Góc nhìn

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Như Ý: Không phải kỳ thực tập nào cũng giúp sinh viên tiến xa hơn

Ngày càng nhiều vị trí tuyển dụng dành cho người mới bắt đầu yêu cầu ứng viên phải có kinh nghiệm làm việc, tạo không ít áp lực lên sinh viên sắp ra trường. Nhiều ứng viên tin rằng CV liệt kê càng nhiều kinh nghiệm, cơ hội tìm được việc càng cao. Thế nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Kinh nghiệm quan trọng, nhưng không phải mọi kinh nghiệm đều đóng góp như nhau cho khả năng được tuyển dụng.

Nhà tuyển dụng ngày nay không chỉ quan tâm đến kiến thức chuyên môn. Họ tìm kiếm những ứng viên có kỹ năng mềm vững vàng, hiểu rõ điểm mạnh của bản thân, đồng thời có khả năng thích nghi và phát triển trong thị trường lao động liên tục thay đổi. Vì vậy, sinh viên cần tích lũy những trải nghiệm giúp phát triển những kiến thức, kỹ năng và năng lực đó.

May mắn là những trải nghiệm giá trị có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau.

Kinh nghiệm làm việc liên quan đến ngành học hoặc định hướng nghề nghiệp tương lai đóng vai trò rất quan trọng. Thông qua các kỳ thực tập, việc làm bán thời gian hay thời vụ, sinh viên có thể rèn luyện kỹ năng chuyên môn trong môi trường thực tế. Quan trọng không kém, những trải nghiệm này còn cho phép sinh viên “thử nghề” trước khi quyết định gắn bó lâu dài. Một nghiên cứu tại Thụy Sĩ với 13.899 sinh viên tốt nghiệp đại học cho thấy những người tích lũy kinh nghiệm làm việc từ sớm tìm được công việc đầu tiên nhanh hơn khoảng hai tháng.

Bên cạnh đó, các hoạt động ngoại khóa như câu lạc bộ, thể thao, tình nguyện hay các hội nhóm chuyên môn cũng mang lại nhiều giá trị. Dù có vẻ không liên quan trực tiếp đến công việc sau này, nhà tuyển dụng thường xem đây là minh chứng cho những kỹ năng mềm như lãnh đạo, làm việc nhóm hay khả năng tổ chức công việc.

Một nhóm hoạt động khác thường bị xem nhẹ là các hoạt động định hướng nghề nghiệp, chẳng hạn như học hỏi từ cố vấn (mentor) hay tham gia các ngày hội việc làm và sự kiện giao lưu kết nối. Nghiên cứu cho thấy những hoạt động này có thể hỗ trợ sinh viên tìm được công việc tốt bởi sinh viên có cơ hội mở rộng mạng lưới quan hệ, đồng thời hiểu rõ hơn về điểm mạnh, điểm yếu của mình để đưa ra những quyết định nghề nghiệp phù hợp với bản thân.

hinh-1-nguon-rmit.jpg
Chuỗi sự kiện nghề nghiệp thường niên mang tên Careers Festival tại RMIT gồm các hoạt động phỏng vấn mô phỏng, nơi sinh viên có thể kiểm tra năng lực và kết nối với nhà tuyển dụng tiềm năng. (Hình: RMIT)

Đừng chỉ nhìn vào chức danh hay danh sách hoạt động

Điều làm nên sự khác biệt giữa kinh nghiệm thực sự có giá trị và một dòng thông tin “làm đẹp CV” không nằm ở chức danh hay thời gian tham gia. Một kỳ thực tập, công việc bán thời gian, chương trình tình nguyện hay hoạt động câu lạc bộ có giá trị thường thể hiện ít nhất ba đặc điểm.

Thứ nhất là tính đa dạng về kỹ năng. Trải nghiệm đó nên tạo điều kiện để sinh viên sử dụng và phát triển nhiều kỹ năng khác nhau, thay vì lặp đi lặp lại cùng một công việc. Một thực tập sinh vừa nghiên cứu, viết nội dung và thuyết trình sẽ học hỏi được nhiều hơn so với người chỉ thực hiện các công việc hành chính đơn thuần.

