Giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn
Chiều 8/4, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa 16 nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về các dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, cùng một số nội dung quan trọng khác.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết, việc xây dựng dự án Luật là cần thiết nhằm thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong tình hình mới.
Nội dung cơ bản của dự thảo Luật tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tổ chức thi đua, danh hiệu thi đua và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua; quy định tiêu chuẩn hình thức khen thưởng; quy định về thẩm quyền khen thưởng; trách nhiệm và thẩm quyền đề nghị khen thưởng; phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính trong thi đua, khen thưởng, quỹ thi đua, khen thưởng.
Chính phủ nêu rõ, dự thảo Luật tập trung giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trên cơ sở đó, dự thảo bổ sung nguyên tắc chú trọng khen thưởng các cá nhân, tập thể đi đầu và mang lại hiệu quả thiết thực trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng hướng tới đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi từ quản lý bằng hồ sơ giấy sang nền tảng dữ liệu số, bảo đảm việc khen thưởng được "kịp thời, đúng người, đúng việc".
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung dự án Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về sắp xếp bộ máy, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khắc phục một số vướng mắc về tiêu chuẩn thi đua, khen thưởng.
Cơ quan thẩm tra nhất trí với việc bổ sung nguyên tắc khen thưởng đối với các lĩnh vực mới này và đồng tình điều chỉnh thẩm quyền khen thưởng theo mô hình chính quyền 2 cấp.
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ bổ sung đánh giá tác động tài chính, ngân sách liên quan đến việc mở rộng đối tượng khen thưởng, đồng thời cần cân nhắc kỹ việc phân cấp cho các cơ quan, tổ chức không có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật;
Đồng thời, cần giao Chính phủ quy định tiêu chí cụ thể hơn về các cơ quan, đơn vị được giao thẩm quyền tặng giấy khen, tránh tràn lan; đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống thi đua, khen thưởng.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị giữ nguyên tiêu chuẩn về thời gian đối với cá nhân, tập thể khi tặng hoặc truy tặng Huân chương Lao động và Huân chương Bảo vệ Tổ quốc như quy định hiện hành.
Bảo đảm công bằng giữa các ngành nghề
Chiều cùng ngày, tại phiên thảo luận tổ, các đại biểu Quốc hội bày tỏ nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Luật, với các lý do như tờ trình Chính phủ nêu.
Điểm đáng chú ý, trong lần sửa đổi này, dự thảo đã sửa đổi tiêu chuẩn chiến sĩ thi đua cơ sở, trong đó “có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được cấp có thẩm quyền đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”.
Đồng tình với việc sửa đổi này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Quỳnh Liên (đoàn An Giang) đề nghị Chính phủ có hướng dẫn chi tiết về đánh giá hiệu quả khi thực hiện các nhiệm vụ này, để bảo đảm công bằng giữa các ngành nghề, thuận lợi trong thực hiện.
Bên cạnh đó, về thẩm quyền quyết định khen thưởng, trao tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng, dự thảo Luật cơ bản giữ nguyên quy định của luật hiện hành, chỉ sửa đổi một số nội dung để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Nhất trí với các nội dung sửa đổi, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (đoàn Quảng Trị) cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định cụ thể hoặc giao cơ quan có thẩm quyền quy định cụ thể thẩm quyền quyết định khen thưởng, trao tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng đối với một số cơ quan, đơn vị có cơ cấu đặc thù.
Đại biểu ví dụ, ở cơ quan dân cử, đối với đại biểu Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội thì đã được Luật giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định (Điều 88 Luật hiện hành). Tuy nhiên, đối với đại biểu HĐND và các cơ quan của HĐND thì Luật chưa quy định rõ ai quyết định.
Do luật chưa quy định cụ thể và cũng chưa có văn bản nào hướng dẫn nội dung này nên các địa phương còn lúng túng khi triển khai thực hiện, vì vậy cần quy định rõ hơn về vấn đề này.