'Cánh én hồng' và hành trình thiện nguyện

Tiếp sức học trò hoàn cảnh éo le

Chiều 14/5, khi đang tham gia buổi tổng duyệt chương trình kỷ niệm 85 năm ngày thành lập Đội TNTP Hồ Chí Minh và đại nhạc hội với chủ đề “Thiếu nhi Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên mới” tại Hà Nội, cô giáo Phạm Thị Lan, giáo viên Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học Tô Bá Ngọc (xã Vân Du, tỉnh Nghệ An) nhận được tin báo từ nhà trường về một học sinh bị người thân bạo hành.

Học sinh bị bố ruột và mẹ kế đánh đập bầm tím khắp người là em Nguyễn Hữu T (12 tuổi). Hung tin khiến cô giáo Tổng Phụ trách Đội Phạm Thị Lan đứng ngồi không yên, gọi điện về quê nhà qua các kênh khác nhau nắm bắt tình hình của học sinh.

Biết được hoàn cảnh của em T rất khó khăn, cô Lan lên trang facebook cá nhân đăng tải thông tin khẩn thiết kêu gọi sự đồng hành từ các mạnh thường quân để giải cứu học trò. Tối hôm ấy, khi vừa nhận Giải thưởng Cánh én hồng - phần thưởng cao quý dành cho giáo viên Tổng phụ trách Đội xuất sắc do Hội đồng Đội Trung ương trao tặng, cô Lan tức tốc ra xe khách trở về quê nhà Nghệ An trong đêm.

Chỉ sau vỏn vẹn 3 ngày kêu gọi, cô Lan đã vận động được số tiền hơn 170 triệu đồng từ các tấm lòng hảo tâm khắp nơi. Sự chung tay kịp thời này không chỉ giúp em T vượt qua nghịch cảnh khó khăn, mà quan trọng hơn, đã mở ra cho em một cơ hội bước ngoặt để hoàn toàn thoát khỏi cảnh bạo hành tàn nhẫn, tìm lại quyền được sống bình an và tiếp tục cắp sách đến trường.

Chia sẻ về khoảnh khắc quyết định đăng thông tin em T lên mạng để kêu gọi ủng hộ từ mạnh thường quân, cô Lan nghẹn ngào trải lòng: “Thú thực ban đầu tôi cũng hơi đắn đo, vì đợt này tôi “xin” cho nhiều trường hợp quá rồi, sợ làm phiền mọi người. Nhưng hoàn cảnh của em T đáng thương quá, nếu không có sự hỗ trợ vật chất, em khó có cơ hội thoát khỏi ngôi nhà bạo hành của bố và mẹ kế. Vì thế, tôi lại “chai mặt” đăng tin xin tiếp. May mắn được sự chung tay của rất nhiều tấm lòng hảo tâm”, cô Lan kể.

Đối với nhiều người, thiện nguyện có thể là một hoạt động xã hội ngắn hạn, nhưng với cô giáo Phạm Thị Lan, hai tiếng ấy đã trở thành một phần hơi thở, ăn sâu vào máu thịt từ lúc nào không hay. Vừa vinh dự được Hội đồng Đội Trung ương trao tặng Giải thưởng Cánh én hồng 2026, cô Lan không chỉ làm tốt công tác phong trào, mà còn dệt nên một chuỗi những câu chuyện đầy cảm xúc về sự tận tụy, hy sinh trong hành trình thiện nguyện thắp sáng ước mơ cho học sinh nghèo vượt qua hoàn cảnh khó khăn suốt gần 10 năm nay.

Lấy học trò nghèo làm động lực

Trong số hàng trăm hoàn cảnh từng đi qua cuộc đời cô Lan, câu chuyện về em Nguyễn Ngọc Tường V, học sinh lớp 6 bị ung thư não, có lẽ là nốt trầm đau thương và lay động nhất. V. có số phận kém phần may mắn, mẹ đi lấy chồng khác, em phải nương tựa vào tình yêu thương của ông bà ngoại già yếu.

Ngày V phát hiện bị u não, cảm thương số phận đứa trẻ tội nghiệp, cô Lan đã đứng ra kêu gọi, kết nối được gần 100 triệu đồng để lo chi phí điều trị cho em. Trong hành trình đó, có một nhân duyên kỳ lạ khi một mạnh thường quân do chuyển nhầm 26 triệu đồng thay vì 6 triệu đồng, nhưng trước tấm lòng chân thành và sự minh bạch của cô Tổng phụ trách Đội, họ đã quyết định tặng luôn toàn bộ số tiền chuyển nhầm đó cho em V.

Ngày em V qua đời cũng là lúc cô Lan đang ở những tháng cuối của thai kỳ. Bất chấp sự mệt mỏi của cơ thể với bụng bầu vượt mặt, cô Lan lại tiếp tục kêu gọi mạnh thường quân ủng hộ kinh phí rồi đôn đáo đứng ra lo liệu mọi thủ tục mai táng để tiễn đưa học trò về thế giới bên kia. “Những trường hợp này khiến tôi cứ day dứt khôn nguôi. Nhiều đêm cứ trăn trở đến mất ngủ”, cô Lan nói.

