Trường ở TP. HCM chật vật tuyển sinh
Một nghịch lý đang diễn ra trong hoạt động đào tạo văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh: Trong khi một số trường đại học tại TP. HCM chật vật tuyển sinh, nhiều học viên sinh sống, làm việc ở thành phố lại tìm đến các cơ sở đào tạo ở miền Tây và một số địa phương khác để theo học. Qua khảo sát, không chỉ các đơn vị ở miền Tây, một số cơ sở đào tạo tại Đà Nẵng, Thái Nguyên cũng tổ chức tuyển sinh, thậm chí thuê địa điểm tại TP. HCM để mở lớp, thu hút người học ngay tại thành phố.
Một lãnh đạo phụ trách đào tạo sau đại học tại một trường đại học ở TP. HCM cho biết, nhận thấy nhu cầu học văn bằng hai Ngôn ngữ Anh để phục vụ công việc, đáp ứng điều kiện học tập ở các bậc cao hơn mà không phải phụ thuộc vào thời hạn của chứng chỉ ngoại ngữ, trường đã tổ chức tuyển sinh chương trình này.
Chương trình được thiết kế kết hợp học trực tiếp và trực tuyến, khối lượng học tập bảo đảm 120 tín chỉ. Tuy nhiên, sau khi tuyển sinh được một vài khóa, nhà trường phải dừng vì không còn nguồn tuyển. Theo vị lãnh đạo này, một trong những nguyên nhân là học viên truyền tai nhau rằng, chương trình học của trường khá nặng, yêu cầu học tập nhiều. Trong khi đó, người học văn bằng hai phần lớn vừa đi làm vừa đi học, nên có xu hướng lựa chọn những chương trình thuận tiện hơn. “Nhiều đơn vị ở Đà Nẵng, Thái Nguyên và nhiều tỉnh miền Tây rầm rộ tuyển sinh văn bằng 2 ngành Ngôn ngữ Anh ở TP. HCM. Trong khi đó, một số trường ngay tại trung tâm TP. HCM lại không tuyển được nhiều học viên”, vị này chia sẻ. Một trưởng phòng Đào tạo tại một trường đại học công lập lớn ở TP. HCM cũng cho biết, mỗi khóa văn bằng hai Ngôn ngữ Anh của trường chỉ tuyển được vài chục học viên.
“Cắp cặp” đi xa vì thấy “dễ thở” hơn
Chị Thúy, một giáo viên đang làm việc tại TP. HCM, là một trong những người lựa chọn học văn bằng hai Ngôn ngữ Anh ở miền Tây, dù thành phố có nhiều trường tổ chức đào tạo. Lý giải quyết định này, chị cho biết, yếu tố thuận tiện về thời gian và phương thức học tập là điều được đặt lên hàng đầu. “Đa phần người học văn bằng hai đều vừa đi làm, vừa đi học. Các trường ở TP. HCM thường yêu cầu đến lớp trực tiếp nhiều, điểm danh gắt gao, trong khi các trường ở tỉnh cho học trực tuyến nhiều hơn”, chị Thùy chia sẻ. Theo chị, sự khác biệt trong cách tổ chức đào tạo khiến người học có xu hướng lựa chọn những chương trình thuận tiện cho công việc và sinh hoạt cá nhân.
Tuy nhiên, khi được hỏi về yêu cầu chuẩn đầu ra C1, tương đương bậc 5 trong Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam hay IELTS 7.0, chị Thùy thừa nhận, đây là mức năng lực khá cao. Theo đánh giá của chị, trong lớp học của chị, khó có nhiều người đáp ứng được yêu cầu này. Anh Nam, một học viên học ở Đà Nẵng, cũng thừa nhận chọn trường xa vì “dễ thở hơn”. “Tôi học văn bằng 2 ở Đà Nẵng cách đây vài năm, cứ đến kỳ thi là phải di chuyển khắp nơi Hà Nội, Hải Phòng... để thi. Nếu không đến lấy bằng thì không biết trường mình học ở đâu”, anh Nam nói.
Nhiều trường quảng bá học trực tuyến 100%, nhận bằng sau khoảng 18 tháng
Trên thị trường tuyển sinh văn bằng hai Ngôn ngữ Anh, đào tạo từ xa, nhiều trường đưa ra những lời giới thiệu trực diện về sự thuận tiện của chương trình và giá trị của văn bằng cử nhân. Một số thông báo tuyển sinh quảng bá, người học có thể sở hữu bằng cử nhân Ngôn ngữ Anh mà không cần đến trường, với hình thức học trực tuyến 100%. Điều kiện xét tuyển được giới thiệu khá rộng, bao gồm người đã tốt nghiệp THPT, bổ túc THPT, trung cấp, cao đẳng hoặc đại học. Một số chương trình không giới hạn độ tuổi người học.
