Cảnh báo nguồn vốn dựa nhiều vào cơ chế “đổi đất lấy hạ tầng”
“Liên kết vùng – Kiến tạo động lực tăng trưởng 2 con số” là chủ đề Diễn đàn Kinh tế tư nhân khu vực miền Bắc, nằm trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026, diễn ra ngày 2/10 do Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam triển khai, Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội đăng cai tổ chức.
Trao đổi tại Diễn đàn, ông Nguyễn Xuân Phú - Chủ tịch Tập đoàn Sunhouse nhấn mạnh cần phân biệt rõ “tăng ảo và tăng thật” khi đánh giá sức khỏe nền kinh tế. Theo đó, tăng trưởng thực cần được phản ánh qua những chỉ số cụ thể như sức tiêu thụ điện, lượng container xuất nhập cảng hay kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp lớn.
Ông cảnh báo, nếu để “tăng ảo” kéo dài, nền kinh tế có thể đối mặt với nhiều hệ lụy. “Lái số” có thể tạo ra những con số đẹp trong ngắn hạn, nhưng sẽ khiến giai đoạn sau khó khăn hơn”, ông nói.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phú lưu ý các áp lực đang gia tăng, đặc biệt là chi phí tiền lương tăng, lãi suất tăng và sức mua biến động. Bên cạnh đó, ông đặt vấn đề về những rủi ro phía sau các “công trình triệu tỷ, trăm nghìn tỷ”, nhất là khi nguồn vốn dựa nhiều vào cơ chế “đổi đất lấy hạ tầng”.
“Doanh nghiệp mạnh” theo ông không phải là doanh nghiệp chỉ phát triển khi thị trường thuận lợi, mà vẫn có thể tăng trưởng trong những giai đoạn khó khăn nhất.
Ông Phú đồng thời nhấn mạnh yêu cầu thay đổi tư duy liên kết trong các doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp Việt hiện còn xu hướng “muốn làm tất ăn cả”, ít chia sẻ thông tin và rủi ro. Trong khi đó, mô hình các cụm công nghiệp chuyên môn hóa của Trung Quốc cho thấy mỗi doanh nghiệp có thể tập trung vào một công đoạn, sau đó liên kết thành một chuỗi hoàn chỉnh.
Theo ông, doanh nghiệp Việt cần hình thành một liên kết, cùng chia sẻ rủi ro khi khó khăn và cùng hưởng lợi khi thị trường thuận lợi. Đây chính là “phép nhân liên kết”, thay vì mỗi doanh nghiệp tự mở rộng và gánh toàn bộ rủi ro trong một chuỗi cung ứng.
Quản trị “4 TINH”
Ông Nguyễn Tuấn Hải - Chủ tịch Tập đoàn Alphanam nhấn mạnh yêu cầu “chân chạm đất cả hai chân, mắt mở ra tỉnh táo” trong quản trị doanh nghiệp.
Theo ông, doanh nghiệp cần “thích ứng linh hoạt” với định hướng phát triển và trụ cột kinh tế của từng địa phương. Nguyên tắc “đi theo dòng tiền”, “nương theo gió” có thể giúp doanh nghiệp nhận diện đúng cơ hội và giảm bớt rào cản trong quá trình phát triển.
Trong bối cảnh chi phí tăng và biên lợi nhuận thu hẹp, ông Hải cho rằng, doanh nghiệp cần “phòng thủ cẩn trọng”, đặc biệt chú trọng quản trị rủi ro và tuân thủ. Ông ví đây là “bộ phanh của công ty”: Có bộ phanh tốt, doanh nghiệp mới đủ an toàn để tăng tốc khi cơ hội xuất hiện.
Cùng với đó là bài toán “chia” và “nhân”. Doanh nghiệp nhỏ cần trở thành một mắt xích hiệu quả trong chuỗi. Doanh nghiệp tầm trung phải biết “nhân” hệ thống và mô hình vận hành. Khi phát triển thành tập đoàn lớn, doanh nghiệp lại phải quay về bài toán “chia”, thông qua phân quyền, phân tách hệ thống và chia sẻ lợi ích.
Ông Hải đúc kết khung quản trị “4 TINH” gồm: Tinh gọn, tinh vi, tinh tường và tinh tế, hướng tới một bộ máy hiệu quả, bám sát thực tế, tạo ra giá trị khách hàng cần và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Phép nhân liên kết
Ông Đặng Việt Bách - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng, dư địa tăng trưởng của miền Bắc trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở việc từng địa phương tăng trưởng nhanh hơn, mà ở khả năng kết nối những lợi thế riêng thành một không gian kinh tế chung, chuỗi giá trị chung và thị trường chung.
Theo ông Bách, Hà Nội có lợi thế về thị trường, tài chính, dịch vụ và tri thức; Hải Phòng, Quảng Ninh là những cửa ngõ hướng ra biển; nhiều địa phương đang hình thành các trung tâm sản xuất công nghiệp, trong khi khu vực miền núi, biên giới có lợi thế về cửa khẩu, vùng nguyên liệu, năng lượng, nông nghiệp và không gian sinh thái.
Vấn đề đặt ra là làm thế nào để những lợi thế này không tồn tại riêng lẻ mà được kết nối thành sức mạnh của cả vùng. Ông đề nghị chuyển từ tư duy “kiến nghị tháo gỡ khó khăn” sang “đồng kiến tạo chính sách”. Doanh nghiệp không chỉ đặt câu hỏi Nhà nước có thể làm gì cho mình, mà cần chủ động trả lời doanh nghiệp có thể làm gì để tăng năng suất, doanh nghiệp lớn làm gì để kéo doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp nhỏ có thể tham gia chuỗi giá trị như thế nào.
Theo ông Bách, tăng trưởng hai con số không nên được nhìn như phép cộng tốc độ tăng trưởng của từng tỉnh, thành, mà phải trở thành “phép nhân liên kết”: Biến vùng nguyên liệu thành chuỗi cung ứng gắn với cảng biển, đưa doanh nghiệp nhỏ vào chuỗi toàn cầu và biến lợi thế của từng địa phương thành lợi thế chung của cả vùng.
Theo ông Trần Văn Minh - Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội, liên kết vùng cần tập trung vào ba hướng trọng tâm. Đầu tiên, gắn kết hạ tầng với logistics để giảm chi phí và tối ưu toàn bộ hành trình của dòng hàng, từ vùng nguyên liệu đến thị trường. Bên cạnh đó, tạo “đường vào chuỗi” rõ ràng hơn cho doanh nghiệp nội địa thông qua dữ liệu nhà cung ứng, tiêu chuẩn đầu vào, chương trình nâng chuẩn, hỗ trợ tài chính và kết nối đơn hàng thực tế. Cùng đó, mở rộng liên kết sang dữ liệu, công nghệ, nhân lực và vốn, qua đó hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp có khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị trong nước, quốc tế.
Ông Nguyễn Xuân Lưu - Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh vai trò của Thủ đô trong không gian liên kết vùng. Ông cho rằng tinh thần liên kết cần được cụ thể hóa bằng hợp tác thực chất trong sản xuất, kinh doanh, công nghệ và thị trường. Hà Nội xác định vai trò hạt nhân kết nối với các địa phương trong vùng, cùng chia sẻ không gian phát triển, hạ tầng và thị trường.