Thứ hai là phản hồi thường xuyên. Sinh viên cần nhận được những góp ý cụ thể về những gì mình đang làm tốt và những điểm cần cải thiện. Nếu không, họ có thể lặp lại sai sót cũ mà không nhận ra đâu là thế mạnh thực sự của bản thân.

Thứ ba là sự liên quan nhất định đến định hướng nghề nghiệp. Nghiên cứu cho thấy những công việc phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp giúp ứng viên thể hiện sự phù hợp với vị trí tuyển dụng và thuận lợi hơn trong quá trình tìm việc, trong khi việc dành quá nhiều thời gian cho những công việc hoàn toàn không liên quan thường mang lại ít giá trị hơn cho triển vọng nghề nghiệp lâu dài.

ts-nguyen-ngoc-nhu-y.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Như Ý, giảng viên ngành Quản trị nhân sự, Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam.

Tuy nhiên, ngay cả một công việc làm thêm không liên quan đến ngành học vẫn có thể mang lại những cơ hội phát triển kỹ năng đáng kể.

Nhiều sinh viên làm việc tại quán cà phê, nhà hàng, cửa hàng bán lẻ hoặc làm gia sư vì lý do tài chính hơn là định hướng phát triển nghề nghiệp. Dù vậy, họ vẫn có thể tận dụng tối đa những trải nghiệm này nếu xem đó không chỉ đơn thuần là công việc để kiếm thêm thu nhập.

Trước hết, sinh viên nên nhận diện những kỹ năng mình đang tích lũy. Chẳng hạn, sinh viên có thể rèn luyện kỹ năng giao tiếp và khả năng giữ bình tĩnh dưới áp lực khi phải phục vụ một khách hàng khó tính. Một ca làm việc đông khách đòi hỏi tinh thần phối hợp và làm việc nhóm. Trong khi đó, công việc gia sư có thể giúp phát triển khả năng truyền đạt ý tưởng rõ ràng và lập kế hoạch hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy những kỹ năng này hoàn toàn có thể được chuyển hóa thành lợi thế trong công việc sau khi tốt nghiệp.

Nếu cảm thấy công việc hiện tại mang lại ít cơ hội học hỏi, sinh viên có thể chủ động tạo thêm giá trị. Chẳng hạn, xin đảm nhận nhiệm vụ mới như phụ trách thu ngân thay vì chỉ phục vụ bàn, hay có thể dành nhiều thời gian hơn để làm việc cùng những đồng nghiệp giàu kinh nghiệm nhằm học hỏi thêm kỹ năng. Quan trọng không kém, sinh viên có thể thay đổi cách nhìn nhận công việc, xem mỗi lần tương tác với khách hàng là một cơ hội rèn luyện cho những cuộc gặp gỡ khách hàng trong tương lai.

hinh-2-nguon-pexels.jpg
Sinh viên có thể tích lũy nhiều kỹ năng có giá trị thông qua kinh nghiệm làm việc khác nhau. (Hình: RMIT)

Lựa chọn kinh nghiệm phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp

Khi cân nhắc nên dành thời gian cho cơ hội nào, sinh viên có thể tự đặt cho mình bốn câu hỏi để đánh giá liệu trải nghiệm đó có giúp phát triển kỹ năng, sự tự tin và triển vọng nghề nghiệp trong tương lai hay không.

“Tôi giỏi điều gì?”: Hãy nghĩ đến những công việc mình hoàn thành nhanh chóng, những việc bạn bè thường nhờ giúp đỡ hoặc những lúc bản thân cảm thấy tự tin nhất. Đó chính là những thế mạnh đáng tiếp tục phát huy.

“Tôi còn cần học hỏi điều gì?”: Hãy thẳng thắn nhìn nhận những điểm còn thiếu. Nếu việc thuyết trình trước đám đông vẫn là thử thách, hoặc chưa từng có cơ hội làm việc nhóm hiệu quả, đó có thể là những kỹ năng nên ưu tiên phát triển.

