Ngày 9/3, thông tin từ Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, người bệnh nhân là chị T.N.P.L (20 tuổi, ngụ Cần Thơ). Theo người nhà, khoảng hai năm trước khi nhập viện, L. thường xuyên xuất hiện những cơn đau đầu kéo dài, trung bình khoảng 15 ngày mỗi tháng, kèm cảm giác choáng váng. Tuy nhiên, do đang điều trị bệnh Basedow (bệnh lý tự miễn phổ biến nhất gây cường giáp) nên các triệu chứng này nhiều lần bị nhầm lẫn là biến chứng của bệnh nội tiết.
Trong một lần nhập viện tại cơ sở y tế địa phương, bệnh nhân được chẩn đoán sốt xuất huyết. Chỉ sau khoảng 5 ngày, chị L. bắt đầu xuất hiện dấu hiệu méo miệng và yếu liệt nửa người bên trái. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sau đó cho thấy nghi ngờ bệnh Moyamoya, bệnh nhân được khuyến cáo chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy để điều trị chuyên sâu. Tại khoa Ngoại Thần kinh, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân đau đầu dữ dội, liệt mặt trái, yếu chân trái và liệt hoàn toàn tay trái.
Kết quả chụp MRI tưới máu não và chụp mạch máu não xóa nền (DSA) xác định bệnh nhân mắc Moyamoya – một bệnh lý mạch máu não bẩm sinh hiếm gặp. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng hẹp hoặc tắc dần đoạn tận của động mạch cảnh trong và các nhánh lớn trong sọ, khiến cơ thể phải hình thành hệ tuần hoàn bàng hệ bất thường để bù trừ lưu lượng máu.
TS.BS Trần Huy Hoàn Bảo, Trưởng khoa Ngoại thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, Moyamoya là bệnh tiến triển, tiềm ẩn nguy cơ cao gây đột quỵ thiếu máu não hoặc xuất huyết não tái phát, đặc biệt ở người trẻ. Do biểu hiện lâm sàng đa dạng và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thần kinh hoặc nội khoa khác, việc chẩn đoán bệnh thường gặp nhiều khó khăn.
Sau khi hội chẩn và đánh giá toàn diện tình trạng bệnh nhân, ê kíp khoa Ngoại thần kinh quyết định thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch não trong – ngoài sọ nhằm tái lập lưu lượng máu nuôi não. Các bác sĩ đã sử dụng kính vi phẫu tích hợp chức năng huỳnh quang mạch – một công nghệ hiện đại trong phẫu thuật thần kinh khi phẫu thuật cho người bệnh.
TS.BS Trần Minh Trí, Phó Trưởng khoa Ngoại thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết sau khi tiêm thuốc huỳnh quang, hệ thống mạch máu não hiển thị rõ ngay trong lúc phẫu thuật. Nhờ đó, phẫu thuật viên có thể đánh giá chính xác các mạch máu vỏ não và lựa chọn mạch có kích thước phù hợp để thực hiện cầu nối. Sau khi hoàn tất nối mạch, ê kíp tiếp tục tiêm thuốc huỳnh quang lần thứ hai để đánh giá lưu lượng máu qua cầu nối. Kết quả cho thấy, lưu lượng máu não đã cải thiện ngay trong quá trình phẫu thuật.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân bắt đầu cử động được tay trái – phần chi trước đó bị liệt hoàn toàn. Chỉ sau 24 giờ, sức cơ tay trái phục hồi gần như bình thường, tình trạng liệt mặt cũng cải thiện rõ rệt. Sau một tuần điều trị, người bệnh đã đủ điều kiện xuất viện, sức khỏe cải thiện gần 80%.
Theo TS.BS Trần Huy Hoàn Bảo, phẫu thuật bắc cầu động mạch não trong – ngoài sọ hiện được xem là phương pháp điều trị nền tảng đối với bệnh Moyamoya có triệu chứng, giúp tái lập lưu lượng tưới máu não và giảm nguy cơ đột quỵ. Trong 18 năm triển khai kỹ thuật này, Bệnh viện Chợ Rẫy đã điều trị hơn 600 trường hợp Moyamoya, trở thành cơ sở có số lượng phẫu thuật lớn nhất cả nước đối với bệnh lý này.
Theo khuyến cáo của Hội Đột quỵ châu Âu, các dấu hiệu gợi ý bệnh Moyamoya gồm đau đầu mãn tính, các cơn thiếu máu não thoáng qua với biểu hiện yếu hoặc tê liệt tay chân, nói khó, tê bì mặt và đột quỵ ở người trẻ. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời nhằm hạn chế nguy cơ đột quỵ.
Y văn ghi nhận, tỷ lệ đột quỵ thiếu máu não ở bệnh nhân Moyamoya có triệu chứng dao động từ 17% đến 33% trong vòng 5 năm. Nguy cơ đột quỵ thứ phát sau 5 năm có thể lên tới 65% ở trường hợp bệnh một bên mạch máu não và 82% ở bệnh hai bên nếu không được điều trị kịp thời.
