Hiện thực hóa năng lực làm chủ công nghệ

Kích hoạt, cộng hưởng “nơ-ron” trí thức trẻ

Từ cú hích của Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, từ các lớp học STEM ở vùng biên giới đến những ý tưởng được “kích hoạt” từ phòng nghiên cứu, giảng đường đại học… đã làm nên chuyển động rõ nét trên hành trình phổ cập năng lực số, tư duy khoa học và hiện thực khát vọng làm chủ công nghệ của thế hệ trẻ trong kỷ nguyên mới.

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xác định đoàn viên, thanh niên vừa là trung tâm, vừa là chủ thể trong quá trình triển khai Nghị quyết 57. Dù được triển khai trong giai đoạn cuối nhiệm kỳ, chương trình hành động của Đoàn thực hiện Nghị quyết 57 gồm 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp lớn và 57 nhiệm vụ cụ thể đã bước đầu tạo ra một số kết quả thiết thực.

Trong đó, chuỗi 11 hội thảo khoa học sinh viên toàn quốc gắn với các nhóm công nghệ chiến lược quốc gia theo định hướng của Thủ tướng Chính phủ, không chỉ là nơi trình bày kết quả nghiên cứu mà còn mở ra không gian để sinh viên gặp gỡ các chuyên gia, tìm kiếm người hướng dẫn và kết nối với những chương trình nghiên cứu lớn.

Chuỗi 11 hội thảo khoa học đã được tổ chức tại 6 tỉnh, thành phố, gồm: TPHCM, Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ, Đà Nẵng và Đồng Nai. Hơn 210 chuyên gia, nhà khoa học, trí thức trẻ đã tham gia đồng hành, chia sẻ và cố vấn, cùng với 104 tham luận chuyên sâu, bài báo cáo khoa học, ý tưởng, sáng kiến từ chuyên gia, nhà khoa học và của chính các bạn sinh viên đến từ hơn 50 trường đại học, học viện trong và ngoài nước. Đặc biệt, các hội thảo đã thu hút gần 30 nghìn đại biểu trong và ngoài nước tham dự trực tiếp, trực tuyến.

Trung ương Hội SVVN cũng đã triển khai chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ năm 2026 (VietGenius), đặt sinh viên vào trung tâm của hành trình làm chủ khoa học và công nghệ.

Chương trình hướng tới đạt 5.000 đầu mục tài liệu, trở thành nguồn tư liệu phong phú hỗ trợ sinh viên trong học tập, nghiên cứu và sáng tạo; hỗ trợ 1.000 bài báo khoa học của sinh viên được công bố quốc tế, từng bước nâng cao chất lượng nghiên cứu và năng lực hội nhập toàn cầu; thu hút ít nhất 500 thạc sĩ, nghiên cứu sinh, tiến sĩ trẻ và nhà khoa học tham gia đồng hành, cố vấn, chia sẻ tri thức và kinh nghiệm... Đến nay, cổng thông tin VietGenius.vn đã thu hút 1.045 toàn văn đề tài nghiên cứu khoa học nổi bật trong và ngoài nước về 10 lĩnh vực công nghệ chiến lược vào kho học liệu số.

Số liệu của Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, Việt Nam hiện cần khoảng 1,3 đến 1,5 triệu nhân lực số - những con người có khả năng làm việc trong các lĩnh vực công nghệ mới đến năm 2030. Theo anh Nguyễn Minh Triết - Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Bí thư Thường trực T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội SVVN, đây là cơ hội để khẳng định, thanh niên, sinh viên Việt Nam đủ năng lực, đủ bản lĩnh, đủ khát vọng để đứng ở tuyến đầu của công cuộc làm chủ khoa học - công nghệ và kiến tạo quốc gia số.