“Tôi muốn theo đuổi sự nghiệp như thế nào?”: Không nhất thiết phải có câu trả lời thật cụ thể. Chỉ cần một định hướng tương đối, chẳng hạn làm việc với con người, với dữ liệu hay với những ý tưởng sáng tạo.

“Cơ hội này có phù hợp với những câu trả lời trên không?”: Một cơ hội thực sự đáng giá khi giúp sinh viên phát huy điểm mạnh, bồi dưỡng kỹ năng còn thiếu hoặc khám phá một hướng đi nghề nghiệp mà mình quan tâm. Nếu cơ hội đang cân nhắc không đáp ứng bất kỳ điều gì trong số đó thì sinh viên có lẽ nên dành thời gian cho trải nghiệm khác.

Giá trị của một trải nghiệm không nhất thiết nằm ở danh tiếng mà nó mang lại. Đôi khi, đó đơn giản là trải nghiệm giúp sinh viên học được kỹ năng mới, nhận được phản hồi hữu ích, hiểu rõ hơn điểm mạnh và điểm yếu của bản thân, đồng thời hình dung rõ hơn con đường nghề nghiệp mình muốn theo đuổi. Trong bối cảnh thị trường lao động dành cho sinh viên mới tốt nghiệp ngày càng cạnh tranh, chính những trải nghiệm như vậy mới đóng góp nhiều hơn cả cho năng lực cạnh tranh của ứng viên trong dài hạn.

Cùng chuyên mục

Thí sinh thấy gian lận thi cử nhưng không tố cáo trực tiếp thì có vi phạm pháp luật?

Trường học có thể làm gì để giảm hành vi bạo lực hướng vào giáo viên?

TPO - Những vụ việc học sinh có hành vi bạo lực với giáo viên xuất hiện trên mạng xã hội thời gian qua thường dẫn đến những nhận định bi quan về sự mai một của truyền thống 'tôn sư trọng đạo'. Tuy nhiên, theo TS Đặng Hoàng Ngân - chuyên gia tâm lý học, bạo lực nhắm vào giáo viên không nên chỉ được nhìn nhận ở góc độ các vụ việc đơn lẻ hay đặt trong sự so sánh cảm tính với quá khứ, mà cần được tiếp cận như một vấn đề cần có hệ thống hỗ trợ bài bản.

Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 dưới góc nhìn hai phái: Cần sự tinh tế hơn là áp lực 'nghĩa vụ'

Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 dưới góc nhìn hai phái: Cần sự tinh tế hơn là áp lực 'nghĩa vụ'

TPO - Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 là dịp để tôn vinh và bày tỏ sự trân trọng đối với phụ nữ. Tuy nhiên, khi giá trị món quà trở thành thước đo tình cảm, cùng với xu hướng so sánh, khoe quà trên mạng xã hội, ngày lễ này đôi khi vô tình tạo ra áp lực cho cả nam giới và phụ nữ. Hơn cả giá trị vật chất, sự chân thành, thấu hiểu và quan tâm đúng lúc mới là những điều làm nên ý nghĩa của ngày 20/10.

Khi con sẵn sàng kể chuyện gia đình với người lạ: Cha mẹ nghe được gì ngoài lời ‘ghét’?

Khi con sẵn sàng kể chuyện gia đình với người lạ: Cha mẹ nghe được gì ngoài lời ‘ghét’?

TPO - Nhóm Facebook 'Con ghét bố mẹ' hơn 300.000 thành viên, kéo theo tranh luận về việc người trẻ đưa chuyện gia đình lên mạng. Theo PGS. TS Vũ Thu Trang - Giảng viên khoa Tâm lý học, trường ĐH Sư phạm Hà Nội, không nên vội quy những lời giãi bày thành sự vô ơn, nhưng được đồng cảm trên mạng cũng chưa chắc giúp người trẻ giải quyết những khúc mắc với cha mẹ.

 Con ghét bố mẹ: Các ông bố, bà mẹ cũng cần đánh giá lại và gần gũi, chia sẻ với con em mình!

Con ghét bố mẹ: Các ông bố, bà mẹ cũng cần đánh giá lại và gần gũi, chia sẻ với con em mình!

