Chiều 11/4, Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an, tổ chức Hội nghị điển hình tiên tiến và lễ tổng kết, trao giải cuộc thi tìm hiểu 80 năm truyền thống lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội.
Hội nghị đã tôn vinh 80 đại biểu điển hình tiên tiến, đại diện cho hơn 60.000 cán bộ, chiến sĩ của lực lượng cùng 15 cán bộ hưu trí - những người truyền cảm hứng qua nhiều thế hệ.
Chiến dịch chưa từng có
Tại Hội nghị, những câu chuyện phía sau “chiến dịch” làm căn cước công dân lớn nhất cả nước đã được Thiếu tướng Vũ Văn Tấn – Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an – kể lại đầy xúc động.
Đó là hành trình gần như không có ngày nghỉ, những ca làm việc kéo dài 18 tiếng, những chiếc máy thu nhận vân tay nóng đến mức phải phủ khăn ướt, thổi quạt để tiếp tục vận hành; và trên hết là tinh thần tận tụy, hy sinh thầm lặng của hàng nghìn cán bộ chiến sĩ vì mục tiêu phục vụ nhân dân.
Theo Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, giai đoạn 2020–2025 đánh dấu bước ngoặt lịch sử của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội khi triển khai thành công Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống cấp và quản lý căn cước công dân, đồng thời tham mưu thực hiện Đề án 06 của Chính phủ – nền tảng quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.
Nhưng để có được thành quả ấy là vô vàn gian nan.
“Khi số hóa dữ liệu mà không có công nghệ đi kèm thì đó là thất bại”, Thiếu tướng Tấn nói, nhắc lại những ngày đầu triển khai dự án.
Ông cho biết, theo thiết kế, mỗi máy thu nhận vân tay hoạt động 12 giờ/ngày, có thể xử lý khoảng 300 mẫu vân của công dân. Nhưng thực tế, nhiều địa phương kiến nghị làm đến 17 giờ cũng chỉ được khoảng 100 người.
Nguyên nhân đến từ đặc thù dấu vân tay người Việt Nam: có người vân khô, có người vân ướt, mồ hôi dầu khiến máy chuẩn quốc tế khó nhận diện. Không ít trường hợp cán bộ phải lấy đi lấy lại nhiều lần mới hoàn tất.
“Một ngày cán bộ trung bình làm 18 tiếng đồng hồ. Máy nóng quá thì phải lấy khăn mặt ướt đặt lên, tay cầm quạt thổi vào máy cho mát để tiếp tục chạy”, ông kể.
Những sáng kiến từ thực tiễn
Trong gian khó, nhiều sáng kiến từ cơ sở đã trở thành điểm sáng.
Thiếu tướng Tấn nhắc tới “sáng kiến Hà Đông” – mô hình khiến cả nước phải đến học tập – khi một máy có thể thu nhận tới 750 bộ vân tay/ngày, gấp hơn hai lần công suất thiết kế. Còn tại Long Biên, có cán bộ chỉ mất 1 phút 12 giây để hoàn thành toàn bộ 13 bước thu nhận dấu vân tay đạt chuẩn FBI.
“Đó là những con số thể hiện tinh thần sáng tạo và quyết tâm vượt giới hạn của cán bộ chiến sĩ”, ông nhấn mạnh.
Không chờ người dân đến. Lần đầu tiên, mô hình cấp căn cước lưu động trên xe ô tô được triển khai. Có những tổ công tác đi lên tận đỉnh núi, mời bà con đồng bào xuống làm thủ tục. Có nơi, cán bộ ra cánh đồng nấu cháo, pha cà phê, bế con giúp người dân để tranh thủ hoàn thành thủ tục nhanh nhất.
“Đó là một chiến dịch mà tôi tin rằng không quốc gia nào trên thế giới thực hiện được”, Thiếu tướng Tấn khẳng định.
Ông cho biết, Sách Trắng của Nhật Bản cũng đã ghi nhận chiến dịch cấp căn cước công dân của Việt Nam như một dấu ấn đặc biệt.
