Trầm cảm, hoảng sợ khi người thân cũng bị công kích
Vừa hoàn tất thủ tục ly hôn, Phương T. (37 tuổi, quê Bắc Ninh) dọn ra ở riêng, con sống cùng chồng cũ. Cô thừa nhận, chính việc mình ngoại tình với một đồng nghiệp đã có vợ khiến cuộc hôn nhân rạn vỡ.
“Tôi đã sai với chồng con, cũng có lỗi với gia đình người ta. Vợ chồng chia tay là chuyện tôi phải chịu trách nhiệm, không thể trách ai cả”, T. nói.
Khi phát hiện sự việc, vợ người đồng nghiệp tìm đến nhà T., sau đó đăng câu chuyện lên mạng xã hội. Tên tuổi, hình ảnh và tài khoản cá nhân của cô nhanh chóng bị chia sẻ, kèm những lời chửi bới, miệt thị.
Ban đầu, T. đọc từng bình luận, có lúc định lên tiếng nhưng rồi thôi. Cô khóa Facebook, nghĩ rằng, im lặng sẽ giúp mọi chuyện lắng xuống. Tuy nhiên, những lời công kích tiếp tục xuất hiện dưới ảnh của bố mẹ, trên trang cá nhân của bạn bè, họ hàng cô.
“Dưới bức ảnh bố mẹ chụp cùng cháu cũng có người vào mắng ông bà không biết dạy con. Tôi khóa trang của mình rồi mà người thân vẫn phải chịu trận”, cô kể.
Bố mẹ tuyên bố từ mặt, không muốn cô về nhà. Một số người thân, bạn bè cũng chặn tài khoản, ngừng liên lạc sau khi liên tục bị người lạ nhắn tin, bình luận xúc phạm. T. muốn gọi điện xin lỗi nhưng nhiều lần không có người nghe máy.
Những đêm mất ngủ kéo dài, cô hoảng sợ mỗi khi điện thoại báo tin nhắn, không dám gặp người quen. Khi không còn tập trung làm việc, thường xuyên khóc và bỏ bữa, T. đi khám, bác sĩ chẩn đoán cô mắc chứng trầm cảm.
“Điều tôi ân hận nhất là đã làm tổn thương chồng con. Nhưng nhìn bố mẹ bị chửi bới vì mình, rồi những người thân lần lượt cắt liên lạc, tôi không biết còn có thể gọi cho ai”, T. nói.
Từng hùa theo những bài “bóc phốt” trên mạng, chị Thu P. (Định Công, Hà Nội) thừa nhận từng có lúc thấy hả hê khi bình luận của mình được nhiều người hưởng ứng.
“Tôi đã nghĩ mình làm đúng, lên tiếng trước ‘cái xấu’. Chưa hiểu rõ đầu đuôi, chỉ đọc lời chia sẻ từ một phía, tôi đã vào trang cá nhân của người khác chửi mắng, thậm chí đánh giá 1* những nhà hàng bị nêu tên bằng những lời khá cay nghiệt”, chị P. kể.
Chỉ đến khi chính quán ăn của mình mắc lỗi sai, bị một người đưa lên mạng xã hội, bị người khác tràn vào công kích, đánh giá, chị mới hiểu cảm giác bị người lạ liên tục miệt thị. Điều đáng buồn là dù nhận lỗi, tìm cách khắc phục nhưng những lời xúc phạm vẫn xuất hiện mỗi ngày, ngay cả dưới những bức ảnh không liên quan.
“Có những câu đọc xong, tôi thấy mình thật tồi tệ, chỉ muốn buông bỏ hết tất cả. Lúc ấy, tôi mới nhớ mình từng nói những lời như thế với người khác mà không hề nghĩ họ sẽ đau đớn ra sao”, chị nói.
Từ bức xúc cá nhân đến tấn công giấu mặt
Theo Tiến sĩ, chuyên gia tâm lý Lã Linh Nga, cách một người ứng xử với người khác phần nào phản ánh trạng thái tâm lý bên trong họ.
Có người tham gia công kích, dù sự việc không liên quan đến mình, bởi câu chuyện khơi lại những bức xúc, tổn thương hoặc bất mãn sẵn có. Họ trút cảm xúc tiêu cực lên người khác để tìm cảm giác nhẹ nhõm, nhưng điều đó không giải quyết được những bất ổn của bản thân.
“Mạng xã hội cho phép ẩn danh càng khiến người ta dễ buông lời cay nghiệt. Trong giao tiếp trực tiếp, hành vi thường được điều chỉnh bởi chuẩn mực đạo đức và phản ứng của người xung quanh. Còn trên mạng, với suy nghĩ “không ai biết mình là ai” có thể khiến họ thiếu cân nhắc hậu quả, dễ bị cảm xúc lấn át”, bà Nga cho biết. Chính việc thiếu giáo dục về văn hóa ứng xử trực tuyến càng làm tăng nguy cơ này.
Vì vậy, với những người là nạn nhân bị tấn công trên mạng xã hội, bà Nga khuyên nên áp dụng nguyên tắc “Dừng lại và suy nghĩ”. Tức là tạm ngừng tương tác, để cảm xúc lắng xuống trước khi quyết định phản hồi. Vội vàng phân bua hoặc chửi bới qua lại dễ đẩy sự việc thành chuỗi tranh cãi dai dẳng, khiến người trong cuộc thêm căng thẳng.
Khoảng dừng cũng giúp mỗi người nhìn nhận trách nhiệm của mình, phân biệt góp ý với xúc phạm để lựa chọn cách xử lý. Thay vì âm thầm chịu đựng, họ nên tìm sự hỗ trợ từ người thân, người đáng tin cậy và có kinh nghiệm.
Về lâu dài, việc giáo dục ứng xử trên mạng cần được coi trọng, nên bắt đầu từ gia đình, nhà trường và được duy trì thường xuyên. Người lớn cần làm gương cho trẻ bằng cách trao đổi, phản biện có chừng mực, thay vì chỉ khuyên bảo bằng lý thuyết.