TPO - Một hội nhóm có tên “Con ghét bố mẹ” trên mạng xã hội đang gia tăng số lượng thành viên chóng mặt mấy ngày qua. Phóng viên Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam, Báo Tiền Phong phỏng vấn PGS.TS Phạm Chiến Thắng – Viện trưởng Viện Báo chí Truyền thông và Khoa học liên ngành, Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên về chủ đề này.

Sinh viên giải bài bằng AI, giảng viên dùng AI chấm: Đâu là giới hạn?

Sinh viên giải bài bằng AI, giảng viên dùng AI chấm: Đâu là giới hạn?

TPO - Thời gian qua, mạng xã hội liên tục xuất hiện những cuộc tranh luận về việc giảng viên sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để chấm điểm, cũng như tình trạng sinh viên lạm dụng công cụ này nhằm xử lý các bài tập, tiểu luận. Thực tế này đang đặt ra câu hỏi lớn về ranh giới, đạo đức và phương pháp dạy - học tại các trường đại học trong kỷ nguyên AI.

Chi phí đào tạo ngành y: ‘Không thể đòi hỏi chi phí thấp mà chất lượng cao’

Chi phí đào tạo ngành y: ‘Không thể đòi hỏi chi phí thấp mà chất lượng cao’

TPO - Xoay quanh câu chuyện học phí đào tạo bác sĩ chạm ngưỡng 70 - 100 triệu đồng/năm, nhiều lo ngại cho rằng đây là một "bộ lọc kinh tế" tạo rào cản với những sinh viên xuất sắc nhưng gia cảnh khó khăn. Trao đổi với phóng viên, dưới góc độ quản lý y tế, ông Phạm Văn Học - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Bệnh viện Đa khoa Hùng Vương cho rằng, mức phí này chưa hề cao so với yêu cầu thực tế, đồng thời chỉ ra những điểm nghẽn cần tháo gỡ trong công tác tuyển sinh và đầu tư.

Từ tranh cãi bỏ điểm cộng IELTS: Cần tôn trọng quyền tự chủ tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học

Từ tranh cãi bỏ điểm cộng IELTS: Cần tôn trọng quyền tự chủ tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học

TPO - Cuộc tranh luận về dự thảo của Bộ GD - ĐT bỏ chính sách cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (IELTS) trong xét tuyển đại học từ năm 2027 vẫn đang thu hút nhiều luồng ý kiến. Chuyên gia giáo dục Bùi Khánh Nguyên cho rằng, vấn đề cốt lõi không nằm ở kỳ thi IELTS mà ở cách thiết kế chính sách và quyền tự chủ tuyển sinh của các trường đại học.

Giáo dục AI: Không phải dạy trẻ lập trình, mà dạy trẻ sống trong thời đại AI

Giáo dục AI: Không phải dạy trẻ lập trình, mà dạy trẻ sống trong thời đại AI

TPO - Trước thông tin trí tuệ nhân tạo (AI) từng bước được đưa vào giáo dục phổ thông, không ít phụ huynh đặt câu hỏi: Có quá sớm khi trẻ tiểu học đã phải học AI? Liệu học sinh lớp 1 có phải học lập trình, thuật toán và những kiến thức công nghệ phức tạp? Xin giới thiệu ý kiến của chuyên gia Sang Đỗ về cách hiểu Giáo dục AI - AI Education và những thay đổi mà gia đình, nhà trường cần chuẩn bị.

Năng lực nào đang ngày càng quý giá trong thời đại AI

Năng lực nào đang ngày càng quý giá trong thời đại AI

TPO - Khi AI ngày càng đảm nhiệm tốt các tác vụ phân tích, xử lý thông tin và tư duy logic, năng lực nào của con người sẽ trở nên quan trọng? Cùng lắng nghe những chia sẻ từ diễn giả Phan Đăng về chủ đề này trong SVodcast số 2.