Những câu chuyện khiến người nghe nghẹn lòng
Trong dòng ký ức về chiến dịch cấp căn cước công dân gắn chip giai đoạn 2021–2022, với Trung tá Nguyễn Mạnh Việt – Công an TP Hải Phòng – đó là những tháng ngày không thể nào quên: những đêm xuyên làng, gõ cửa từng nhà; những lần bị chó cắn rách quần áo; những ca thu nhận dữ liệu kéo dài hàng tuần chỉ để hoàn thành cho một công dân đặc biệt.
Trung tá Việt nhớ lại, thời điểm cao điểm triển khai chiến dịch, đơn vị chỉ có 2 máy thu nhận CCCD, gồm một máy cố định và một máy lưu động. Khi đó, ông đang là Phó Trưởng Công an huyện phụ trách công tác cấp căn cước.
Hai lần xuống địa bàn, Trung tá Việt bị chó cắn rách quần áo. Không ít lần, tổ công tác phải đối diện với những tình huống bất ngờ từ người mắc bệnh tâm thần, không kiểm soát được hành vi. Có người ném gạch, ném đá, ném gậy, thậm chí tạt nước vào cán bộ đang làm nhiệm vụ.
Điều khiến Trung tá Việt xúc động nhất là những trường hợp người già yếu, người tàn tật, bệnh nhân nằm liệt giường không thể tự đi lại. Có người thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư không trùng khớp khiến việc xác minh kéo dài nửa tháng mới hoàn tất.
Đặc biệt, anh nhớ mãi trường hợp người lao động quê Bình Giang (Hải Dương cũ), do làm việc nặng nhiều năm nên gần như mất hết dấu vân tay. Có người bị nấm tay nặng, đầu ngón tay bong tróc, máy không thể nhận diện.
“Có tối cả tổ chỉ thu nhận được 3–4 trường hợp”, anh nói.
Ngoài những kỉ niệm đó, có những gia đình khi thấy cán bộ đến làm CCCD cho cha mẹ già yếu đã nhờ cán bộ công an chụp cho cụ kiểu ảnh đẹp một chút, để làm kỷ niệm… thậm chí để sau này làm ảnh thờ. Do vậy, nữ cán bộ trong tổ đã chủ động mang theo phấn, son để chỉnh trang cho các cụ trước khi chụp ảnh.
Trong hàng triệu hồ sơ được hoàn tất, có vô số câu chuyện khiến người trong cuộc không thể quên. Có người dân nhận điện thoại mời đi làm căn cước lại tưởng bị lừa đảo, bắt cóc.
Đặc biệt, ở tỉnh Hà Nam cũ, cán bộ phải lần theo từng địa chỉ, xác minh công dân đang ở tỉnh nào để trực tiếp đến tận nơi cấp căn cước. Có trường hợp là người cuối cùng chưa hoàn tất trên địa bàn, vừa xuống sân bay Nội Bài đã được cán bộ liên hệ, mời lên taxi đưa thẳng về địa phương làm thủ tục.
Đặc biệt xúc động là câu chuyện về một cán bộ bị tai nạn giao thông gãy chân. Vừa bó bột xong, anh vẫn quay lại cơ quan tiếp tục làm việc. Người vợ mang bầu 6 tháng sáng chở chồng đến đơn vị, 23h30 đêm lại tới đón về.
Phía sau những tấm thẻ căn cước gắn chip hôm nay là biết bao đêm trắng, là mồ hôi trên những cánh đồng, triền núi, là những chiếc máy nóng ran giữa ca làm kéo dài hàng chục giờ đồng hồ.
Đó không chỉ là thành tựu công nghệ, mà còn là minh chứng sinh động cho tinh thần “vì nhân dân phục vụ” của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội – những người đã âm thầm viết nên một dấu mốc lịch sử trong hành trình chuyển đổi số quốc gia.