Theo nhà phân tích quân sự Nga Yury Knutov, nếu Mỹ phong tỏa hoàn toàn tuyến hàng hải chiến lược Hormuz, Iran nhiều khả năng sẽ đáp trả bằng các đòn tấn công vào căn cứ Mỹ trong khu vực; khi đó, xung đột có thể nhanh chóng vượt qua “lằn ranh đỏ”, News.ru đưa tin.
Ông Knutov cảnh báo, trong kịch bản xấu nhất, Mỹ có thể cân nhắc sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật nếu chiến sự leo thang ngoài tầm kiểm soát.
“Nguy cơ lớn nhất là mọi thứ trượt dốc tới việc sử dụng vũ khí hạt nhân. Xung đột hiện đã bước sang giai đoạn cực kỳ căng thẳng và có thể phát triển theo bất kỳ hướng nào”, ông nhận định.
Iran không lùi bước trong chương trình hạt nhân
Theo chuyên gia Nga, các yêu cầu buộc Iran từ bỏ uranium làm giàu gần như không có khả năng được chấp nhận. Ngược lại, Tehran được cho là sẽ tăng tốc chương trình hạt nhân, đặc biệt sau các vụ không kích và ám sát nhằm vào lãnh đạo nước này.
Các đánh giá gần đây cho thấy Iran vẫn duy trì năng lực làm giàu uranium và sở hữu khoảng 450 kg vật liệu ở mức gần đạt chuẩn chế tạo vũ khí - một yếu tố làm tăng đáng kể đòn bẩy của nước này trên bàn đàm phán.
Ông Knutov cho rằng, kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ là “phi pháp”, tương tự các chiến dịch quân sự trước đó nhằm vào Iran. Theo ông, động thái này không chỉ nhắm vào Iran mà còn nhằm gây áp lực lên các nền kinh tế lớn như Trung Quốc.
Tuy nhiên, ông lập luận rằng, Trung Quốc có dự trữ dầu chiến lược đủ dùng tới khoảng 280 ngày, do đó tác động sẽ hạn chế. Ngược lại, Ấn Độ và chính Iran có thể chịu ảnh hưởng nặng nề hơn do phụ thuộc vào nguồn thu từ xuất khẩu dầu.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán của Tehran trong các cuộc tiếp xúc với Mỹ, tuyên bố nước này sẽ không khuất phục trước sức ép từ Washington, trong bối cảnh đối thoại giữa hai bên đổ vỡ và nguy cơ xung đột quân sự gia tăng, theo The Guardian sáng 13/4.
Những phát biểu được truyền thông nhà nước Iran đăng tải ngày 12/4 cho thấy lập trường cứng rắn của Tehran sau khi vòng thương lượng tại Pakistan không đạt kết quả. Ông Ghalibaf nhấn mạnh Iran đã đưa ra “các sáng kiến mang tính xây dựng nhằm thể hiện thiện chí”, góp phần tạo ra một số tiến triển nhất định, song các lời đe dọa mới từ Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ không thể làm suy chuyển ý chí của quốc gia này.
“Nếu các ông muốn đối đầu, chúng tôi sẵn sàng đáp trả. Nếu các ông hành xử bằng lý trí, chúng tôi cũng sẽ phản hồi tương xứng. Iran sẽ không cúi đầu trước bất kỳ sức ép nào. Hãy thử thách quyết tâm của chúng tôi thêm lần nữa, và các ông sẽ nhận lại bài học còn đắt giá hơn,” ông Ghalibaf tuyên bố.
Không chỉ dừng ở những phát ngôn cứng rắn, lãnh đạo Quốc hội Iran còn công khai chỉ trích chính sách của Mỹ. Trên nền tảng X, ông đăng tải hình ảnh giá xăng gần Nhà Trắng, kèm thông điệp cảnh báo người dân Mỹ “hãy tận hưởng mức giá hiện tại”, bởi nếu Washington tiến hành phong tỏa Strait of Hormuz, họ sẽ phải “nhớ lại thời giá 4-5 USD/gallon”.
Ông Trump cân nhắc nối lại không kích Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump và các cố vấn của ông đang cân nhắc nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran ở quy mô hạn chế, sau khi các cuộc đàm phán không thành công tại Pakistan, nhằm gây sức ép buộc Tehran phải nhượng bộ, báo Mỹ The Wall Street Journal đưa tin sáng nay 13/4.
Theo báo Mỹ, khả năng khôi phục một “chiến dịch ném bom toàn diện” nhằm vào Iran vẫn chưa bị loại trừ. Tuy nhiên, kịch bản này được đánh giá là ít khả năng xảy ra hơn do nguy cơ làm mất ổn định khu vực và kéo Washington vào một cuộc xung đột quân sự kéo dài.
Theo The Wall Street Journal, mỗi phương án đều tiềm ẩn những rủi ro đáng kể. Một chiến dịch quân sự quy mô lớn có thể làm cạn kiệt kho dự trữ vũ khí của Mỹ, trong khi việc thu hẹp hoạt động quân sự lại có thể bị xem là chiến thắng của Tehran.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ chặn mọi tàu thuyền tìm cách đi qua eo Hormuz, đồng thời cho biết tuyến đường huyết mạch này có thể bị đóng cửa trong thời gian tới.
Ông Trump cũng khẳng định Mỹ đang “dọn đường” để đảm bảo tự do hàng hải, đồng thời cho rằng hành động này mang lại lợi ích cho nhiều nền kinh tế lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức...
Ông Trump nhấn mạnh, lực lượng Mỹ không chỉ phong tỏa mà còn sẽ truy tìm và chặn các tàu bị nghi đã trả phí cho Iran để đi qua Hormuz, đồng thời rà phá thủy lôi mà Washington cáo buộc Tehran đã rải ở eo biển.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, Hải quân Mỹ sẽ không chặn các tàu đi qua eo biển Hormuz nếu những tàu này không xuất phát từ hoặc không hướng tới các cảng của Iran, TASS đưa tin sáng 13/4.
“Lực lượng CENTCOM sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải đối với các tàu di chuyển qua eo biển Hormuz đến và đi từ các cảng không thuộc Iran”, CENTCOM tuyên bố.
Trước đó, CENTCOM cho biết lực lượng của họ sẽ bắt đầu phong tỏa hải quân đối với Iran vào lúc 10 giờ sáng theo giờ miền Đông nước Mỹ (tức 14 giờ GMT, 21 giờ Việt Nam) ngày 13/4. Biện pháp này sẽ áp dụng đối với tàu thuyền của mọi quốc gia ra vào các cảng hoặc khu vực ven biển của Iran.
Đáp lại, Lực lượng Vệ binh Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố, mọi tàu chiến tiếp cận eo biển Hormuz dưới bất kỳ lý do nào sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn. “Bất kỳ ý định tiếp cận nào của tàu quân sự sẽ bị xem là hành động thù địch và sẽ phải chịu sự trừng phạt nghiêm khắc”, tuyên bố nêu rõ.
“Nút thắt sinh tử” của kinh tế toàn cầu
Eo biển Hormuz từ lâu được xem là tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, nơi khoảng 20-30% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua mỗi ngày. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây không chỉ làm rung chuyển thị trường năng lượng mà còn có thể kéo theo khủng hoảng kinh tế trên diện rộng.
Trong bối cảnh các bên tiếp tục gia tăng lời lẽ cứng rắn và triển khai lực lượng quân sự, giới quan sát cảnh báo rằng, chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể kích hoạt chuỗi phản ứng dây chuyền, đẩy khu vực Trung Đông và thế giới tiến gần hơn tới một cuộc khủng hoảng quy mô lớn chưa từng có.