| Một cảnh trong Ðịa đạo: Mặt trời trong bóng tối |
Tuy nhiên, làm thế nào và cần những gì để hiện thực hóa giấc mơ Thành phố điện ảnh? Những ý kiến của giới chuyên môn phần nào lý giải điều này.
Khơi dậy cảm hứng sáng tạo
Bắt đầu từ sự kiện bộ phim điện ảnh Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối đang làm mưa làm gió và được sự đón nhận của khán giả trẻ, đạo diễn Trần Hữu Tấn cho rằng cần nhiều hơn những bộ phim đề tài lịch sử để khơi dậy tự hào dân tộc, niềm yêu thích lịch sử, văn hóa Việt. Tuy nhiên, điều này không dễ. “Phim đề tài chiến tranh, lịch sử, cổ trang bắt buộc phải có phim trường. Với ngân sách tư nhân, rất khó dựng được phim trường phục vụ cho các bộ phim có quy mô. Đó cũng chính là yếu tố cần để TPHCM trở thành Thành phố điện ảnh như Busan, Mumbai… “Để có thêm những bộ phim tầm cỡ cần sự tiếp sức từ Nhà nước, Hội Điện ảnh… để các nhà sản xuất tư nhân mạnh dạn theo đuổi đề tài lịch sử”, đạo diễn Trần Hữu Tấn nêu.
| Ðạo diễn Trần Hữu Tấn |
Đạo diễn Trần Hữu Tấn cho rằng, vấn đề then chốt là thiếu vắng phim trường. Anh đã làm ba tác phẩm cổ trang và thấy rõ rất khó làm phim lịch sử vì không có phim trường phù hợp. Khán giả cần những bộ phim lịch sử, cổ trang - không phải chỉ để xem phục trang hay mỹ thuật - mà là để sống lại không khí một thời. Họ muốn thấy lịch sử trên màn ảnh. Điều đó mang lại cảm hứng cho giới trẻ.
| Ðạo diễn Bùi Thạc Chuyên trên phim trường Ðịa đạo: Mặt trời trong bóng tối |
Hệ sinh thái bản sắc
Theo TS.Hà Thanh Vân, đồng sáng lập Trung tâm Xúc tiến Văn hóa và Nghệ thuật Việt Nam, TPHCM có điều kiện lý tưởng để trở thành Thành phố điện ảnh. Đó là hạ tầng rạp chiếu hiện đại phủ khắp thành phố, nhiều xưởng phim, bối cảnh, trung tâm kỹ thuật số và hậu kỳ chất lượng cao. Đây còn là nơi diễn ra các sự kiện điện ảnh thường niên như Liên hoan phim ngắn TPHCM, Liên hoan phim quốc tế TPHCM, giúp kích hoạt cộng đồng làm phim độc lập, góp phần nuôi dưỡng sức sống sáng tạo.
Từ đầu năm, điện ảnh Việt Nam khởi sắc với hơn 5 tác phẩm ra rạp doanh thu từ 100 tỷ đến hơn 300 tỷ đồng. Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối - bộ phim lịch sử nói về vùng Đất Thép thành đồng thu gần 200 tỷ đồng, tín hiệu tích cực cho sự phát triển đồng đều về thể loại, đề tài điện ảnh. Đây là minh chứng điện ảnh Việt Nam có thể chạm đến chiều sâu và quy mô nếu có điều kiện phát triển.
Từ góc nhìn vĩ mô, bà Vân cho rằng TPHCM vẫn còn thiếu một chiến lược phát triển điện ảnh có tầm nhìn dài hạn. “Hiện chưa có kế hoạch hành động cụ thể mang tính chiến lược, ví dụ như kế hoạch 10 năm, 20 năm với ngân sách rõ ràng, mục tiêu cụ thể và lộ trình chi tiết cho ngành điện ảnh. Trong khi đó, UNESCO cần thấy được sự cam kết chính sách lâu dài từ chính quyền”, TS Vân nhận định.
