Tàu chở dầu Kuwait bị tấn công, nguồn cung toàn cầu thêm chấn động
Tâm điểm của làn sóng tăng giá là vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu cỡ lớn Al-Salmi của Kuwait ngay tại cảng Dubai. Theo Tập đoàn Dầu khí Kuwait, con tàu chở đầy dầu bị trúng đòn tấn công sau nửa đêm, gây cháy và hư hại thân tàu, thậm chí có nguy cơ tràn dầu ra vùng biển xung quanh.
Đây không phải là sự cố đơn lẻ. Kể từ khi xung đột Mỹ-Iran bước sang tuần thứ 5, Tehran đã liên tiếp nhắm vào các tàu vận tải trong Vịnh Ba Tư, làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Giới phân tích nhận định, việc các tàu chở dầu bị tấn công trực tiếp đã đẩy rủi ro từ “địa chính trị” sang “vật lý thực tế”. Ông Shaia Hosseinzadeh, Giám đốc đầu tư OnyxPoint Global Management, nhấn mạnh: “Mức giá 100 USD/thùng hiện nay giống như trạng thái lưng chừng - quá cao để ổn định, nhưng vẫn chưa phản ánh hết mức độ gián đoạn thực tế”.
Hormuz gần như tê liệt, 20% nguồn cung thế giới bị bóp nghẹt
Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu, hiện gần như bị đóng băng do chiến sự. Hệ quả là từ 10-12 triệu thùng/ngày bị “biến mất” khỏi thị trường.
Giá dầu Brent đã leo lên trên 114 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa năm 2022, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng hơn 50% chỉ trong tháng 3 - mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2020.
Các tuyến thay thế cũng không đủ bù đắp. Xuất khẩu dầu của Ảrập Xêút qua cảng Yanbu đã đạt tối đa khoảng 7 triệu thùng/ngày, nhưng vẫn thấp xa so với khoảng 15 triệu thùng bị gián đoạn từ Vùng Vịnh.
Không chỉ Hormuz, nguy cơ lan rộng sang eo Bab el-Mandeb khi lực lượng Houthi tại Yemen tham chiến càng khiến thị trường thêm lo ngại. Nếu cả hai “yết hầu năng lượng” này bị đe dọa cùng lúc, khả năng tái định tuyến nguồn cung gần như bị triệt tiêu.
Mỹ cân nhắc kết thúc chiến dịch dù Hormuz chưa mở lại, Iran áp phí qua eo biển
Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẵn sàng chấm dứt chiến dịch quân sự tại Iran ngay cả khi eo Hormuz chưa được khai thông đã khiến giá dầu quay đầu giảm nhẹ, Wall Street Journal đưa tin ngày 31/3.
Nhà Trắng đánh giá việc mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải này có thể kéo dài chiến dịch vượt quá khung thời gian 4-6 tuần mà ông Trump đặt ra.
Tuy nhiên, lập trường của Washington vẫn rất khó đoán. Chỉ một ngày trước đó, ông Trump tuyên bố Mỹ có thể “phá hủy các nhà máy điện, cơ sở dầu mỏ, thậm chí cả các nhà máy khử mặn” của Iran nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng khẳng định Washington sẽ “giành lại quyền kiểm soát Hormuz”, thông qua hộ tống quân sự hoặc liên minh đa quốc gia.
Ở chiều ngược lại, Quốc hội Iran đã thông qua kế hoạch áp phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz, đồng thời đe dọa hạn chế tàu Mỹ và Israel - động thái bị Washington coi là “tiền lệ nguy hiểm”.
Kịch bản giá dầu 150-200 USD không còn xa
Các tổ chức tài chính lớn đồng loạt cảnh báo về nguy cơ giá dầu tăng phi mã nếu tình trạng phong tỏa kéo dài.
JP Morgan ước tính giá dầu có thể tăng thêm khoảng 20 USD/thùng nếu cả Hormuz và tuyến Biển Đỏ cùng bị gián đoạn.
Nuvama dự báo Brent có thể đạt 110-150 USD/thùng trong vòng 4-8 tuần.
Société Générale cho rằng mốc 150 USD là khả thi, trong khi Macquarie thậm chí không loại trừ kịch bản 200 USD/thùng.
Nhà giao dịch năng lượng Rebecca Babin nhận định: “Thị trường đang rơi vào trạng thái ‘tiến một bước, lùi năm bước’. Khi lượng dầu thiếu hụt vẫn ở mức hàng chục triệu thùng/ngày, mọi nỗ lực kéo giá xuống chỉ mang tính tạm thời”.
Nguy cơ lạm phát toàn cầu và áp lực chính trị tại Mỹ
Giá năng lượng tăng mạnh đang làm dấy lên lo ngại về một cú sốc lạm phát mới trên toàn cầu. Theo Citi, nếu giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng, tăng trưởng kinh tế thế giới có thể giảm 1 điểm phần trăm, trong khi lạm phát tăng thêm 2 điểm.
Tại Mỹ, giá xăng đã tiến sát mốc 4 USD/gallon - yếu tố có thể trở thành vấn đề chính trị nhạy cảm đối với Tổng thống Trump trong bối cảnh bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.
Trong khi đó, các nước G7 đã bắt đầu tính đến các biện pháp khẩn cấp như tiết kiệm năng lượng, cắt giảm thuế nhiên liệu để giảm áp lực lên người dân.
Bất ổn có thể kéo dài, thị trường chưa tìm thấy lối thoát
Dù Washington tuyên bố có tiến triển trong đàm phán, Tehran phủ nhận mọi cuộc tiếp xúc trực tiếp. Trên thực địa, các cuộc không kích, tấn công tên lửa và phá hoại hạ tầng năng lượng vẫn tiếp diễn.
Giới quan sát cho rằng thị trường dầu mỏ đang bị chi phối bởi hai yếu tố trái chiều: kỳ vọng sớm kết thúc xung đột và thực tế gián đoạn nguồn cung ngày càng nghiêm trọng.
Chừng nào eo biển Hormuz chưa được mở lại một cách an toàn và bền vững, giá dầu nhiều khả năng vẫn neo ở mức cao và biến động khó lường, kéo theo những hệ lụy sâu rộng đối với kinh tế toàn cầu.