Diễn giả Phan Đăng: Một lễ khai giảng ý nghĩa không nằm ở những khẩu hiệu đao to búa lớn

Diễn giả Phan Đăng: Một lễ khai giảng ý nghĩa không nằm ở những khẩu hiệu đao to búa lớn

TPO - "Một lễ khai giảng ý nghĩa không nằm ở những khẩu hiệu đao to búa lớn, mà là khoảnh khắc kho báu tò mò và năng lực tưởng tượng, khám phá của người trẻ được đánh thức. Đối với tân sinh viên, hành trình bước vào giảng đường đại học chính là hành trình học cách đặt câu hỏi và phản biện, thay vì chỉ tiếp nhận tri thức một cách bị động", diễn giả Phan Đăng chia sẻ tại SVodcast số thứ 2 của Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam - Báo Tiền Phong.

Làm chủ công nghệ trở thành 'khát vọng mới' của người trẻ Việt Nam

Làm chủ công nghệ trở thành 'khát vọng mới' của người trẻ Việt Nam

TPO - Từ quyền làm chủ vận mệnh dân tộc, Việt Nam đang bước tới yêu cầu làm chủ tri thức, công nghệ và tương lai phát triển. PGS. TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, người trẻ cần vượt khỏi vai trò người dùng công nghệ để trở thành lực lượng kiến tạo công nghệ mới cho đất nước.

Để Việt Nam làm chủ công nghệ robot, người trẻ cần bắt đầu từ đâu?

Để Việt Nam làm chủ công nghệ robot, người trẻ cần bắt đầu từ đâu?

TPO - Từ giảng đường trường ĐH Bách khoa TP.HCM đến các phòng thí nghiệm tại Singapore, Thụy Điển và Australia, TS. Nguyễn Phạm Nhất Thiên Minh cho rằng, hành trình ‘làm chủ robot’ của Việt Nam không bắt đầu từ một cỗ máy hoàn chỉnh. Điểm khởi đầu là nghiên cứu dài hạn, những nhóm học thuật đủ mạnh và người trẻ dám đưa thuật toán vào bài toán thật.

Tự chủ năng lượng qua góc nhìn của người trẻ làm chính sách khí hậu

Tự chủ năng lượng qua góc nhìn của người trẻ làm chính sách khí hậu

TPO - Từ mô hình hệ thống điện đến hoạt động thúc đẩy thanh niên, ThS. Đào Mạnh Trí cho rằng, tự chủ năng lượng bắt đầu từ khả năng làm chủ dữ liệu, công nghệ và xây dựng đội ngũ chuyên gia. Với sinh viên, đóng góp có thể khởi đầu bằng việc học chắc chuyên môn và giải quyết một vấn đề thực tế đến cùng.

Vì sao điểm chuẩn vào ngành Báo chí vẫn rất cao?

Chuyện điểm trúng tuyển Báo chí giảm sâu: Không thể kết luận 'quả cà chua' kém 'củ cà rốt' 12cm

TPO - Điểm trúng tuyển ngành Báo chí của trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG Hà Nội) năm 2025 là 28,2, năm 2026 còn 22 điểm. Nhìn hai con số, rất dễ nói điểm chuẩn giảm hơn 6 điểm, rồi từ đó suy ra ngành Báo chí giảm mạnh sức hút. Vấn đề là 28,2 và 22 có thực sự được đo bằng cùng một thước hay không.

Nội dung 'rác' từ các 'giang hồ mạng' tác động xấu đến người trẻ như thế nào?

Nội dung 'rác' từ các 'giang hồ mạng' tác động xấu đến người trẻ như thế nào?

TPO - PGS.TS Phạm Chiến Thắng - Viện trưởng Viện Báo chí, Truyền thông và Khoa học Liên ngành - Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên tiếp tục trao đổi với phóng viên Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam, Báo Tiền Phong về những ảnh hưởng từ nội dung "rác" trên các kênh mạng xã hội của “giang hồ mạng”.

Tại sao các 'giang hồ mạng' được nhiều người quan tâm?

Tại sao các 'giang hồ mạng' được nhiều người quan tâm?

TPO - Phóng viên Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam, Báo Tiền Phong phỏng vấn PGS.TS Phạm Chiến Thắng - Viện trưởng Viện Báo chí, Truyền thông và Khoa học Liên ngành - Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên về chủ đề đang được quan tâm đặc biệt trên mạng xã hội: "giang hồ mạng".