo đảm tính khả thi.
Thứ tư, cơ chế nào để cho phép Hà Nội khai mở các không gian phát triển mới theo định hướng Quy hoạch chung Thủ đô tầm nhìn 100 năm.
Thứ năm, làm thế nào để Luật Thủ đô (sửa đổi) thực sự trở thành công cụ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sống của người dân. Với tinh thần lắng nghe, tiếp thu và hoàn thiện, chúng tôi tin tưởng rằng ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học tại buổi tọa đàm sẽ góp phần làm rõ hơn các nội dung của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), tạo sự thống nhất về nhận thức và đồng thuận trong xã hội, qua đó phục vụ hiệu quả quá trình hoàn thiện và triển khai Luật trong thời gian tới", ông Nguyễn Tiến Thiết nhấn mạnh.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong - nhấn mạnh Báo Tiền Phong rất hân hạnh phối hợp cùng Văn phòng UBND TP Hà Nội tổ chức tọa đàm với chủ đề “Luật Thủ đô (sửa đổi): Hà Nội trước cơ hội lịch sử”, nhằm nhìn nhận một cách toàn diện những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển của Thủ đô, cũng như thảo luận về những cơ chế, chính sách đặc thù đột phá cần thiết trong giai đoạn tới.
Theo nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Hà Nội - với vị thế là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là trái tim của cả nước - đang đứng trước yêu cầu phát triển cao, nhưng cũng đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, như tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí, ngập úng cục bộ, xử lý rác thải. Những vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ đặc thù và phù hợp với tính chất của một đô thị đặc biệt.
“Việc sửa đổi Luật Thủ đô, vì vậy, không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng một thể chế, cơ chế đặc thù, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn; phù hợp với vị trí, vai trò và tính chất đặc biệt của Thủ đô. Qua đó, tạo nền tảng để Hà Nội biến thể chế, pháp luật thành lợi thế cạnh tranh, tạo dư địa thúc đẩy liên tục tăng trưởng kinh tế hai con số, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của đất nước”, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nêu.
Theo nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Báo Tiền Phong - cơ quan ngôn luận của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, nằm trong hệ thống MTTQ Việt Nam, đồng thời, đứng chân trên địa bàn Hà Nội, luôn đồng hành với sự phát triển của Thủ đô. Vì thế, thời gian qua, báo đã có nhiều loạt bài, tập trung vào những vấn đề lớn mà người dân Thủ đô quan tâm, như Hà Nội đại phẫu hệ thống chống ngập theo tinh thần “đã nói là làm”, Giải pháp nào kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội? Hà Nội làm sống lại các dòng sông…
Báo Tiền Phong tiếp tục đồng hành cùng thành phố trong việc góp ý, hiến kế xây dựng thể chế, xây dựng chính sách vì sự phát triển của Thủ đô.
Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến bày tỏ mong muốn được lắng nghe những ý kiến sâu sắc, đa chiều, nhất là những vấn đề liên quan đến cơ chế đặc thù, các quy định liên quan đến quy hoạch và việc thực hiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm, cũng như yêu cầu về phân cấp, phân quyền để Hà Nội có thể quyết, Hà Nội làm - làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng vì một Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại.
Tham dự tọa đàm sáng 20/3 có:
- Đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội
- Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội.
- Ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật - Bộ Tư pháp.
- KTS Phạm Thanh Tùng, Chánh văn phòng Hội KTS Việt Nam
Về phía các cơ quan, đơn vị của Hà Nội:
- Bà Phạm Thị Thanh Hương, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội
- Ông Trần Quang Tuyên, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội
- Ông Luyện Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội
- Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở KH&CN Hà Nội
- Bà Lê Thị Thu Hà- Phó chủ tịch UBND phường Giảng Võ
Về phía báo Tiền Phong có: Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong.
Tham dự cuộc tọa đàm còn có các chuyên gia, đại diện các doanh nghiệp.
Tại tọa đàm, đơn vị tổ chức mong muốn đưa ra những ý kiến, trao đổi, góp ý của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia góp ý, trao đổi vào các quy định trong Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, trọng tâm là: các cơ chế, chính sách đặc thù đã đủ khác biệt, đủ để tạo đột phá cho Thủ đô?
Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền cho Hà Nội cần được thiết kế như thế nào để vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, vừa bảo đảm kiểm soát hiệu quả. Và đặc biệt là cơ chế nào để cho phép Hà Nội khai mở các không gian phát triển mới theo định hướng Quy hoạch chung Thủ đô tầm nhìn 100 năm, nhất là những nội dung liên quan đến cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo...
Hà Nội với vị thế là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là trái tim của cả nước đang đứng trước yêu cầu phát triển cao, nhưng cũng đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, như tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm không khí, ngập úng cục bộ, xử lý rác thải…
Những vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ đặc thù và phù hợp với tính chất của một đô thị đặc biệt.
Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng một thể chế, cơ chế đặc thù, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò và tính chất đặc biệt của Thủ đô. Qua đó, tạo nền tảng để Hà Nội biến thể chế, pháp luật thành lợi thế cạnh tranh, tạo dư địa thúc đẩy liên tục tăng trưởng kinh tế “hai con số”, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của đất nước.
Tọa đàm được UBND Thành phố và Báo Tiền Phong phối hợp tổ chức diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi mà ngày 17/3, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Trong Nghị quyết 02 nhấn mạnh mục tiêu: Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn dài hạn 100 năm được định hướng theo mô hình phát triển không gian mở, với cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo.
Cùng với đó, Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu đặt ra là phải xác lập một thể chế đặc thù, vượt trội, thực hiện phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện, gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình rõ ràng, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển.
Trên tinh thần đó, Nghị quyết của Bộ Chính trị giao Chính phủ trình Quốc hội Luật Thủ đô (mới), trong đó quy định phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện cho Thủ đô bảo đảm thẩm quyền, trách nhiệm giải quyết công việc đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.
Với đặc thù là đô thị loại đặc biệt, trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước, vì thế việc sửa đổi Luật Thủ đô để đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển là hết sức cần thiết.
