Thay đổi văn hóa an táng
Cùng sự phát triển khoa học, ngọc hóa - chuyển tro cốt thành tinh thể dạng ngọc - dần được quan tâm. Hội thảo Ngọc hóa - xu hướng an táng văn minh và triển vọng tại Việt Nam được tổ chức ngày 28/3 tại Hà Nội để các chuyên gia tại Việt Nam cùng bàn thảo về vấn đề này từ góc nhìn văn hóa, kinh tế, môi trường...
Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Vũ Minh Giang - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tại hội thảo khoa học - cho rằng ngọc hóa di cốt là bước phát triển tiếp theo sau hỏa táng, vừa đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường, vừa phù hợp với không gian đô thị ngày càng thu hẹp.
Các chuyên gia cho rằng dưới góc nhìn văn hóa Á Đông, ngọc từ lâu đã gắn liền với sự tinh khiết, cao quý và trường tồn. Bởi vậy, việc biến tro cốt thành ngọc là một cách biểu đạt mới của tình cảm, của đạo hiếu và sự tưởng nhớ.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội - cho rằng nếu được tiếp cận đúng cách, phương thức này cũng góp phần mở ra hướng đi phù hợp cho phát triển đô thị bền vững.
"Tại các đô thị lớn như Hà Nội, áp lực đất dành cho nghĩa trang ngày càng lớn. Mỗi năm có hàng chục nghìn người qua đời, kéo theo nhu cầu sử dụng quỹ đất rất đáng kể, đặt ra bài toán về môi trường, quy hoạch và văn minh đô thị. Do đó, các hình thức an táng mới, nếu được nghiên cứu bài bản, có thể góp phần giảm áp lực đất đai, tổ chức không gian tưởng niệm sạch sẽ, trang nghiêm và hài hòa hơn với cấu trúc xã hội hiện đại", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nêu.
Chi phí ngọc hóa?
Về bản chất, ngọc hóa là quá trình sử dụng công nghệ nhiệt độ và áp suất cao để chuyển hóa phần tro cốt - chủ yếu là canxi photphat và các khoáng chất, thành tinh thể có cấu trúc bền vững tương tự đá quý.
Ông Đinh Ngọc Dương - Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế và Pháp luật quốc tế - giải đáp về chi phí và tính kinh tế của phương pháp này so với các hình thức an táng khác. Theo đó, dịch vụ ngọc hóa dự kiến có hai lựa chọn. Nếu tro cốt sẽ được ép thành một khối với chi phí khoảng 10 triệu đồng. Còn ở mức giá cao hơn - 20-30 triệu đồng, tro cốt được chuyển hóa thành các tinh thể dạng ngọc.
Đây là mức chi phí được đánh giá là không quá cao nếu đặt trong tương quan với tổng chi phí của một quy trình tang lễ truyền thống. Với địa táng hoặc cải táng, gia đình phải chi nhiều khoản từ mua đất, xây mộ, tổ chức tang lễ đến các lần cải táng sau này. Trong khi giá đất, nhất là ở đô thị, ngày càng cao, chi phí một phần mộ có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng, chưa kể chi phí duy tu. Nhìn tổng thể, ngọc hóa tro cốt có thể tiết kiệm hơn.
Thực tế trên thế giới, dịch vụ này đã xuất hiện tại nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Canada, Thụy Sĩ, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, tại Trung Quốc cũng đã bước đầu được đề cập trong các văn bản quản lý chuyên ngành.
Tuy nhiên, để mô hình này được xã hội chấp nhận rộng rãi, các chuyên gia nhấn mạnh cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp về khoa học, pháp lý, truyền thông và tổ chức thực hiện. Đặc biệt là việc xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật và minh bạch thông tin là những yếu tố then chốt. Hoạt động truyền thông cũng cần tuân thủ quy định, tránh gây hiểu nhầm hoặc khai thác yếu tố tâm linh thiếu căn cứ.