Một điểm yếu khác được bà chỉ ra là điện ảnh TPHCM chưa khai thác tốt chiều sâu văn hóa đặc trưng của thành phố. Điện ảnh thành phố vẫn chủ yếu thiên về phim giải trí. Điều đó tốt, nhưng chưa đủ. UNESCO đề cao khả năng kể chuyện bản sắc, di sản văn hóa, con người và đóng góp vào đối thoại toàn cầu thông qua phim. TPHCM cần thúc đẩy các sáng tác điện ảnh xoay quanh di sản đô thị, ký ức đô thị, câu chuyện lịch sử, văn hóa đặc trưng của chính thành phố này”.
TS. Hà Thanh Vân nhấn mạnh, các thành phố được UNESCO công nhận thường có hệ sinh thái điện ảnh liên kết chặt chẽ giữa trường đào tạo, nhà làm phim, doanh nghiệp và cộng đồng. “Các mắt xích trong chuỗi giá trị điện ảnh ở TPHCM còn rời rạc. Do vậy, cần tăng cường đầu tư vào các vườn ươm sáng tạo điện ảnh, các trung tâm cộng đồng làm phim, chương trình đào tạo cho đạo diễn trẻ và đẩy mạnh hợp tác công - tư”, bà nhấn mạnh.
Với hơn 930 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh, doanh thu đạt khoảng 500 triệu USD/năm, chiếm khoảng 40% thị phần chiếu phim cả nước, TPHCM được xem là trung tâm sản xuất và tiêu thụ điện ảnh sôi động nhất Việt Nam.
Hàng loạt liên hoan phim, xưởng hậu kỳ, trường quay, mạng lưới rạp chiếu hiện đại… từng bước hình thành hệ sinh thái điện ảnh đầy tiềm năng.
Bài học từ Hollywood
Từng có thời gian dài học tập, nghiên cứu tại Los Angeles (LA) - cái nôi của Hollywood, NSƯT, đạo diễn Bùi Trung Hải chia sẻ kinh nghiệm đáng suy ngẫm: “Tại LA, người dân rất quan tâm đến điện ảnh. Ai cũng có thể là người làm phim, từ biên kịch, đạo diễn, quay phim đến diễn viên. Những người chưa thành danh vẫn có thể đi làm kiếm sống, đồng thời tham gia các dự án phim để chờ cơ hội tỏa sáng”.
Ông nhấn mạnh, điện ảnh tại LA ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống: “Ngay cả các nhà văn Mỹ cũng viết tác phẩm của mình theo kết cấu ba hồi - kinh điển trong điện ảnh - để sẵn sàng chuyển thể thành phim. Sân khấu là nơi phát hiện tài năng diễn xuất mới. Mỗi lĩnh vực sáng tạo đều kết nối với điện ảnh”.
Từ đó, ông dẫn chứng thành công của Hàn Quốc: “Từ một nền điện ảnh phát triển không cao, họ đã vươn tầm ảnh hưởng toàn cầu nhờ chiến lược đào tạo bài bản, đầu tư vào phim trường, quảng bá ra quốc tế, tạo môi trường làm phim chuyên nghiệp và gắn chặt giữa chính sách với công nghiệp sáng tạo”.
| Ðạo diễn Bùi Trung Hải |
Đối với TPHCM, đạo diễn Trung Hải cho rằng điều quan trọng là nâng cấp chất lượng đào tạo. Các trường điện ảnh cần đổi mới, ứng dụng phương pháp giảng dạy hiện đại. Phải có tư duy sáng tác mới, để đạo diễn trẻ biết mình muốn kể gì, kể cho ai và kể như thế nào.
Ông Hải cho rằng, không thể xem nhẹ vai trò khán giả. Một nền điện ảnh phát triển không chỉ cần phim hay mà còn cần người xem có “gu”. Cần nâng cao nhận thức và gu thưởng thức điện ảnh cho công chúng, giúp họ tiếp cận với các tác phẩm đỉnh cao của thế giới.
Điện ảnh không chỉ nằm trong rạp chiếu, điện ảnh cần sống trong cộng đồng, trong lớp học, trên đường phố và trong trái tim mỗi công dân.
Khi điện ảnh trở thành một phần của đời sống, lúc ấy TPHCM mới thực sự là Thành phố điện ảnh đúng nghĩa", ông Hải nói.