Cứu rừng phòng hộ ven biển sau bão

Rừng phòng hộ ven biển tan hoang sau bão

Sau hai đợt mưa bão số 5, số 10 năm 2025, dọc bờ biển các xã Thạch Khê, Lộc Hà, Cổ Đạm, Tiên Điền (Hà Tĩnh) trở nên xơ xác khi những dải rừng phi lao bị bẻ gãy ngang thân, bật gốc, ngọn cây trơ trụi. Có những khu vực, cả một dãy rừng từng xanh tốt nay chỉ còn lưa thưa vài cây đứng trụ được sau gió lớn.

Tại xã Lộc Hà, người dân không khỏi xót xa khi chứng kiến thành quả của hàng chục năm gây trồng bị xóa sổ chỉ sau đợt mưa bão. Dãy phi lao chạy dọc khu dân cư, từng giữ vai trò chắn gió, giảm sóng và ngăn cát bay, nay gần như không còn khả năng bảo vệ.

“Cả dải rừng trước nhà tôi giờ chỉ còn lại vài cây đứng được. Gió lớn quá, cây to cũng gãy cả loạt. Rừng này trồng từ đầu những năm 2000, phải mất mấy chục năm mới thành hình như vậy. Giờ mất ngọn, thân gãy ngang buộc phải cắt bỏ làm củi”, ông Nguyễn Văn Phong (trú xã Lộc Hà) nói.

Theo người dân địa phương, phi lao là loài cây chịu mặn, chịu gió, nhưng khi bão lớn liên tiếp với cường độ mạnh, cây không kịp phục hồi thì việc gãy đổ hàng loạt là điều khó tránh khỏi. Nhiều gốc cây có đường kính lớn, rễ ăn sâu, vẫn bị sóng đánh bật lên khỏi mặt cát.

Không chỉ mất rừng, điều khiến người dân lo lắng hơn là khoảng trống phòng hộ để lại sau bão. Bởi những rừng phòng hộ ở đây đều có độ tuổi từ 20-30 tuổi. Khi “tường thành xanh” bị phá vỡ, sóng biển, gió mùa đông bắc và triều cường có nguy cơ tấn công trực tiếp vào khu dân cư, đê biển và đất sản xuất.

“Khi rừng bị gãy đổ, gió thổi mạnh hơn hẳn. Những hôm biển động, cát bay thẳng vào tận nhà nên ai cũng lo lắng. Đặc biệt, người dân càng bất an khi nghĩ đến những năm tới nếu mưa bão tiếp diễn, rừng chắn sóng bảo vệ bờ biển không còn thì cuộc sống sẽ ra sao”, bà Nguyễn Thị Hồng (50 tuổi, trú tại xã Lộc Hà) chia sẻ.

Gian nan phục hồi rừng

Theo một cán bộ lâm nghiệp quản lý tại xã Cổ Đạm chia sẻ, khác với rừng sản xuất có thể trồng lại và khai thác theo chu kỳ thì rừng phòng hộ ven biển đòi hỏi thời gian dài, điều kiện khắt khe và chi phí lớn để hình thành. Để có một dãy rừng phi lao đủ dày, đủ cao, đủ khả năng chắn gió, giữ cát, phải mất ít nhất từ 10-30 năm chăm sóc liên tục. Vì thế việc khắc phục trồng lại cây để bảo vệ, chức năng chắn sóng sẽ gặp nhiều khó khăn hơn.

“Không phải cứ trồng cây xuống là có rừng. Đất cát ven biển nghèo dinh dưỡng, mặn, gió mạnh, nếu không có biện pháp che chắn, cây non rất dễ chết. Có nơi trồng đi trồng lại nhiều lần mới giữ được cây. Khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở kinh phí trồng lại rừng, mà còn ở bài toán làm sao để rừng mới có thể đứng vững trước biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt”, một cán bộ kiểm lâm chia sẻ.

Thực tế tại nhiều xã ven biển Hà Tĩnh, người dân từng tham gia trồng rừng phòng hộ theo các chương trình dự án từ hàng chục năm trước. Họ bày tỏ mong muốn với những khu rừng đã gãy đổ hoàn toàn, cần sớm có phương án xử lý cây ngã, tận thu hợp lý để tránh lãng phí, đồng thời chuẩn bị mặt bằng cho việc trồng lại.

Được biết, thời gian qua, tại một số địa phương đã bắt đầu triển khai các phương án trồng lại rừng phòng hộ ven biển. Điển hình như tại xã Thạch Khê, lực lượng cán bộ xã, thôn cùng đoàn viên thanh niên và người dân được huy động, chia thành từng nhóm để trồng mới hàng nghìn cây xanh như thông, phi lao, bạch đàn khuynh diệp, tre thuồng luồng và nhiều loại cây chịu hạn khác phù hợp với điều kiện đất cát ven biển.

Trên các đồi cát và dọc bờ biển, những dải phi lao chắn gió tiếp tục được trồng bổ sung. Bên cạnh đó, tại các tuyến đường và khu dân cư, nhiều loại cây xanh cũng được trồng nhằm sớm khôi phục cảnh quan sau bão.

Ông Trần Quang Hưng - Chủ tịch UBND xã Thạch Khê cho biết, đợt ra quân trồng cây sau bão được sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời về giống cây, trong đó ưu tiên các loại cây có khả năng chịu hạn, chịu gió và thích nghi tốt với điều kiện khắc nghiệt của vùng ven biển. Việc lựa chọn đúng chủng loại cây nhằm đẩy nhanh quá trình phục hồi rừng phòng hộ, từng bước tái lập “lá chắn xanh” bảo vệ bờ biển và khu dân cư phía trong.

Theo ông Hưng, hoạt động này không chỉ mang ý nghĩa khôi phục môi trường sinh thái sau thiên tai mà còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của rừng phòng hộ ven biển. Qua đó, phát huy tinh thần đoàn kết, chung tay của cả hệ thống chính trị và cộng đồng trong công tác bảo vệ, chăm sóc và phát triển rừng, hướng tới phát triển bền vững và chủ động ứng phó với thiên tai trong những năm tới.