Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 có kì nghỉ dài tới 9 ngày. Vì sao đây lại là giai đoạn đáng lo với người mắc viêm loét dạ dày, viêm đại tràng, thưa bác sĩ?
Tết là thời điểm sinh hoạt bị đảo lộn hoàn toàn. Nhiều người ăn nhiều bữa, ăn muộn, thậm chí bỏ bữa sáng; thực phẩm lại giàu đạm, nhiều mỡ như bánh chưng, giò chả, thịt mỡ, dưa hành. Những thay đổi đó khiến dạ dày và đại tràng phải làm việc quá tải. Với người đã có tổn thương niêm mạc, chỉ cần vài ngày ăn uống thất thường là có thể xuất hiện đau bụng, ợ chua, đầy hơi hoặc rối loạn tiêu hóa.
Vậy người bệnh cần tuân thủ những nguyên tắc ăn uống nào để hạn chế tái phát triệu chứng?
Điều quan trọng nhất là giữ nhịp sinh học ổn định. Người bệnh nên cố gắng ăn đúng bữa và tuyệt đối không bỏ bữa sáng, bởi khi dạ dày rỗng, axit dư thừa sẽ tấn công niêm mạc, làm tăng nguy cơ viêm loét. Thứ hai là kiểm soát lượng thực phẩm dễ gây kích ứng; các món truyền thống ngày Tết vẫn có thể ăn nhưng chỉ nên ở mức vừa phải và nên ăn kèm rau xanh để tăng chất xơ. Ngoài ra, ăn chậm, nhai kỹ sẽ giảm gánh nặng cho dạ dày, đặc biệt quan trọng với người đang viêm loét.
Câu hỏi nhiều bệnh nhân băn khoăn là bị viêm loét dạ dày có được uống rượu bia trong những cuộc vui ngày Tết không?
Tốt nhất nên tránh hoàn toàn vì rượu bia có thể gây tổn thương trực tiếp niêm mạc dạ dày và làm bệnh nặng hơn. Tuy nhiên, trong các buổi tất niên hoặc tân niên khó từ chối, người bệnh cần giới hạn không quá một đơn vị cồn mỗi ngày, tương đương khoảng một lon bia hoặc một li rượu vang. Tuyệt đối không uống khi đói mà nên ăn lót dạ bằng cơm hoặc cháo, đồng thời uống kèm nước lọc để giảm nồng độ cồn.
Bác sĩ có thể gợi ý những thực phẩm “thân thiện” với hệ tiêu hóa nên có sẵn trong dịp Tết?
Sữa chua và thực phẩm lên men tự nhiên: Cung cấp lợi khuẩn (probiotics), giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giảm đầy bụng, khó tiêu sau các bữa ăn nhiều đạm.
Chuối chín: Giúp trung hòa axit dư thừa và cung cấp pectin hỗ trợ nhu động ruột. Tuy nhiên, người bị viêm loét dạ dày không nên ăn chuối tiêu khi đói; nếu ăn, nên dùng sau bữa và theo dõi phản ứng của cơ thể.
Gừng tươi và mật ong: Một li trà gừng mật ong ấm vào buổi sáng hoặc sau bữa ăn nhiều dầu mỡ giúp làm dịu dạ dày, giảm buồn nôn, đầy hơi. Trong thời tiết lạnh, nước gừng mật ong ấm còn giúp “đánh thức” hệ tiêu hóa nhẹ nhàng.
Rau lá xanh (súp lơ, mồng tơi, rau cải…): Cung cấp chất xơ hòa tan, giúp phòng táo bón do ăn nhiều thịt mỡ, bánh chưng.
Khoai tây, khoai lang: Là tinh bột dễ tiêu, có tác dụng bao bọc niêm mạc dạ dày, giảm kích ứng từ các món cay nóng.
Nước dừa tươi: Giúp bù điện giải tự nhiên, đặc biệt hữu ích khi bị rối loạn tiêu hóa hoặc mệt mỏi sau uống rượu bia.
Người viêm đại tràng cần chú ý thêm điều gì?
Ăn chín, uống sôi, tránh các món sống như gỏi cá, tiết canh, nem chua để phòng nhiễm trùng đường ruột. Hạn chế đồ ngọt và nước có gas, vì dễ gây lên men, chướng bụng và rối loạn tiêu hóa.
Đừng quên “người bạn đồng hành” là thuốc. Dù đi chơi hay về quê ăn Tết, người bệnh cần mang theo đầy đủ thuốc điều trị đang sử dụng và các thuốc hỗ trợ (men tiêu hóa, thuốc bao niêm mạc…) theo đúng chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng tạm thời thuyên giảm.
Nhiều người có thói quen tạm ngừng thuốc khi thấy đỡ bệnh trong những ngày nghỉ. Điều này có nên không, thưa bác sĩ?
Người bệnh không được tự ý ngừng thuốc. Dù đi chơi hay về quê, cần mang theo đầy đủ thuốc điều trị và thuốc hỗ trợ theo chỉ định, như thuốc bao niêm mạc hay men tiêu hóa. Việc dừng thuốc đột ngột khi triệu chứng vừa giảm rất dễ khiến bệnh bùng phát nặng hơn.
Tết là để sum vầy, không phải để hệ tiêu hóa “chịu trận”. Ăn uống điều độ, ngủ nghỉ hợp lí và biết từ chối khéo những cuộc chúc tụng quá đà sẽ giúp mọi người vui xuân trọn vẹn mà vẫn bảo vệ được sức khỏe.
Cảm ơn bác sĩ!