Thời gian đào tạo được giới thiệu chỉ từ 18 tháng (1,5 năm). Sau khi hoàn thành chương trình, người học được cấp bằng cử nhân Ngôn ngữ Anh, được quảng bá là không ghi hình thức đào tạo trên bằng, có giá trị tương đương bằng chính quy và có giá trị lâu dài, có thể thay thế các chứng chỉ ngoại ngữ có thời hạn. Trong nhiều nội dung quảng bá tuyển sinh, các cơ sở đào tạo còn nhấn mạnh văn bằng tốt nghiệp có thể được sử dụng để miễn thi ngoại ngữ khi thi công chức, nâng ngạch; đáp ứng chuẩn đầu vào, đầu ra ngoại ngữ khi học lên thạc sĩ, tiến sĩ. Thậm chí, thông báo tuyển sinh còn giới thiệu có thể học vượt để rút ngắn thời gian theo đúng quy chế đào tạo. Những lời giới thiệu này đánh trúng nhu cầu của nhóm người học đang đi làm, cần một văn bằng để bổ sung điều kiện chuyên môn, phục vụ công việc hoặc tiếp tục học tập.
Theo số liệu Bộ GD - ĐT công bố tại cuộc họp về công tác quản lý đào tạo văn bằng thứ hai, đào tạo từ xa ngành Ngôn ngữ Anh và chứng chỉ ngoại ngữ, quy mô đào tạo từ xa ngành này tăng nhanh trong những năm gần đây.
Cụ thể, số người học từ xa ngành Ngôn ngữ Anh tăng từ 32.489 người năm 2023 lên 52.129 người năm 2025, tương đương mức tăng 60,5%. Số đơn vị có người học theo phương thức từ xa cũng tăng từ 20 lên 39.
Năm 2026, các cơ sở đào tạo đăng ký 38.224 chỉ tiêu đào tạo từ xa ngành Ngôn ngữ Anh, 5.810 chỉ tiêu văn bằng hai chính quy và 6.534 chỉ tiêu văn bằng hai vừa làm vừa học. Riêng nhóm văn bằng hai vừa làm vừa học, số chỉ tiêu đăng ký tăng 68,6% so với năm 2025.
Trước thực trạng này, Thứ trưởng Bộ GD - ĐT Lê Quân yêu cầu Vụ Giáo dục Đại học sớm hoàn thiện, trình ban hành chuẩn chương trình đào tạo khối ngành Ngôn ngữ, Văn học và Văn hóa nước ngoài, trong đó có ngành Ngôn ngữ Anh.
Đáng chú ý, Thứ trưởng yêu cầu chuẩn đầu ra của chương trình văn bằng hai ngành Ngôn ngữ Anh phải tương đương với chương trình chính quy. Các cơ sở đào tạo phải có minh chứng đánh giá người học đạt trình độ ngoại ngữ bậc 5, tương đương C1. Người học chỉ được cấp bằng cử nhân ngành Ngôn ngữ Anh sau khi có chứng chỉ xác nhận đạt trình độ C1.
Thứ trưởng Lê Quân cũng giao Vụ Giáo dục Đại học chủ trì, phối hợp với Cục An ninh chính trị nội bộ (A03), Bộ Công an kiểm tra chuyên đề về đào tạo văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh theo phương thức từ xa.
Trước đó, cuối tháng 10, Bộ GD - ĐT đã có công văn gửi các đại học, học viện, trường đại học và trường sĩ quan có đào tạo trình độ đại học, yêu cầu rà soát, chấn chỉnh hoạt động đào tạo văn bằng thứ hai.
Theo Bộ GD - ĐT, qua phản ánh của các cơ quan báo chí và dư luận xã hội, công tác tổ chức đào tạo văn bằng thứ hai, đặc biệt là ngành Ngôn ngữ Anh tại một số cơ sở giáo dục đại học, còn tồn tại bất cập, ảnh hưởng đến uy tín và chất lượng của hệ thống giáo dục đại học. Bộ yêu cầu các cơ sở đào tạo rà soát chương trình, quy trình tuyển sinh, tổ chức đào tạo, kiểm tra, đánh giá và công nhận kết quả học tập, bảo đảm người học thực sự đạt chuẩn đầu ra theo quy định.
