PGS.TS Phạm Chiến Thắng: Hội nhóm “Con ghét bố mẹ” được thành lập từ đầu năm 2021 và đã thu hút được rất nhiều bạn trẻ tham gia. Trong đó, các bạn trẻ chia sẻ những cảm xúc, nỗi bất an, chán trường đối với những căng thẳng trong gia đình, chủ yếu đến từ mẫu thuẫn giữa bố mẹ và con cái. Hội nhóm này có số lượng thành viên tăng ngày càng nhanh. Đến thời điểm hiện tại, nhóm đã có gần 195 nghìn thành viên. Việc một hội nhóm trên Facebook thu hút được nhiều thành viên tham gia chủ yếu đến từ sự hiếu kỳ và nhu cầu muốn được chia sẻ của người dùng trong những cộng đồng mà mình cảm thấy thuộc về.
Trước khi thông tin về hội nhóm này được thông tin trên các phương tiện truyền thông đại chúng thì thành viên nhóm phần nhiều là các bạn trẻ. Sau thời điểm đó, các bậc phụ huynh và nhiều người tò mò cũng đã gia nhập hội nhóm này, khiến cho số lượng thành viên không ngừng tăng. Điều này cũng phản ánh đặc tính của xã hội, khi vấn đề càng thu hút sự chú ý thì càng khiến nhiều người quan tâm.
Theo ông, đâu là nguyên nhân quan trọng nhất khiến hội nhóm này “viral” mạnh mẽ?
PGS.TS Phạm Chiến Thắng: Hội nhóm này “viral” mạnh mẽ phải đến từ vấn đề gốc rễ xuất phát từ các gia đình Việt Nam. Văn hóa truyền thống của chúng ta đề cao chuẩn mực đạo đức, nề nếp gia phong, lấy đạo hiếu là nền tảng cốt lõi. Trong đó, con cháu thường được hiểu phải có bổn phận phụng dưỡng, vâng lời ông bà cha mẹ, tuân thủ các chuẩn mực trong gia đình do ông, bà bố mẹ truyền dạy. Trong hoàn cảnh đó, người con trong gia đình sẽ bị “nhốt” trong những chuẩn mực đã được bố, mẹ định khung ngay từ lúc sinh ra.
Ở một bối cảnh mà việc tiếp xúc với văn hóa toàn cầu nhanh và rộng như hiện nay thì các bạn trẻ cũng có xu hướng “mở” hơn trong tư duy, các bạn có những suy nghĩ riêng và không chấp nhận bị gò bó vào một khuôn mẫu cố định theo truyền thống mà muốn “chạm” hoặc “thử” những điều mới mẻ như nhiều người trẻ ở các xã hội và nền văn hóa khác. Chính điều này đã tạo ra mâu thuẫn trong gia đình, khi bố mẹ không thể yêu cầu con cái làm theo ý mình, còn con cái thì muốn vượt ra khỏi khuôn mẫu mà bố mẹ kỳ vọng.
Chính bởi vậy, nhiều bạn trẻ không tìm được tiếng nói trong gia đình, các bạn cần có không gian riêng để nói chuyện với nhau. Lúc này, một hội nhóm được lập ra đã đánh trúng vào nhu cầu đó, do vậy nó ngày càng thu hút người trẻ tham gia.
Các bạn trẻ có xu hướng “mở” hơn trong tư duy, có những suy nghĩ riêng và không chấp nhận bị gò bó vào một khuôn mẫu cố định theo truyền thống mà muốn “chạm” hoặc “thử” những điều mới mẻ như nhiều người trẻ ở các xã hội và nền văn hóa khác.
Các bạn trẻ có xu hướng “mở” hơn trong tư duy, có những suy nghĩ riêng và không chấp nhận bị gò bó vào một khuôn mẫu cố định theo truyền thống mà muốn “chạm” hoặc “thử” những điều mới mẻ như nhiều người trẻ ở các xã hội và nền văn hóa khác.
Với tư cách một người bố trong gia đình, ông có suy nghĩ gì về hiện tượng này?
