Nhắc đến công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều người thường hình dung đến những thuật toán phức tạp hay các dòng mã khô khan.
Thế nhưng, phía sau những hệ thống công nghệ ấy ngày càng xuất hiện nhiều “bóng hồng” đang miệt mài nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển các ứng dụng AI phục vụ đời sống.
Nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ, phóng viên đã có cuộc trao đổi với bà Rakhee Das – Chuyên gia AI quốc tế, Tiến sĩ tốt nghiệp từ Đại học Amity – người đã có hơn 15 năm gắn bó với giảng dạy, nghiên cứu và triển khai các dự án công nghệ.
Từng đảm nhiệm vai trò Trợ lý Giáo sư tại nhiều trường đại học kỹ thuật, bà Rakhee Das đồng thời tham gia thiết kế chương trình đào tạo với tư cách chuyên gia xây dựng nội dung học thuật.
Trong cuộc trò chuyện, bà chia sẻ góc nhìn sâu sắc về vai trò của AI ứng dụng trong bối cảnh hiện nay, những yêu cầu mới mà thị trường đang đặt ra đối với nguồn nhân lực lập trình — đặc biệt là cơ hội rộng mở dành cho phụ nữ trong lĩnh vực tưởng như đầy thách thức này.
Lập trình AI ứng dụng: Cơ hội rộng mở không dành cho riêng ai
PV: Lập trình AI ứng dụng được hiểu như thế nào và vì sao đây là hướng đi quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển, thưa bà?
TS. Rakhee Das: Khi nói đến lập trình AI ứng dụng, nhiều người thường nghĩ đến lập trình mô hình AI để tạo ra các ứng dụng chatbot AI “khổng lồ” như Grok, ChatGPT. Tuy nhiên, lập trình AI ứng dụng chủ yếu là việc tận dụng các hệ thống AI hoàn chỉnh để giải quyết những bài toán cụ thể trong doanh nghiệp và đời sống. Hiện nay, AI ứng dụng đã vượt ra khỏi phòng thí nghiệm và dần trở thành kỹ năng nền tảng trong tuyển dụng của nhiều doanh nghiệp công nghệ.
Đối với các quốc gia đang phát triển, việc xây dựng các mô hình AI cỡ lớn đòi hỏi nguồn lực khổng lồ và thời gian dài. Trong khi đó, đầu tư đào tạo nhân lực AI sẽ mang lại lợi ích chiến lược và bền vững hơn so với chỉ đầu tư vào hạ tầng công nghệ.
PV: Trong bối cảnh AI ứng dụng đang trở thành xu hướng tuyển dụng toàn cầu, theo bà, cơ hội dành cho phụ nữ trong lĩnh vực lập trình AI ứng dụng hiện nay ra sao?
TS. Rakhee Das: AI ứng dụng thực chất mở ra một “cuộc chơi” công bằng hơn chúng ta nghĩ. Lập trình AI ứng dụng đề cao tư duy logic, khả năng phân tích vấn đề, sự kiên nhẫn và óc sáng tạo — những phẩm chất mà rất nhiều phụ nữ sở hữu và phát huy tốt.
Tuy nhiên, nhiều bạn nữ cho rằng AI là lĩnh vực “quá khó” hoặc “không dành cho mình”, từ đó tự giới hạn cơ hội trước khi thử sức. Ngoài ra, việc thiếu hình mẫu nữ trong ngành công nghệ cũng khiến các bạn trẻ ít có động lực để theo đuổi lâu dài.
Để vượt qua thách thức, theo tôi, phụ nữ cần bắt đầu từ việc trang bị nền tảng vững chắc về lập trình, dữ liệu và tư duy giải quyết vấn đề. Chủ động tham gia các dự án thực tế, xây dựng hồ sơ năng lực cá nhân và không ngại đặt mình vào những môi trường cạnh tranh.
Biết lập trình là chưa đủ, doanh nghiệp cần người ứng dụng AI
PV: Khi doanh nghiệp toàn cầu coi kỹ năng lập trình AI ứng dụng là yêu cầu số một, vậy kỹ năng cụ thể ở đây là gì?
TS. Rakhee Das: Doanh nghiệp không tìm kiếm những người chỉ hiểu thuật toán trên lý thuyết. Họ cần những nhân sự có thể ứng dụng AI vào sản phẩm, vào quy trình vận hành và vào bài toán kinh doanh cụ thể.
Điều đó bao gồm khả năng tích hợp AI vào hệ thống hiện có; hiểu cách thu thập, xử lý và đánh giá dữ liệu; làm việc với các hệ thống AI,...
Quan trọng nhất, sinh viên phải hiểu cách AI hoạt động. Nếu chỉ sử dụng công cụ mà không hiểu bản chất, họ sẽ rơi vào tình trạng “AI brainlessness” – tức là để công cụ thay thế hoàn toàn tư duy. Khi tư duy phản biện suy giảm, khả năng giải quyết vấn đề cũng mất đi. Và đó là điều doanh nghiệp không thể chấp nhận.
PV: Vậy với các bạn sinh viên nữ trong ngành IT, cần học như thế nào để tiến xa trong ngành IT, cụ thể là trong lĩnh vực lập trình AI ứng dụng?
TS. Rakhee Das: Trước hết là xây dựng nền tảng vững chắc về tư duy thuật toán, dữ liệu và logic. Đây là những kỹ năng cốt lõi giúp sinh viên – dù là nam hay nữ – có thể hiểu bản chất của công nghệ, thay vì chỉ sử dụng các công cụ AI ở mức đơn giản. Khi nền tảng tốt, các bạn có thể khai thác AI để phát triển chatbot, xây dựng hệ thống tự động hóa hay các ứng dụng thông minh cho doanh nghiệp.
Bên cạnh kiến thức lý thuyết, các em cần học thông qua các dự án thực tế gắn với bài toán của doanh nghiệp trong các lĩnh vực như thương mại điện tử, tài chính hay dịch vụ.
Cách học này giúp các bạn hiểu rằng AI không phải một công cụ độc lập mà là một phần trong hệ sinh thái công nghệ của doanh nghiệp. Ngoài ra, tham gia dự án sớm cũng giúp các em xây dựng sự tự tin, khả năng làm việc nhóm và tư duy giải quyết vấn đề.
Về phương diện đào tạo nhân lực, tôi thấy Việt Nam đã đi đúng hướng. Việc hợp tác với tập đoàn giáo dục lớn như Aptech để dạy lập trình AI ứng dụng cho thấy Việt Nam đã chọn cách đi thẳng vào vấn đề. Thay vì đào tạo những gì lý thuyết có, các bạn đang đào tạo những gì thị trường cần.
Theo website chính thức của Aptech tại Việt Nam aptechvietnam.com.vn ADSE-AI là chương trình đào tạo kỹ sư phần mềm toàn diện (Full-stack) với khả năng thích nghi linh hoạt trên đa nền tảng. Chương trình dành cho sinh viên, người đi làm chưa có nền tảng về lập trình, người bắt đầu học “từ con số 0”.