Trong những ngày gần đây, Tổng thống Trump nhắc lại mong muốn giành quyền kiểm soát Greenland, với lý do hòn đảo này có ý nghĩa sống còn đối với quân đội Mỹ và cho rằng Đan Mạch không làm đủ để bảo vệ hòn đảo.
Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller vừa gạt bỏ những lo ngại liên quan đến chủ quyền của Đan Mạch.
“Các bạn có thể nói bao nhiêu cũng được về phép tắc quốc tế và mọi thứ khác. Nhưng chúng ta đang sống trong một thế giới thực, một thế giới được chi phối bởi sức mạnh, bởi vũ lực, bởi quyền lực”, ông Miller nhấn mạnh trong chương trình của CNN.
Chiến dịch đột kích của Mỹ vào Venezuela cuối tuần qua để bắt vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro đã làm dấy lên lo ngại rằng Greenland có thể đối mặt với kịch bản tương tự. Greenland nhiều lần khẳng định không muốn trở thành một phần của Mỹ.
Trong tuyên bố chung đưa ra ngày 6/1, lãnh đạo các nước Pháp, Anh, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha và Đan Mạch nhấn mạnh: “Greenland thuộc về người dân của họ. Chỉ Đan Mạch và Greenland chứ không ai khác có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến Đan Mạch và Greenland”.
Các nhà lãnh đạo châu Âu cho rằng an ninh ở Bắc cực phải được bảo đảm bằng sức mạnh tập thể, cùng với các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), trong đó có Mỹ.
“NATO đã khẳng định rõ, rằng khu vực Bắc cực là một ưu tiên và các đồng minh châu Âu đang tăng cường nỗ lực. Chúng tôi và nhiều đồng minh khác đã gia tăng hiện diện, hoạt động và đầu tư để giữ an toàn cho Bắc cực và răn đe các đối thủ”, tuyên bố nêu rõ.
Thủ tướng Hà Lan Dick Schoof viết trong bài đăng trên mạng xã hội X, rằng Hà Lan hoàn toàn ủng hộ tuyên bố chung này.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phát biểu với các phóng viên tại Warsaw: “Không một thành viên nào được phép tấn công hay đe dọa một thành viên khác của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Nếu điều đó xảy ra, NATO sẽ mất đi ý nghĩa khi xung đột hoặc đối đầu nổ ra ngay trong nội bộ liên minh”.
Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen hoan nghênh cam kết đoàn kết của các lãnh đạo châu Âu và một lần nữa kêu gọi Mỹ “đối thoại một cách tôn trọng”.
“Đối thoại phải được tiến hành trên cơ sở tôn trọng thực tế, rằng quy chế của Greenland được đặt trên nền tảng luật pháp quốc tế và nguyên tắc toàn vẹn lãnh thổ”, ông viết trên Facebook.
Năm 2025, Đan Mạch cam kết chi 42 tỷ crown Đan Mạch (6,58 tỷ USD) để tăng cường hiện diện quân sự tại Bắc cực.
Khi được hỏi về tuyên bố chung của châu Âu, Đặc phái viên Mỹ về Greenland Jeff Landry nói với CNBC ngày 6/1: “An ninh là mối quan tâm hàng đầu của Mỹ”.
Khi được hỏi liệu vấn đề an ninh có nên được xử lý phối hợp với NATO hay không, ông đáp: “Tôi nghĩ chúng ta nên hỏi người dân Greenland”.
Tháng trước, ông Trump bổ nhiệm ông Landry làm đặc phái viên về Greenland, yêu cầu ông “đi đầu” trong nỗ lực liên quan đến hòn đảo này.
Ngày 6/1, ông Landry nói rằng Tổng thống Trump sẽ trao các cơ hội kinh tế cho Greenland, nhưng không tin tổng thống sẽ chiếm hòn đảo bằng vũ lực.
“Tôi nghĩ tổng thống ủng hộ một Greenland độc lập, có quan hệ kinh tế và cơ hội thương mại với Mỹ”, ông Landry nói và cho rằng Mỹ có thể mang lại cho Greenland nhiều thứ hơn châu Âu.
“Sẽ không ai chiến đấu quân sự với Mỹ vì tương lai của Greenland”, ông nói với CNN.
Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới nhưng chỉ có khoảng 57.000 dân. Greenland không phải là một thành viên độc lập thuộc NATO, nhưng vẫn thuộc diện bảo vệ của tổ chức này dưới tư cách một phần của Đan Mạch.
Nằm giữa châu Âu và Bắc Mỹ, Greenland có vị trí chiến lược, là khu vực có vai trò then chốt đối với hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo của Mỹ. Trữ lượng khoáng sản của đảo này cũng phù hợp với tham vọng của Washington nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.