PGS.TS Phạm Chiến Thắng: Là một người bố thuộc thế hệ 8X, tôi rất hiểu những suy nghĩ của các bạn trẻ về hiện tượng này. Việc các bạn “ghét” bố mẹ không hẳn là sự thù hận hay căm ghét, đó chỉ đơn giản là các bạn muốn được nói lên tiếng lòng của mình, muốn được bố mẹ hiểu các bạn đang suy nghĩ gì nhưng lại không nhận được sự phản hồi từ chính những người mình mong muốn chia sẻ nhất.
Tôi cho rằng hiện tượng này không mới, chỉ là nó đã âm ỉ trong các mái nhà, gia đình Việt từ rất lâu nhưng các bạn trẻ không có nơi để giãi bày và buộc phải chấp nhận im lặng, hoặc chỉ chia sẻ với những nhóm nhỏ của mình. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng, sau sự việc hội nhóm này được quan tâm thì các ông bố, bà mẹ cũng cần đánh giá lại và gần gũi, chia sẻ với con em mình, để các em được nói những gì các em đang nghĩ, để các em không phải cảm thấy ấm ức, bị ép buộc làm một điều gì đó ngoài khả năng hoặc không mong muốn.
Nhiều phụ huynh đã lên án mạnh mẽ và cho rằng cơ quan chức năng phải vào cuộc xử lý ngay những hội nhóm như thế này trên mạng xã hội. Ông chia sẻ như thế nào về ý kiến này?
PGS.TS Phạm Chiến Thắng: Tôi cho rằng cách làm như vậy không thực sự giải quyết được vấn đề. Các nền tảng mạng xã hội bây giờ rất đa dạng, nhiều loại hình, chúng ta cấm hội nhóm này các bạn có thể lập nên một hội nhóm khác ngay lập tức. Vấn đề là, càng về sau, chúng ta sẽ càng khó để theo dõi và phát hiện hơn. Ngoài ra, trong những lúc như thế này, chúng ta không lựa chọn lắng nghe mà lại tiếp tục “dập tắt” ý kiến của các bạn thì càng kéo khoảng cách giữa cha mẹ và con cái đi xa nhau hơn.
Như quan điểm trước đó, thay vì xử lý các hội nhóm này, các bậc phụ huynh có thể gia nhập vào đó để lắng nghe ý kiến của các con. Thông qua những ý kiến đó, chúng ta có thể hiểu các bạn ý hơn, chia sẻ, gỡ rối và hướng dẫn các bạn đi con đường phù hợp. Ngoài ra, phụ huynh cũng có thể đưa ra ý kiến, quan điểm của mình để các bạn trẻ cùng suy nghĩ, để hiểu nhau hơn.
Có thể chọn thời điểm thích hợp để nói lên quan điểm của mình với bố mẹ, thay vì chạy theo cảm xúc nhất thời, hãy thật sự bình tĩnh, bao dung với người thân trong gia đình thì các bạn sẽ cảm nhận được sự quan tâm ngược lại.
Có chuyên gia lên tiếng cảnh báo tiềm ẩn nhiều nguy cơ với các bạn trẻ khi tham gia những hội nhóm như thế này trên mạng xã hội. Ông muốn nhắn nhủ điều gì đến các bạn trẻ là thành viên của những hội nhóm này?
PGS.TS Phạm Chiến Thắng: Các hội nhóm trên mạng xã hội cũng giống như một quần thể xã hội thu nhỏ, ở đó, có cả người tốt và người xấu. Khi các bạn trẻ tham gia những hội nhóm này có thể gặp phải những đối tượng xấu kích động, làm những điều sai trái, vi phạm pháp luật và ảnh hưởng tới bản thân. Do đó, các bạn trẻ cần tỉnh táo, tham gia các mạng xã hội một cách văn minh, luôn luôn duy trì tinh thần phản biện với các ý kiến khác nhau mà mình xem được.
Bên cạnh đó, các bạn hãy dành thời gian nhiều hơn với gia đình, thầy cô và bạn bè mình. Có thể chọn thời điểm thích hợp để nói lên quan điểm của mình với bố mẹ, thay vì chạy theo cảm xúc nhất thời, hãy thật sự bình tĩnh, bao dung với người thân trong gia đình thì các bạn sẽ cảm nhận được sự quan tâm ngược lại.
Bố mẹ sẽ luôn luôn lắng nghe các bạn nói, chỉ cần các bạn mở lời, và hãy nghĩ những điều tích cực!
Trân trọng cảm ơn ông!