“Không ít lần tôi nhận lại sự từ chối, có lúc phải chờ đợi hàng giờ chỉ để gặp được một người xin giúp đỡ cho học sinh. Có những lúc cảm thấy tủi thân, ngại ngùng, nhưng cứ nghĩ đến ánh mắt của những em học sinh nghèo thiếu ăn, thiếu mặc, tôi lại tự nhủ mình phải cố gắng thêm một chút nữa”.
Cô giáo Phạm Thị Lan - giáo viên Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học Tô Bá Ngọc ở tỉnh Nghệ An

Cô Lan cho biết, làm công tác thiện nguyện trong trường học chưa bao giờ là điều dễ dàng. “Có những lúc tôi phải đi từng nơi, gõ từng cánh cửa, gọi từng cuộc điện thoại để xin sự giúp đỡ cho học sinh nghèo. Có khi chỉ xin từng trăm nghìn, từng triệu đồng để có tiền mua chiếc xe đạp, bộ quần áo hay phần quà Tết cho các em. Không ít lần tôi nhận lại sự từ chối, có lúc phải chờ đợi hàng giờ chỉ để gặp được một người xin giúp đỡ cho học sinh”, cô Lan chia sẻ.

Cô Lan kể về trường hợp một gia đình có 4 người con thì 3 người bị câm điếc bẩm sinh, cha mẹ ly hôn bỏ mặc các em. Biết đến một mạnh thường quân “trong giới xã hội” có tiếng tăm đăng thông tin trên facebook tìm hoàn cảnh khó khăn ủng hộ 10 triệu đồng/người. Ban đầu cô Lan vô cùng lo ngại nhưng vì nghĩ đến số tiền 10 triệu đồng hỗ trợ cuộc sống của những đứa trẻ khiếm thính, cô liều mình thuê xe, đích thân đến tận nhà để gặp mặt nhà tài trợ. Sự tận tâm, tận tuỵ của cô giáo trẻ đã làm lay động hoàn toàn người đàn ông vốn gai góc ấy, khiến ông quyết định tăng mức hỗ trợ lên gấp đôi là 20 triệu đồng.

Gieo mầm nhân cách cho học sinh

Những ngày đầu vào nghề, cô giáo Phạm Thị Lan là một người rụt rè, nhút nhát. Bắt đầu sự nghiệp “trồng người” với vai trò giáo viên dạy Văn hợp đồng tại một trường cấp hai với mức lương ít ỏi. Bước ngoặt đến vào năm 2017, khi cô chính thức vào biên chế và được phân công làm giáo viên Tổng phụ trách Đội. Sự chuyển đổi này đối với một giáo viên dạy Văn như cô ban đầu không hề dễ dàng.

“Thời gian đầu, tôi rất sợ phải đứng trước toàn trường vào các giờ chào cờ thứ Hai để bắt nhịp hát hay tổ chức các nghi thức Đội vì chứng sợ đám đông. Thêm vào đó, việc thiếu kỹ năng chuyên môn về hát múa khiến tôi luôn cảm thấy vất vả, tự ti. Không ít lần tôi rơi vào bế tắc và đã từng muốn bỏ cuộc”, cô Lan chia sẻ.

Nhưng chính vì học trò, cô Lan chọn cách đối mặt để thích nghi và học hỏi. Cô chủ động tìm đến sự giúp đỡ từ một giáo viên dạy Nhạc trong trường để tập luyện, dần lấy lại sự tự tin, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động văn nghệ tại địa phương để rèn luyện sự dạn dĩ. Trong quá trình sâu sát với học sinh qua công tác Đội, cô bắt đầu tiếp xúc nhiều hơn và phát hiện ra “nhân duyên” lớn của đời mình với học trò nghèo.

Nhìn những đứa trẻ có hoàn cảnh đáng thương, bố mẹ bỏ nhau, phải ở với ông bà không được quan tâm, ăn mặc lôi thôi… đã thôi thúc cô giáo trẻ dấn sâu vào hành trình thiện nguyện. Cô đã kêu gọi được hơn 3 tỷ đồng để ủng hộ, trao tặng quà Tết cho học sinh nghèo trên địa bàn toàn tỉnh, đặc biệt tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo...

Với vai trò Tổng phụ trách Đội, cô Lan luôn nỗ lực tổ chức những hoạt động ý nghĩa, góp phần giáo dục và bồi dưỡng thế hệ đội viên toàn diện. “Mỗi hoạt động Đội không chỉ là phong trào, mà là hành trình gieo mầm nhân cách cho các em học sinh”, cô Lan nói.

Trong suốt thời gian công tác, cô đã có 7 bản sáng kiến, cải tiến cấp huyện được công nhận áp dụng hiệu quả vào công tác Đội, phong trào thanh thiếu nhi.

​