Tín hiệu thật hay chiêu đánh lừa?
Theo lời ông Trump, sau khi chiếc tiêm kích F-15 bị lực lượng Iran bắn hạ, một thành viên tổ bay đã sống sót hơn 24 giờ trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt tại vùng núi, dù bị thương. Tuy nhiên, khi nhận được tín hiệu vô tuyến từ người này, giới chức Mỹ lập tức đặt câu hỏi: Liệu đây có phải là tín hiệu thật hay là một chiêu đánh lừa?
“Chúng tôi có thông tin định vị, nhưng rồi xuất hiện tín hiệu radio. Khi đó, chúng tôi lo ngại anh ta có thể đã rơi vào tay Iran và họ đang phát tín hiệu giả để dụ chúng tôi”, ông Trump nói.
Theo các nguồn tin quốc phòng Mỹ, khả năng Iran sử dụng chiến tranh điện tử hoặc ép tù binh phát tín hiệu sai lệch là một kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra trong môi trường tác chiến hiện đại.
Thông điệp tôn giáo qua radio gây bối rối
Người sĩ quan điều khiển vũ khí (WSO) đã ẩn náu trong một khe núi để tránh bị phát hiện. Tổng thống Trump mô tả tình huống khi đó là cực kỳ nguy hiểm: “Hàng ngàn người đang săn lùng anh ta, thậm chí cả dân thường. Họ treo thưởng cho bất kỳ ai bắt được”.
Phát biểu này ám chỉ quy mô truy lùng lớn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Chi tiết đáng chú ý là câu nói ngắn mà viên sĩ quan phát qua radio sau khi nhảy dù khỏi máy bay: “God is good” (Chúa thật tốt lành). Ban đầu, câu nói này khiến giới chức Mỹ bối rối.
Ông Trump nhận xét: “Nó nghe giống như một người Hồi giáo nói”. Tuy nhiên, những người quen biết xác nhận viên sĩ quan là người sùng đạo, nên câu nói này phù hợp với tính cách của anh.
Một quan chức quốc phòng Mỹ cũng xác nhận, ban đầu có nghi ngờ, nhưng sau đó họ xác minh được người này vẫn còn tự do, chưa bị bắt giữ.
Hai chiến dịch khác biệt
Chiến dịch giải cứu diễn ra trong hai giai đoạn hoàn toàn khác nhau. Phi công chính được giải cứu nhanh chóng vào ban ngày, trong điều kiện hỏa lực Iran dày đặc. Một quan chức mô tả đây là “một cuộc đột kích táo bạo và cực nhanh”.
Sĩ quan WSO được giải cứu sau đó, vào ban đêm, khi lực lượng Mỹ đã thiết lập được một căn cứ tạm thời ngay bên trong lãnh thổ Iran.
Khoảng cách giữa hai thành viên tổ bay lên tới vài kilomet, trong khi “hàng trăm binh sĩ IRGC có mặt khắp nơi”, một nguồn tin quốc phòng Mỹ nói.
Khoảng 200 lính đặc nhiệm Mỹ đã tham gia chiến dịch này - một con số cho thấy quy mô và mức độ rủi ro rất cao.
F-15 bị tên lửa vác vai bắn hạ
Tổng thống Trump nói rằng, chiếc F-15 bị bắn rơi bởi một loại tên lửa vác vai (MANPADS), đồng thời nhận định: “Họ đã gặp may”.
Tuyên bố này nếu chính xác sẽ đặt ra nhiều câu hỏi về khả năng phòng vệ của dòng tiêm kích F-15 - vốn được coi là một trong những máy bay chiến đấu hiệu quả nhất của Mỹ.
Tên lửa vác vai là loại tên lửa phòng không cỡ nhỏ, được thiết kế để một người lính có thể mang trên vai và phóng trực tiếp mà không cần bệ phóng lớn hay xe chuyên dụng. Đây là loại vũ khí rất phổ biến trong chiến tranh hiện đại vì tính cơ động cao và khả năng gây nguy hiểm cho máy bay bay thấp.
Tên lửa vác vai có kích thước nhỏ, cơ động, nên có thể mang theo bằng tay hoặc trên vai, triển khai nhanh; dẫn đường bằng hồng ngoại: thường khóa mục tiêu dựa trên nhiệt phát ra từ động cơ máy bay; tầm bắn ngắn-trung bình: thường từ vài kilomet, tối đa 8 km với mục tiêu chính là trực thăng, máy bay bay thấp, máy bay không người lái.
Một số hệ thống tên lửa vác vai nổi tiếng gồm FIM-92 Stinger của Mỹ, 9K38 Igla của Nga, FN-6 của Trung Quốc...
Trong vụ F-15 bị Iran bắn hạ, khả năng máy bay đã bay ở độ cao tương đối thấp và lọt vào vùng tác chiến của MANPADS - loại vũ khí khó phát hiện và có thể được triển khai bất ngờ từ mặt đất.
Israel chia sẻ thông tin tình báo và không kích
Tổng thống Trump tiết lộ, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã hỗ trợ “một chút” trong chiến dịch tìm kiếm và giải cứu thành viên tổ bay F-15.
Theo các nguồn tin, Israel không cung cấp vị trí cụ thể của viên sĩ quan, nhưng đã chia sẻ thông tin tình báo tổng thể về tình hình chiến trường. Ngoài ra, Không quân Israel thực hiện một cuộc không kích nhằm ngăn lực lượng Iran tiếp cận khu vực.
Ông Trump ca ngợi quan hệ đồng minh với Israel: “Họ là những đối tác tuyệt vời, giống như anh em”.
Nguy cơ bẫy chiến lược
Vụ việc phản ánh rõ ràng mức độ nguy hiểm của cuộc đối đầu Mỹ-Iran hiện nay, nơi mỗi chiến dịch quân sự đều có thể bị biến thành bẫy chiến lược.
Nỗi lo tín hiệu giả cho thấy chiến tranh hiện đại không chỉ diễn ra bằng vũ khí, mà còn bằng thông tin, tâm lý và công nghệ điện tử. Trong bối cảnh đó, một quyết định sai lầm, như tin vào tín hiệu không được xác minh, có thể dẫn đến tổn thất lớn hơn nhiều so với việc mất một máy bay.
Chiến dịch giải cứu thành công lần này vì thế không chỉ là một chiến thắng quân sự của Mỹ, mà còn là minh chứng cho sự thận trọng và khả năng xác minh tình báo trong môi trường tác chiến phức tạp bậc nhất hiện nay.
