TPO - Nghề rèn nông cụ truyền thống được đồng bào Mông ở xã vùng cao Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai gìn giữ qua nhiều thế hệ. Những năm gần đây, nhiều hộ gia đình mạnh dạn phát triển nghề rèn theo hướng hàng hóa, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo tại địa phương. Đặc biệt, những ngày giáp Tết Nguyên đán, các lò rèn luôn đỏ lửa, tất bật sản xuất nông cụ phục vụ nhu cầu của người dân.
Thợ rèn cắt phôi thép để chuẩn bị làm nông cụ phục vụ nhu câu tết của nhân dân. Nghề rèn ở Chế Cu Nha đã tồn tại qua nhiều thế hệ, được truyền từ cha sang con như một phần máu thịt của cộng đồng người Mông nơi đây. Những lò rèn nhỏ bên các hiên nhà, đỏ lửa suốt ngày đêm. Tiếng búa nện chan chát lên đe hòa quyện cùng tiếng nói cười tạo nên bản hòa âm rất riêng của núi rừng vùng cao mỗi dịp cuối năm. Nhiều lò rèn vẫn cắt phôi thép để làm nông cụ theo cách truyền thống. Đôi bàn tay chai sạn của những người thợ rèn thoăn thoắt tạo hình cho từng con dao, cái cuốc, lưỡi cày - những nông cụ không thể thiếu trong sản xuất hằng ngày của người Mông. Vụ Tết là thời điểm bận rộn nhất của các lò rèn Chế Cu Nha. Theo tập quán lâu đời, người Mông thường mua hoặc đổi nông cụ mới vào những ngày cận Tết với mong muốn xua đi điều cũ, đón điều may mắn, chuẩn bị tốt nhất cho một vụ mùa mới.
Than củi truyền thống vẫn được các nghệ nhân rèn sử dụng để rèn nông cụ. Mặt dù hiện nay đã có nhiều công nghệ hiện đại, nhưng để đảm bảo tính tinh xảo, các nghệ nhân vẫn hàn đồng trực tiếp bằng lò rèn truyền thống Sau khi hàn thủ công, các nghệ nhân phải dùng búa điều chỉnh vòng đồng cho thẩm mỹ nhất rồi mới trang trí vào chuôi dao. Một số lò rèn cũng sử dụng máy móc hiện đại để gia công sản phẩm theo yêu cầu của khách hàng. Trà lại dao để hoàn chỉnh sản phẩm là công đoạn khá quan trọng.
Trước khi giao, bán cho khách hàng, các thợ rèn dùng đá để mài dao, đảm bảo cho lưỡi dao sắc bén và hài lòng khách nhất. Đây là công đoạn lựa chọn bao đựng dao bắt buộc của các lò rèn để đảm bảo an toàn cho khách mang đi sử dụng. Bao đựng dao thường được làm từ 2 miếng gỗ ghép lại Bao đựng dao sau khi được phun sơn và trang trí. Ông Hờ A Lỳ - thôn Dề Thàng xã Mù Cang Chải, đang sắp xếp lại các sản phẩm để bày bán cho khách.
Giữa nhịp sống hiện đại, làng rèn Chế Cu Nha vẫn giữ được hồn cốt của một nghề truyền thống vùng cao. Vào mùa những ngày giáp Tết, ngọn lửa trong các lò rèn không chỉ sưởi ấm mùa đông lạnh giá, mà còn sưởi ấm cả niềm tự hào, sự gắn bó của người Mông với nghề cha ông để lại. Đó chính là vẻ đẹp bền bỉ và sâu lắng của các lò rèn Chế Cu Nha - nơi mỗi tiếng búa vang lên đều mang theo hơi thở của núi rừng và sự no ấm của mùa xuân đang về.
Nhiều du khách và người dân lựa chọn sản phẩm của các lò rèn ngay trong những ngày giáp tết