“Hơn bao giờ hết, tri thức không chỉ để học, để thi, mà để sống, để sáng tạo và để cống hiến. Mỗi dòng mã, mỗi ý tưởng, mỗi công trình nghiên cứu của các bạn - dù nhỏ bé đến đâu - đều là một viên gạch góp vào nền móng của một Việt Nam hùng cường. Chúng ta cùng nhau thực hiện một sứ mệnh lịch sử: chuyển hóa tri thức, khát vọng và lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ thành động lực phát triển quốc gia, thành những giá trị cụ thể đóng góp cho tiến trình chuyển đổi số và phát triển bền vững của Việt Nam”, anh Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh.

Ða dạng hóa sân chơi sáng tạo, công nghệ, STEM

Bám sát dòng chảy công nghệ và xu hướng giáo dục hiện đại, thời gian qua, Trung ương Đoàn đã tổ chức nhiều sân chơi về sáng tạo, công nghệ và STEM trên cả nước, tạo điều kiện để thanh thiếu nhi vừa học, vừa thực hành và từng bước khám phá khả năng của bản thân.

Cuộc thi Sáng tạo Robotics đã tạo môi trường để thanh thiếu nhi làm quen với lập trình, lắp ráp và vận hành robot, qua đó rèn luyện tư duy logic, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng giải quyết vấn đề. Các sân chơi tin học văn phòng thế giới cũng từng bước cập nhật các nội dung liên quan đến trí tuệ nhân tạo vào bài thi, giúp học sinh, sinh viên thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của môi trường học tập và làm việc.

Không chỉ tạo sân chơi cho thanh thiếu nhi tại các đô thị, tổ chức Đoàn còn chú trọng đưa kỹ năng số và trải nghiệm công nghệ đến những địa bàn còn hạn chế về điều kiện tiếp cận thông qua Chương trình Nâng cao năng lực số cho thanh thiếu nhi. Theo đó, triển khai đồng bộ 10 lớp học tại 10 xã thuộc danh mục 248 xã biên giới; tổ chức ngày hội “Bình dân học vụ số” cho trẻ tiếp cận STEAM, trải nghiệm công nghệ…

Tổ chức Đoàn, Hội đẩy mạnh xây dựng những không gian kết nối, phát hiện và tôn vinh tài năng trẻ thông qua Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu, Giải thưởng Quả Cầu Vàng, Giải thưởng Khuê Văn Các, Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu, cùng nhiều diễn đàn kết nối thanh niên, du học sinh trong và ngoài nước, góp phần hình thành mạng lưới trí thức trẻ rộng khắp.

TS Phạm Huy Hiệu - Quả Cầu Vàng năm 2023 đánh giá, những sự kiện này đang trở thành không gian sáng tạo mở, nơi khơi dậy tinh thần khám phá, nuôi dưỡng niềm đam mê khoa học công nghệ và truyền cảm hứng cho thế hệ những nhà đổi mới tương lai. Chính từ những nền tảng đó sẽ hình thành một thế hệ công dân trẻ mang trong mình khát vọng lớn, năng lực hội nhập, tư duy sáng tạo và hiện thực khát vọng làm chủ công nghệ trong tương lai không xa.

Từ Úc, ThS. Huỳnh Tấn Đạt - Chủ tịch Hội SVVN tại Úc nhìn nhận, điểm đáng chú ý trong cách Trung ương Đoàn hiện thực hóa Nghị quyết 57 là đã chuyển tinh thần “làm chủ công nghệ” thành chương trình có địa chỉ, lực lượng tham gia và tiêu chí đo lường. Đó là cách Đoàn, Hội đánh thức nguồn lực trí thức trẻ, biến lòng yêu nước thành năng lực hành động.

Để cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực tại Úc, Hội cùng Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Úc đã quy tụ công trình, sáng kiến của sinh viên, nghiên cứu sinh, chuyên gia trẻ trong lĩnh vực AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, y sinh, môi trường, kinh tế số. Thời gian tới, Hội SVVN tại Úc sẽ xây dựng “bản đồ tri thức”, mạng lưới cố vấn và các nhóm chuyên môn về AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, an ninh mạng,… thể hiện tinh thần “đi xa là để trở về bằng tri thức, sản phẩm trong kỷ nguyên mới”.