Chiều 8/4, Quốc hội khóa XVI tổ chức thảo luận tại tổ về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).
Quy hoạch cần phải công khai, minh bạch
Phát biểu thảo luận tại tổ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ đơn thuần việc hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà đây là cơ hội, là một bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo một mô hình thể chế phát triển mới cho Hà Nội với vị trí đặc biệt là trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là động lực phát triển của cả nước, là đầu tàu phát triển.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, tinh thần xuyên suốt cần quán triệt là xây dựng Luật Thủ đô trở thành thiết chế pháp lý đặc thù vượt trội, có tính dẫn dắt đủ mạnh để tháo gỡ điểm nghẽn phát triển cho Thủ đô, đồng thời vẫn phải bảo đảm kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất cao của hệ thống pháp luật vì lợi ích chung của quốc gia. “Không thể phá vỡ trật tự này”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, yêu cầu đặt ra rất rõ là phải trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn, nhưng đồng thời, trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn, cơ chế kiểm soát quyền lực phải chặt chẽ hơn. Giao quyền rồi nhưng phải có cơ chế kiểm soát chứ không phải buông lỏng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, thực tiễn cho thấy điểm nghẽn lớn của Thủ đô hiện nay là vấn đề quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực, chưa được giải quyết căn bản. “Cần đối chiếu những cái đó để trong luật này phải tháo gỡ được các khó khăn, điểm nghẽn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Dành thời gian để phân tích về điểm nghẽn quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, trước đây, từ nhiều nhiệm kỳ trước, đã có những góp ý cho Hà Nội, nhưng không được quan tâm. Vừa qua, Hà Nội triển khai quy hoạch tầm nhìn 100 năm là rất quan trọng, để định hướng phát triển.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, quy hoạch cần phải công khai, minh bạch, để toàn dân biết, doanh nghiệp biết, thì sẽ được ủng hộ. Quan trọng hơn, quy hoạch phải có tính bền vững, không phải “cứ nhiệm kỳ 5 năm, ông này lên chủ tịch thì quy hoạch thế này, ông kia lên lại bảo quy hoạch kiểu khác”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, cần phải thiết kế mô hình quy hoạch để người dân thấy được 100 năm sau Hà Nội sẽ như thế nào.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu, phải quy hoạch trục đường thế nào, chỗ nào khu đô thị, chỗ nào khu công nghiệp… chỗ nào bảo tồn, chỗ nào xây trường học, chỗ nào xây khách sạn… Phải quy hoạch tổng thể, chứ như bây giờ “cảm giác hình như không có quy hoạch. Có một chỗ đất thế này, có mấy ông vào làm dự án, xây dựng rồi bán, không ai lo đường sá”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu lại câu chuyện, rằng người Pháp đã quy hoạch hàng trăm năm, không xảy ra ùn tắc, ngập lụt, mà hiện nay, chúng ta xây dựng đến đâu là ngập lụt, ùn tắc… nguyên nhân là do không quan tâm, không có quy hoạch.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, tại cuộc làm việc với Hà Nội đã có nói về việc xây dựng phường, xã xã hội chủ nghĩa. Nếu không chọn được một phường đã có, thì có thể tổ chức một phường mới hiện đại theo nhiều tiêu chí, như bao nhiêu khu đô thị, bao nhiêu nhà ở xã hội để đáp ứng yêu cầu của người dân; có bao nhiêu bệnh viện, bao nhiêu nhà văn hoá, bao nhiêu trường học, bao nhiêu sân vận động, bao nhiêu vườn hoa… “Phải có tiêu chuẩn như thế để quy hoạch và làm”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói, thêm rằng, cần phải quan tâm đến vấn đề kết nối giao thông, đi bằng phương tiện gì, tàu điện ngầm hay tàu trên cao, hay đường sắt đô thị.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, nếu quy hoạch tốt các đô thị vệ tinh, trung tâm khu đô thị bên ngoài, người dân sẵn sàng rời phố cổ vốn sống chật hẹp để có cuộc sống chất lượng hơn.
Được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội
Về tư duy xây dựng pháp luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Luật không phải chỉ quy định những cái gì được làm và không được làm, mà quan trọng hơn là phải tạo ra một không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của Thủ đô. “Nếu mình cứ sa đà vào chuyện cấm với hạn chế thì rất khó, không hết được”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi ý, thiết kế luật cũng phải bám sát tinh thần đổi mới công tác xây dựng pháp luật, chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc ổn định, còn những vấn đề mang tính linh hoạt, biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí giao cho chính quyền thành phố quy định để đảm bảo thích ứng nhanh với thực tiễn.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cũng nêu, cần phải nghiên cứu rất kỹ cơ chế phân cấp, phân quyền, bởi đây là nội dung rất then chốt quyết định cho hiệu quả của Luật Thủ đô. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, vấn đề là không chỉ là phân quyền nhiều hơn mà phải phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát. Đồng thời với phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tương ứng, tránh tình trạng giao quyền rồi nhưng không đủ điều kiện để thực hiện.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý, cần làm rõ giới hạn của việc cho phép ban hành cơ chế, chính sách khác với quy định của luật hiện hành. Việc áp dụng cơ chế khác luật chỉ nên giới hạn ở những lĩnh vực thực sự đặc thù mà cần có thí điểm, cần có đánh giá đầy đủ và có sự kiểm soát chặt chẽ của các cơ quan có thẩm quyền kiểm soát quyền lực.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng dành thời gian trao đổi về vấn đề về cơ chế thí điểm và thử nghiệm chính sách; các cơ chế, chính sách để phát triển Thủ đô; vấn đề liên kết vùng; về kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình… Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, phải đảm bảo quyền con người, quyền công dân trong quá trình phân cấp mạnh cho Thủ đô, không được làm ảnh hưởng đến các quyền cơ bản của người dân, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư phát triển đô thị.
“Mọi chính sách phát triển đều phải được thực hiện trên cơ sở công khai, minh bạch, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhà nước, người dân, doanh nghiệp. Đây là nguyên tắc xuyên suốt không thể mục tiêu phát triển mà xem nhẹ”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ là hoàn thiện một khuôn khổ pháp lý, mà là lựa chọn một mô hình phát triển và phương thức quản trị quốc gia, quản trị Thủ đô trong giai đoạn mới. Vấn đề cốt lõi là xử lý đúng và trúng vào mối quan hệ giữa giao quyền và kiểm soát quyền lực, giữa đột phá và kỷ cương, giữa lợi ích địa phương và lợi ích của quốc gia, làm sao phải hài hòa.
“Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn gắn liền với nhau. Được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội. Cơ chế đặc thù mà kết quả lại không bằng những nơi khác thì không được. Được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói, nhấn mạnh, việc xây dựng luật phải dứt khoát không nửa vời, nêu vấn đề rồi “để lưng chừng” thì rất khó làm. Đã phân quyền thì phải thực chất; mà đã giao quyền thì phải ràng buộc trách nhiệm; đã thí điểm thì phải kiểm soát được rủi ro, không để mất kiểm soát. Hà Nội phải đi đầu nhưng không phải là ngoại lệ đứng ngoài hệ thống, mà phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật minh bạch và trách nhiệm.
