Các nhà khoa học phát hiện 26 loài vi khuẩn chưa từng được biết đến đang tồn tại trong các phòng sạch để lắp ráp tàu vũ trụ của NASA, nơi có độ vô trùng cực cao. Điều này thách thức những giả định lâu nay về giới hạn tồn tại của vi sinh vật.
Phát hiện này - được công bố trên tạp chí Microbiome, đang đặt ra những câu hỏi cấp bách về tiêu chuẩn bảo vệ hành tinh và nguy cơ vi sinh vật từ Trái đất “quá giang” tới sao Hỏa.
Các phòng sạch của NASA được xử lý để trở thành môi trường vô trùng nhất trên Trái đất. Mọi biện pháp, như lọc không khí, xử lý bằng tia UV và dùng chất tẩy hóa học, đều được áp dụng nhằm ngăn chặn sự sống vi mô làm nhiễm bẩn những tàu vũ trụ sẽ bay đến hành tinh khác.
Tuy nhiên, bất chấp những biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt, các nhà nghiên cứu vẫn tìm thấy 26 loài vi sinh vật có sức chống chịu cao, có khả năng tồn tại và sống sót lâu dài trong phòng sạch.
“Đó thực sự là khoảnh khắc khiến chúng tôi phải ‘dừng lại và kiểm tra lại mọi thứ’”, ông Alexandre Rosado, giáo sư khoa học sinh học tại Đại học Khoa học và Công nghệ King Abdullah ở Ả-rập Xê-út và là đồng tác giả nghiên cứu, cho biết.
Phát biểu này nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của kết quả nghiên cứu dựa trên các mẫu thu thập trong quá trình lắp ráp tàu đổ bộ sao Hỏa Phoenix của NASA.
Dưới sự dẫn dắt của nhà Kasthuri Venkateswaran thuộc Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA, nhóm nghiên cứu đã phân tích 215 chủng vi khuẩn lấy từ sàn phòng sạch, trong đó một số chủng tồn tại xuyên suốt nhiều giai đoạn của nhiệm vụ.
Nhờ những tiến bộ trong công nghệ giải trình tự gien, nhóm nghiên cứu phát hiện những đặc điểm di truyền giúp chúng có thể sống sót trong hành trình vào sâu trong vũ trụ.
Theo bài đăng trên Microbiome, ý nghĩa quan trọng nhất của nghiên cứu là các vi khuẩn không phải tác nhân nhiễm bẩn ngẫu nhiên, mà đã tiến hóa cơ chế sinh tồn mạnh mẽ, gồm khả năng kháng bức xạ, kháng các chất tẩy rửa hóa học và khả năng hình thành màng sinh học, giúp chúng bám dính vào bề mặt phòng sạch.
Một số loài thậm chí còn mang các gien liên quan đến sửa chữa ADN, trạng thái ngủ đông và tạo bào tử. Đó là những đặc điểm có thể rất hữu ích trong môi trường không gian.
Sự tồn tại của các dạng sống bền bỉ trong phòng sạch của NASA làm dấy lên tranh luận về việc phải bảo vệ hành tinh khác, đề phòng nguy cơ gây ô nhiễm những hành tinh còn nguyên sơ. Ô nhiễm vì sinh vật từ Trái đất lan sang các hành tinh khác có thể làm thay đổi hệ sinh thái ngoài Trái đất hoặc cản trở các sứ mệnh tìm kiếm sự sống bản địa.
